Symbol Dolnego Egiptu – papirus – znany był w Egipcie już około 3 tysięcy lat p.n.e. i  stanowił najważniejszy materiał pisarski w Egipcie oraz poza jego granicami. Służył do utrwalania na piśmie zarówno krótkich tekstów m.in. listów czy rachunków, jak i długich dzieł literackich. 

papirus1

Egipt | Cyperus papirus, czyli trzcina papirusowa (Papyrus (Cyperus papyrus) by Bernard DUPONT na licencji CC BY-SA 2.0)

Papirus – co to takiego?

Słowo papirus odnosi się do rodzaju pisarskiego płótna, wyrabianego z włókien rośliny Cyperus papirus, zwanej także trzciną papirusową. W suchym egipskim klimacie, papirusy stanowiły trwały materiał pisarski, jednak nie sprawdzały się w warunkach dużej wilgotności, gdyż wówczas bardzo szybko atakowała je pleśń. Gotowe arkusze papirusu były łączone ze sobą a następnie zwijane w zwój.

Uprawa trzciny papirusowej

Trzcinę papirusową uprawiano w starożytnym Egipcie, na podmokłych obszarach delty Nilu. Roślina osiągała wysokość od 2 do 4 metrów, a jej trójkątna w przekroju łodyga w najszerszym miejscu dochodziła nawet do 15 cm grubości. Dzięki temu roślina, mimo swej wysokości, była odporna na uszkodzenia, spowodowane podmuchami silnego wiatru. Z cyperus papirus starożytni Egipcjanie wyrabiali papier, ale również kosze, czółna, liny, sandały czy maty. Roślinę wykorzystywano także w celach spożywczych oraz do wyrobu leków.

Historia papirusu w Egipcie

Po raz pierwszy w użyciu papirus pojawił się w Egipcie najprawdopodobniej już około 5 tys. lat temu. Najstarsze zachowane zabytki pisma na papirusie odkryte zostały w Wadi al-Jarf nad Morzem Czerwonym i datuje się je na 2560–2550 rok p.n.e.

W VII wieku p.n.e. papirus pojawił się w starożytnej Grecji, a w III wieku p.n.e. w Rzymie.

Papirus był głównym materiałem pisarskim do momentu wynalezienia przez Chińczyków papieru w II wieku. Jego produkcja w Egipcie trwała do IX wieku. W Europie używany był do połowy XI wieku, wyparty przez tańszy i trwalszy w europejskim klimacie pergamin.

papirus2

Egipt | Gotowy arkusz papirusu (Hand Made Papyrus Paper by Jacqui Trump na licencji CC BY 2.0)

Produkcja

Do produkcji papirusu wykorzystywano miąższ, pozyskiwany z łodygi rośliny. Krojono go na cienkie i możliwie najbardziej szerokie pasy, które następnie moczono przez kilka dni tak, aby włókna nabrały elastyczności i stały się bardziej transparentne. Pasy łączono ze sobą, układając obok siebie tak, by ich brzegi nachodziły na siebie, a następnie zwilżano. Kolejne warstwy pasków układane były w poprzek do poprzednich i przycinane. Gotowy arkusz przygniatano kamienną płytą i suszono na słońcu, a następnie wygładzano. Tak przygotowane arkusze pozostawiano pojedynczo lub łączono w zwoje. Na jeden zwój przypadało około 20 arkuszy papirusu. Dopiero w późniejszym czasie pojawiły się tzw. kodeksy, czyli książki wykonane z papirusu.

Zapis

Na papirusie pisano od prawa do lewa, wzdłuż dłuższych boków. Zapisana strona określana była mianem recto i znajdowała się wewnątrz zwoju. Po tej stronie włókna biegły poziomo, co ułatwiało zapis. Tekst układany był w kolumny. Podczas czytania zwój był stopniowo rozwijany, a przeczytany tekst nawijany na pierwszy wałek.

Papirus współcześnie

Współcześnie papirus nie jest już uprawiany w Egipcie, a jego plantacje stanowią jedynie atrakcję turystyczną. Trzcinę papirusową można podziwiać m.in. w ogrodzie botanicznym w Kairze.

W Muzeum Egipskim w Kairze można natomiast zobaczyć kolekcję papirusów.

papirus3

Egipt | Papirus był najważniejszym materiałem pisarskim aż do momentu wynalezienia papieru, przez Chińczyków (Papyrus1-04 by Tom Sawyer na licencji CC BY-ND 2.0)

Zainteresują Cię również

Jak ubierać się w Dubaju? Jak ubierać się w Dubaju?
Dubaj jest emiratem dość tolerancyjnym pod względem ubioru, jednak mimo wszystko obowiązuje tu, wynikający z norm...
Wielkanoc na Ukrainie Wielkanoc na Ukrainie
Wielkanoc jest jednym z najważniejszych świąt kościelnych na Ukrainie. Najpiękniejsze wielkanocne tradycje tego...
Duże okna w Holandii Duże okna w Holandii
Spacerując czy przejeżdżając ulicami holenderskich miast z pewnością zwrócimy uwagę na duże, często niezasłonięte...
Świętowanie po rosyjsku Świętowanie po rosyjsku
Rosja, pomimo rozległości swojego terytorium, obchodzi święta jednakowo. Oczywiście zdarzają się obchody...
Ludowy taniec ukraiński Ludowy taniec ukraiński
Ludowy taniec ukraiński rozwijał się na przestrzeni całej historii ukraińskiego narodu, wzbogacając się o nowe...
Znani Portugalczycy Znani Portugalczycy
Portugalia to kraj marzycieli, którzy osiągają swoje cele i spełniają odważne pragnienia! Oto kilka sylwetek...

 

Afryka - lista krajów