Śródziemnomorska kuchnia cypryjska jest kolorowa i różnorodna, kształtowała się bowiem pod wpływami greckimi, tureckimi, orientalnymi i angielskimi. Dobrze zjeść – to dla wielu mieszkańców wyspy główny cel życia.

Każda cypryjska potrawa smakuje odpowiednio tylko wtedy, gdy spożywa się ją w kręgu licznych przyjaciół i krewnych.

Cypr | Pita (pitta) faszerowana kawałkami arbuza i smażonym serem halloumi
Cypr | Pita (pitta) faszerowana kawałkami arbuza i smażonym serem halloumi (by kellybone )

Historyczne podstawy kulinarnej różnorodności

Cypryjczycy (obecnie ok. 80% pochodzenia greckiego i 20% tureckiego) znajdowali się w ciągu wieków pod zmieniającymi się rządami: asyryjskimi, egipskimi, perskimi, greckimi i rzymskimi, potem bizantyjskimi, rycerzy krzyżowych i weneckimi. W 1571 r. wyspa została podbita przez Imperium Osmańskie, a w 1878 r. przekazana Wielkiej Brytanii, jako kolonia. Cypr uzyskał niepodległość dopiero w 1960 r.

Mimo wszystkich najróżniejszych zapożyczeń, podstawę kuchni cypryjskiej stanowią doświadczenia greckie i tureckie z ich zamiłowaniem do potraw z grilla oraz jednogarnkowych.

Przyprawy w cypryjskiej kuchni

Do podkreślania smaku potraw używa się zwykle cytryny, jogurtu, pietruszki i czosnku. Na Cyprze stosuje się przyprawy mniej ostre niż tureckie czy arabskie, za to z lekkim odcieniem włoskim, poprzez wykorzystanie dużej ilości ziół, takich jak: mięta, kolendra, estragon, bazylia, kardamon, cynamon, portulaka i rukola.

Ulubione w Turcji przyprawy, jak kminek czy ostra papryka, są tutaj rzadko używane. Wino z Cypru było już sławne w starożytnym Rzymie i znajduje zastosowanie także w kuchni. Poza tym kuchnia cypryjska polubiła od czasów kolonialnych północnoeuropejskie i azjatyckie dodatki, a zwłaszcza indyjskie curry i imbir.

Cypr | Tradycyjny cypryjski ser halloumi
Cypr | Tradycyjny cypryjski ser halloumi (by mr_t_in_dc )

Owoce i warzywa

Na Cyprze, lesistej i górzystej wyspie z żyznymi glebami, hodowane są liczne odmiany owoców i warzyw: na zboczach gór Troodos owocują jabłonie, grusze, brzoskwinie, migdałowce oraz winorośl.

Krajobraz wyspy jest zdominowany przez cyprysy, oliwki i szarańczyn (jego strąki nazywane są chlebem świętojańskim).

W okolicy Limassol występują gaje pomarańczowe i grejpfrutowe.

„Kraj czerwonej ziemi” na południowym wschodzie stanowi ogród warzywny Cypru z ziemniakami, oberżyną, pomidorami, ogórkami, cebulą i innymi warzywami.

Figi i granaty rosną na głównie północnym zachodzie. Na południowym zachodzie, w okolicach Paphos, znajdziemy urodzajne plantacje bananów.

Cypr | Cypryjczycy uwielbiają zioła i hojnie dodają do potraw miętę, kolendrę, estragon, bazylię i rukolę
Cypr | Cypryjczycy uwielbiają zioła i hojnie dodają do potraw: miętę, kolendrę, estragon, bazylię i rukolę (by jorge-11 )

Mięso i sery

Mięso, przede wszystkim: jagnięcina, wieprzowina, drób i króliki (rzadziej wołowina, ze względu na brak pastwisk), odgrywa w cypryjskiej kuchni dużą rolę.

Popularną cypryjską potrawą jest także halloumi (hallúmi), łagodny ser żętycowy.

Halloumi, albo challúmi, po turecku także hellim, jest półtwardym serem z mleka krowiego, owczego, koziego albo mieszanego. Uchodzi za specjalność Cypru, gdzie jest wytwarzany od ponad 2000 lat. Prawdopodobnie dotarł na Cypr z kuchni beduińskiej albo arabskiej i jest znany także w Grecji, Turcji, Egipcie, Libanie i Libii.

Pierwotnie wyrabiany z owczego mleka halloumni przypomina mozzarellę, ale jest twardszy i bardziej aromatyczny. Inaczej niż inne sery, ten zachowuje swoje cenne właściwości, kiedy jest podgrzany. Pieczony albo grillowany halloumni z domowymi frytkami stanowi w wielu restauracjach na Cyprze swego rodzaju standard. Z jajkiem sadzonym jest składnikiem cypryjskiego śniadania. Rozpowszechnione są także omlety z halloumni i ravioli z serowym nadzieniem. Na świeżo dodawany jest do melonów i świeżych daktyli, trochę podsuszony może być zastosowany, jako ser tarty.

