Norweskie fiordy

Norweskie fiordy to długie, wąskie zatoki wyżłobione przez lodowce, które wcinają się głęboko w górzyste zachodnie wybrzeże kraju. Najdłuższy jest Sognefjord (ok. 205 km długości i 1308 m głębokości), a Geirangerfjord i Nærøyfjord od 2005 roku figurują na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Najlepiej oglądać je z pokładu promu lub statku wycieczkowego.

Norwegię nazywa się „krajem fiordów”, a zatoki te są celem podróży miłośników przyrody i aktywnego wypoczynku.

Norwegia | Geirangerfjord (by Emanuela - na licencji FreeImages)

Różne oblicza norweskich fiordów

Norweskie wybrzeże charakteryzuje się licznymi fiordami, które stały się symbolem tego kraju. Część z nich, jak Geirangerfjord, jest znana na całym świecie, inne leżą w odludnych miejscach. Większość norweskich fiordów leży wzdłuż zachodniego wybrzeża.

Formacje geologiczne

Fiordy to formacje geologiczne wyżłobione przez lodowce. Typowe dla fiordów norweskich są długie i jednocześnie wąskie zatoki, które wcinają się głęboko w góry wybrzeża. Ich odnogi sięgają daleko w głąb lądu i są przeważnie tak głębokie, jak wysokie są brzegowe klify. Dopiero blisko ujścia do morza stają się płytsze i łagodniejsze.

Kiedy powstały fiordy?

Fiordy w Norwegii powstały podczas ostatniego zlodowacenia w wyniku erozji lodowcowej, która trwała od ok. 110 000 do 13 000 lat temu. W tym okresie gigantyczne lodowce pełzały przez doliny. Wyżłobiły strome rynny, które często sięgały daleko poniżej poziomu morza. Dopiero kiedy lodowce zaczęły topnieć, woda wdarła się w głębokie wcięcia i krok po kroku wypełniła gigantyczne przestrzenie.

Norwegia | Norweska wioska (by KRimer na licencji Pixabay)

Osobliwości norweskich fiordów

Na zachodzie kraju zbocza fiordów porastają świerki i brzozy. Niektóre fiordy w Norwegii osiągają głębokość ponad 1200 m.

Nad wewnętrznymi odnogami południowych fiordów założono sady i uprawy warzyw, bo w porównaniu z wybrzeżem klimat jest tu stosunkowo łagodny. Tuż za linią brzegu góry nad fiordami sięgają znacznych wysokości.

W osłoniętych zatokach fiordów powstały z biegiem czasu małe wioski, tak bardzo typowe dla Norwegii. Wiele fiordów rozdziela się na liczne odnogi.

Charakterystyczna dla fiordów jest ich długość. W niektórych miejscach lodowce napotykały twardą skałę, więc boczne odnogi biegną często nieoczekiwanymi drogami. W pobliżu fiordów spotyka się wodospady spadające z pionowych uskoków, które wyżłobiły lodowce i strumienie.

Norwegia | Gullesfjorden (by Tore Paulsen na licencji FreeImages)

Najsłynniejsze fiordy Norwegii

Sognefjord

Sognefjord jest najdłuższym fiordem Norwegii. Ma ok. 205 km długości, osiąga głębokość do 1308 m i ciągnie się od wybrzeża w głąb lądu aż po Skjolden na jego wschodnim, wewnętrznym krańcu. Nad wewnętrznym Sognefjordem wierzchołki gór sięgają 2000 m – to wyjątek, bo większość szczytów nie przekracza 1500 m.

Nærøyfjord

Nærøyfjord to wąska odnoga Sognefjordu, miejscami szeroka zaledwie na kilkaset metrów, otoczona niemal pionowymi zboczami. Od 2005 roku wraz z Geirangerfjordem tworzy obiekt światowego dziedzictwa UNESCO „Fiordy zachodniej Norwegii”.

Geirangerfjord

Mierzący ok. 15 km Geirangerfjord to jeden z najczęściej fotografowanych zakątków Norwegii. Słynie z wodospadów, m.in. Siedmiu Sióstr, i z widoków z drogi Ørnevegen (Orla Droga) prowadzącej nad fiordem.

Lysefjord

Nad Lysefjordem niedaleko Stavanger wznosi się Preikestolen (Ambona) – płaska skała zawieszona ok. 600 m nad wodą, na którą prowadzi popularny szlak pieszy. W regionie Hardangerfjordu leży z kolei Trolltunga (Język Trolla), jeden z najsłynniejszych, ale i najbardziej wymagających szlaków w Norwegii.

Trondheimsfjord

Trondheimsfjord leży w środkowej Norwegii, nad nim położone jest miasto Trondheim. Wybrzeże jest tu łagodniejsze niż na zachodzie kraju.

Jak zwiedzać fiordy

W wielu miejscach na drugą stronę fiordu można przedostać się promem, który jest popularnym wśród turystów środkiem transportu. Chociaż wzdłuż fiordów prowadzi wiele dróg i tuneli, promy są ich częstą alternatywą, a z pokładu widać zbocza fiordów z poziomu wody.

Popularne sposoby zwiedzania fiordów to:

• rejsy wycieczkowe, np. po Nærøyfjordzie między Flåm a Gudvangen albo po Geirangerfjordzie,
• kolej Flåmsbana, która zjeżdża z górskiej stacji Myrdal do Flåm nad Aurlandsfjordem,
• statki Hurtigruten, płynące wzdłuż całego wybrzeża z Bergen daleko na północ,
• samochód i promy – samodzielna podróż drogami wzdłuż fiordów.

Informacje o dojeździe do Norwegii znajdziecie w artykule Jak dojechać do Norwegii?.

Kiedy jechać na fiordy

Na zwiedzanie fiordów najlepiej wybrać okres od maja do września, a zwłaszcza lato: kursuje wtedy najwięcej rejsów i promów, otwarte są drogi górskie i szlaki na Preikestolen czy Trolltungę. Szczegóły opisujemy w tekście Kiedy jechać do Norwegii?, a ogólny przegląd atrakcji kraju w artykule Norwegia – co zobaczyć.

Norwegia | Kamienny pomost z tarasem nad wodą fiordu (by Joanna Jędrzejewska na licencji FreeImages)

Najczęstsze pytania

Który fiord w Norwegii jest najdłuższy?

Najdłuższy jest Sognefjord: ma ok. 205 km długości i do 1308 m głębokości. Ciągnie się od wybrzeża na północ od Bergen aż po Skjolden w głębi lądu. Jego najsłynniejszą odnogą jest wąski Nærøyfjord.

Które norweskie fiordy są na liście UNESCO?

Geirangerfjord i Nærøyfjord. Od 2005 roku wspólnie tworzą obiekt światowego dziedzictwa „Fiordy zachodniej Norwegii” (West Norwegian Fjords), doceniony za wyjątkowe krajobrazy i procesy geologiczne.

Jak najlepiej zwiedzać norweskie fiordy?

Najpiękniejsze widoki zapewnia rejs statkiem, np. między Flåm a Gudvangen lub po Geirangerfjordzie. Warto połączyć go z przejazdem koleją Flåmsbana albo podróżą samochodem i promami wzdłuż wybrzeża.

Kiedy najlepiej jechać na fiordy?

Od maja do września, najlepiej latem. Wtedy kursuje najwięcej rejsów, otwarte są górskie drogi i szlaki, a dni są bardzo długie. Zimą część dróg i atrakcji jest niedostępna.