Koloseum - Amfiteatr Flawiuszów
Opublikowano:
Aktualizacja:
Koloseum, czyli Amfiteatr Flawiuszów, to największy amfiteatr starożytnego Rzymu i dziś jeden z najczęściej odwiedzanych zabytków Wiecznego Miasta. Budowę rozpoczął cesarz Wespazjan ok. 70–72 r. n.e., a ukończył jego syn Tytus w 80 r. n.e. Na widowni o obwodzie ok. 527 m mieściło się według szacunków od 50 do 80 tysięcy widzów.
Nazwa „Koloseum” wywodzi się od kolosalnej statui Nerona, która za czasów tego cesarza stanęła w pobliżu amfiteatru.
Koloseum nocą – podświetlone arkady amfiteatru, po lewej najwyższy zachowany fragment zewnętrznego pierścienia murów (Colosseum exterior at night, Rome, Italy (Ank Kumar) 04 by Ank Kumar, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 4.0)
Do czego służyło Koloseum – igrzyska i walki gladiatorów
Rozmiary budowli po dziś dzień robią wrażenie. Obwód Koloseum wynosi ok. 527 m, a jego widownia – według różnych szacunków – mogła pomieścić od 50 do nawet 80 tysięcy widzów. Nic dziwnego, w końcu było to główne „centrum rozrywki” w całym Imperium Rzymskim. Odbywały się tu między innymi walki gladiatorów, polowania i naumachie, czyli widowiska przedstawiające walki morskie.
Gladiatorami byli zwykle skazańcy, w większości mężczyźni, ale zdarzały się też gladiatorki. Widowiska te miały demokratyczny charakter – przyciągały zarówno biednych, jak i bogatych, często pojawiali się na widowni sami cesarze. W przeciągu jednego dnia odbywało się wiele walk, plamy z krwi zasypywano więc w przerwach kolejnymi warstwami piasku.
Jak zbudowano Koloseum – wymiary i konstrukcja
Amfiteatr ma kształt elipsy o wymiarach 188 na 156 m, a jego zewnętrzne mury wznoszą się na wysokość 48,5 m. Fasada składa się z czterech kondygnacji: półkolumny na najniższej utrzymane są w porządku toskańskim, na drugiej w jońskim, a na trzeciej w korynckim. Czwarta kondygnacja to pełny mur przepruty jedynie niewielkimi oknami. W czasie deszczu lub upału nad widownią rozpinano velarium – ogromny płócienny dach.
Ciekawostki o Koloseum – od trzęsień ziemi po Nowe Cuda Świata
Na przestrzeni ponad czterech wieków w Koloseum regularnie odbywały się igrzyska. Walki gladiatorów zanikły w V wieku, a ostatnie znane polowania na zwierzęta urządzono tu w 523 roku. Co ciekawe, po oblężeniu Rzymu przez Gotów Koloseum zaczęło służyć jako miejsce grzebania zmarłych i tę rolę pełniło dłużej niż funkcję areny.
Koloseum było wielokrotnie uszkadzane przez trzęsienia ziemi, najsilniejsze miały miejsce w V wieku i w 1349 roku, obecnie na szczęście rzadkie są tu silne wstrząsy tektoniczne.
W drugiej połowie XVIII wieku na terenie Koloseum zaczęły się odbywać drogi krzyżowe prowadzone przez papieża.
W 2007 roku w wyniku głosowania Koloseum trafiło na listę Siedmiu Nowych Cudów Świata.
Widok na Koloseum (by Trimlack na licencji Pixabay)
Renowacja Koloseum – kto ją sfinansował
Koszty renowacji oceniano na 25 mln euro, a sfinansowała ją firma Tod’s – umowę zawarto w 2011 roku, a prace ruszyły w 2013 roku. Pod wpływem zanieczyszczenia środowiska budowla uległa bardzo dużym zniszczeniom.
Koloseum jako wzór dla architektów i bohater filmów
Koloseum stanowi bardzo ważną inspirację architektoniczną. Posłużyło ono jako wzór między innymi dla Hali Kongresowej, której budowę rozpoczęło w 1935 NSDAP, biblioteki miejskiej w Vancouver, stadionu Los Angeles Memorial Coliseum i wielu innych.
Ważną rolę w kulturze popularnej Koloseum zawdzięcza między innymi swoim licznym występom filmowym. Pierwsza ważna rola drugoplanowa to film „Rzymskie wakacje”. W filmie „Droga smoka” na jego arenach rozgrywa się walka pomiędzy Brucem Lee a Chuckiem Norrisem.
Zaskakujące, ale ze względu na zły stan oryginalnego Koloseum jego rolę w filmach najczęściej odgrywa Amfiteatr w Al-Dżam w Tunezji. Koloseum w „Gladiatorze” było w głównej mierze owocem rekonstrukcji komputerowej.
Zwiedzanie Koloseum (by Severinson na licencji Pixabay)
Jak zwiedzać Koloseum – bilety i godziny otwarcia
Koloseum otwiera się rano, a godzina zamknięcia zmienia się w zależności od pory roku – latem zwiedzanie trwa znacznie dłużej niż zimą. Bilety obejmują zwykle także Forum Romanum i Palatyn, a wejście odbywa się o wybranej godzinie, dlatego najlepiej kupić je z wyprzedzeniem na oficjalnej stronie Parco archeologico del Colosseo. Aktualne ceny i godziny otwarcia sprawdzicie tamże przed wyjazdem.
Zwiedzanie należy rozpocząć co najmniej na godzinę przed zamknięciem, warto też zaopatrzyć się w coś do picia, zwłaszcza jeśli zwiedzamy Koloseum w upalny dzień. Koloseum znalazło się oczywiście w naszym zestawieniu 10 miejsc, które koniecznie trzeba zobaczyć w Rzymie, a więcej o samym mieście przeczytacie w artykule Wieczne Miasto – Rzym. Jeśli wybieracie termin wyjazdu, zajrzyjcie też do tekstu Kiedy jechać do Rzymu?.
Najczęstsze pytania
Czy bilety do Koloseum trzeba kupić wcześniej?
Tak, warto. Wejście odbywa się o wybranej godzinie, a w sezonie bilety na popularne terminy szybko się wyprzedają. Najbezpieczniej kupić je z wyprzedzeniem na oficjalnej stronie Parco archeologico del Colosseo, gdzie podane są też aktualne ceny.
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Koloseum?
Na samo Koloseum wystarczą zwykle 1–2 godziny. Jeśli bilet obejmuje także Forum Romanum i Palatyn, na całość warto zarezerwować pół dnia i zabrać wodę, bo latem na terenie wykopalisk jest bardzo gorąco.
Ilu widzów mieściło Koloseum?
Według szacunków historyków widownia mieściła od 50 do 80 tysięcy osób. Amfiteatr ma kształt elipsy o wymiarach 188 na 156 m, a jego zewnętrzne mury mają ok. 48 m wysokości.
Kiedy zbudowano Koloseum?
Budowę rozpoczął cesarz Wespazjan ok. 70–72 r. n.e., a zakończył ją jego syn Tytus w 80 r. n.e. Pierwsze igrzyska odbyły się w 80 lub 81 roku.