Cypr | W kuchni cypryjskiej często i na przeróżne sposoby wykorzystywane są jajka
Cypr | W kuchni cypryjskiej często i na przeróżne sposoby wykorzystywane są jajka (by jorge-11 )

Tawas i jiachni

Obok potraw pieczonych i grillowanych, w tradycyjnej kuchni Cypru wyróżnić można potrawy mięsne duszone w specjalnym, murowanym piecu, do którego wstawia się je w pękatym, glinianym garnku, zwanym tawás. Te mocno przyprawione cynamonem, goździkami i ziołami potrawy z dużą ilością warzyw są nazywane tak jak naczynie – tawás. Nie są to potrawy na dzień powszedni, ale raczej świąteczne. Bez pieca przygotowywane są prostsze potrawy jiachní – składają się z podsmażonych kawałków mięsa albo warzyw, ewentualnie ich mieszanki, która jest duszona na kuchni w sosie pomidorowym.

Ryby

Chociaż Cypr jest wyspą, ryby nie należą do jego tradycyjnych produktów, a liczba potraw z nich jest stosunkowo skromna.

Przyczyna może być taka, że już od czasów starożytnych osady na wybrzeżu były narażone na napady od strony morza i ludność zawsze ciągnęła w głąb lądu.

Jeśli już spotkamy w kuchni cypryjskiej rybę, to zazwyczaj będzie to włócznik, mątwa lub tuńczyk – tak jak w całym rejonie Morza Śródziemnego, po prostu smażone albo pieczone.

Cypr | Apetyczna sałatka z mozarellą i suszonymi pomidorami
Cypr | Apetyczna sałatka z mozarellą i suszonymi pomidorami (by jorge-11 )

Kanelonia

Kanelónia to przyrządzane na przeróżne sposoby omlety. Szeroko rozpowszechniona kanelónia z halloumi łączy cypryjskie zamiłowanie do potraw jajecznych oraz ich „narodowego sera”.

Pieczywo i dodatki

Chleb, bułka albo placek zwany pitta, to popularne na Cyprze dodatki do potraw. Poza tym jada się tu także ryż, makaron, bulgur (łamane, gotowane i wysuszone ziarna pszenicy twardej) i rośliny strączkowe, a obecnie też wprowadzone w XIX wieku ziemniaki, które wyparły rozpowszechnioną wcześniej kolokazję (taro).

W cypryjskich restauracjach bardzo popularne są także frytki, jako dodatek do grillowanego mięsa albo halloumi.

Cypr | Tradycyjne, cypryjskie, wielkanocne wypieki, zwane flaouna
Cypr | Tradycyjne, cypryjskie, wielkanocne wypieki, zwane flaouna (by avlxyz )

Zainteresują Cię również

Chorwackie desery i słodycze Chorwackie desery i słodycze
Kuchnia chorwacka jest bogata i różnorodna. Tyczy się to również słodkich przysmaków. Wybierać można spośród...
Sery z wyspy Pag Sery z wyspy Pag
Chorwacja słynie nie tylko z doskonałych win czy oliwy z oliwek. Kraj ten może poszczycić się również produkcją...
Pamiątki z Cypru, które można zjeść Pamiątki z Cypru, które można zjeść
Każdy, kto choć raz był na Cyprze mógł zasmakować w doskonałej kuchni i produktach regionalnych wyspy. Koniec...
Burek – chorwacka przekąska Burek – chorwacka przekąska
Jeśli odwiedzaliście kiedyś północną Chorwację z pewnością zauważyliście każdego poranka tłumy turystów i...
Kibbeling – holenderski przysmak Kibbeling – holenderski przysmak
Polska słynie z bigosu, Czechy mogą poszczycić się jedynymi w swoim rodzaju knedlami, Holandia natomiast ma...
Trufle – luksusowy przysmak z Istrii Trufle – luksusowy przysmak z Istrii
Cenne i stanowiące towar luksusowy trufle rosną przede wszystkim w krajach basenu Morza Śródziemnomorskiego – m.in...

 

Przeczytaj również

Rock-Kolęda 2013

Niestety Ukraińcy właśnie poinformowali wszystkich zainteresowanych, że w tym roku Rock Kolęda się nie odbędzie (www.facebook.com/rockkolyada/info):

Guimarães Europejską Stolicą Kultury 2012

Dwa miasta: Guimarães w Portugalii i Maribor w Słowenii przejęły tytuł Europejskich Stolic Kultury w roku 2012. Oba miasta na…

Ogniste flamenco

Chyba każdy z nas słyszał o legendarnym hiszpańskim temperamencie. Jeśli połączymy go z poruszającą muzyką, falującymi falbanami sukien i zjawiskową…

Ciekawostki o Hiszpanii

Zawsze gdy planujemy zagraniczny wyjazd, staramy się dowiedzieć jak najwięcej o danym kraju. Przestawiamy listę najciekawszych i najistotniejszych faktów związanych…

Położenie i warunki naturalne

Ukraina zajmująca 5,7 % powierzchni Europy i 0,44 % powierzchni świata jest drugim po Rosji największym państwem europejskim. Południową granicę…

Coimbra

Coimbra jest najsławniejszym portugalskim miasteczkiem uniwersyteckim, cieszącym się wieloletnią, bo trwającą od XIV w. tradycją. Wzgórze, na którym znajduje się…

Chorwacja o każdej porze roku

Większość z nas odwiedza Chorwację w sezonie letnim. Delektuje się regionalną kuchnią, zwiedza najpiękniejsze miejsca, korzysta z uroku Morza Adriatyckiego.

Ukraina na Letnich Igrzyskach Olimpijskich

Na zakończonych już XXXI Igrzyskach Olimpijskich w Rio de Janeiro sportowcy z Ukrainy wywalczyli tyle samo medali co Polacy, czyli…