Kolebką ludów tureckich są okolice gór Ałtaj w Azji Środkowej. Na przestrzeni dziejów niektóre spośród tych ludów, w tym słynni Hunowie, ruszyły na zachód. Innym udało się stworzyć w Azji organizmy państwowe, zwane kaganatami.

Turcja | Sułtanat zniesiono w Turcji w 1922 r., a w 1923 r. ogłoszono ją republiką
Turcja | Sułtanat zniesiono w Turcji w 1922 r., a w 1923 r. ogłoszono ją republiką (Turkish flag by Quinn Dombrowski na licencji CC BY-SA 2.0)

Wczesne dzieje

Lud Oguzów to dalecy przodkowie dzisiejszych Turków. Osiedlili się na terenach dzisiejszego Uzbekistanu i tam przyjęli islam.

Pochodzący od nich Seldżukowie objęli wkrótce władzę w kalifacie arabskim, a w 1071 r. wkroczyli po raz pierwszy do Anatolii, pokonując Bizancjum. Zajęli także Ziemię Świętą, co stało się pretekstem do ogłoszenia w Europie pierwszej krucjaty.

Państwo Seldżuków osłabło po najeździe mongolskim w XIII w., a upadło na początku XIV w., kiedy to plemię Karaman zajęło jego stolicę, Konyę. Wówczas jednak rodziła się już potęga Osmanów.

Początki państwa

Protoplastą sułtanów, którzy rządzili Turcją przez ponad 600 lat, był Osman, syn lokalnego wojownika. Osman zbuntował się przeciwko Seldżukom i ok. 1300 r. utworzył własne państwo. Jeszcze za życia Osmana jego syn Orhan zdobył Bursę (pierwszą stolicę Imperium Osmańskiego), a wkrótce potem także pierwszą fortecę w Europie.

Za rządów Murada I państwo powiększyło się o Trację i Serbię. Politykę podbojów kontynuował jego syn, Bajazyt I, który zdobył Bułgarię i część wschodniej Anatolii, a następnie przygotowywał się do oblężenia Konstantynopola.

Plany te pokrzyżował mi jednak w 1402 r. Tamerlan, który rozbił wojska tureckie i wziął sułtana do niewoli. Po tym ciosie państwo osmańskie potrzebowało kilkunastu lat na odrodzenie.

Szybka odbudowa

Odbudowę państwa rozpoczął Mehmet I, a kontynuował ją jego syn, Murat. To on pokonał pod Warną Władysława Jagiellończyka i jego węgierską armię oraz odzyskał posiadłości na Bałkanach. W historii najgłośniej zapisał się jednak jego syn, Mehmet II, zdobywca Konstantynopola.

Turcja była imperium wielokulturowym. Z otwartymi ramionami przyjęła Żydów wygnanych z Europy Zachodniej. W Stambule i zachodniej Anatolii żyli m.in. liczni Grecy. Z czasem duże wpływy na dworze zyskali członkowie rodów bałkańskich, spośród których najzdolniejsi zostali wezyrami.

Turcja | Hagia Sofia w Stambule – jej budowę rozpoczęto w IV w.
Turcja | Hagia Sofia w Stambule – jej budowę rozpoczęto w IV w. (Hagia Sophia, Istanbul by David Spender na licencji CC BY 2.0)

Złoty wiek

Wiek XVI to okres rozrostu państwa. Turcy zdobywają Egipt i Palestynę, kontrolują Algier i Tunis, roztaczają opiekę nad Mekką i Medyną.

Jest to też czas rozkwitu kultury. Działa Sinan, twórca takich pereł architektury, jak meczet Selima w Edirne czy meczet Sulejmana w Stambule.

Sam Sulejman, wielki zdobywca i mecenas kultury, zapisał się w historii tureckiej jako Prawodawca, w europejskiej jako Sulejman Wspaniały, a w polskiej – jako małżonek Roksolany, porwanej przez Tatarów w Lehistanie.

Schyłek imperium

Od końca XVI wieku państwo tureckie przeżywa trudności. Ostatni wielki wysiłek to oblężenie Wiednia w 1683 r., zakończone Odsieczą i klęską wojsk wezyra Kara Mustafy.

Po Sulejmanie Wspaniałym rządy w państwie często sprawują raczej wielcy wezyrowie i sułtanki-matki niż sami władcy. Wybuchają bunty janczarów, a kraje Europy Zachodniej coraz częściej traktują Stambuł jak własne podwórko.

Polacy wspominają XVIII-wieczną Turcję jako kraj, który udzielił schronienia emigrantom popowstaniowym. Niektórzy wiązali z nią plany niepodległościowe, powtarzając sobie, iż państwo osmańskie nie uznało rozbiorów i wciąż czeka na posła z Lehistanu.

Turcja osmańska, która tak bała się podzielić los Polski, sama stała się ofiarą rozbioru po I wojnie światowej. Swój obecny kształt zawdzięcza zwycięskiej wojnie o niepodległość, z której po obaleniu sułtanatu i przeniesieniu stolicy do Ankary wyszła już jako republika.

Turcja | Wizerunki pierwszego prezydenta Turcji – Mustafy Kemala Atatürka – spotkać można praktycznie wszędzie (nawet w świecie mody)
Turcja | Wizerunki pierwszego prezydenta Turcji – Mustafy Kemala Atatürka – spotkać można praktycznie wszędzie (nawet w świecie mody) (Atatürk and Turkish flag by Quinn Dombrowski Quinn Dombrowski na licencji CC BY-SA 2.0)

Zainteresują Cię również

Kubański taniec Kubański taniec
Każdy, kto widział drugą część głośnego „Dirty Dancing – Havana Nights” – nie mógł nie zapamiętać, że Amerykanie to...
Portugalskie imiona i nazwiska Portugalskie imiona i nazwiska
Portugalczycy, to ludzie o co najmniej dwóch nazwiskach. Zapisywane w pierwszej kolejności, ale wbrew pozorom...
Kaplica Sykstyńska – 20 faktów i ciekawostek Kaplica Sykstyńska – 20 faktów i ciekawostek
O Kaplicy Sykstyńskiej w Pałacu Watykańskim powiedziano już wiele, nie będziemy więc powielać kwiecistych opisów na...
Ciekawostki o Hiszpanii Ciekawostki o Hiszpanii
  Zawsze gdy planujemy zagraniczny wyjazd, staramy się dowiedzieć jak najwięcej o danym kraju. Przestawiamy...
Portugalia - informacje ogólne i ciekawostki Portugalia - informacje ogólne i ciekawostki
W którym roku Portugalia przystąpiła do Unii Europejskiej? Jaką walutą posługują się mieszkańcy tego kraju? Jak...
Znani Portugalczycy Znani Portugalczycy
Portugalia to kraj marzycieli, którzy osiągają swoje cele i spełniają odważne pragnienia! Oto kilka sylwetek...