Moskwa - serce Rosji

Moskwa to stolica Rosji i największe miasto położone w całości w Europie: według spisu z 2021 r. mieszka w niej ponad 13 mln osób, a w całej aglomeracji ponad 20 mln. Najważniejsze atrakcje – Kreml, Plac Czerwony z Cerkwią Wasyla Błogosławionego, Arbat, Teatr Bolszoj i zabytkowe stacje metra – leżą blisko siebie w centrum miasta. Przed planowaniem wyjazdu pamiętaj, że od 2022 r. polskie MSZ odradza wszelkie podróże do Rosji; sprawdź aktualne komunikaty na gov.pl.

Moskwa | Cerkiew Wasyla Błogosławionego (by Gordana Mirkovic na licencji FreeImages)

Ile mieszkańców ma Moskwa i czym jest dla Rosji?

Moskwa, stolica Rosji onieśmiela swym ogromem – w końcu jest największym miastem nie tylko Rosji, ale i całej Europy! Ponad 13 mln mieszkańców samego miasta i ponad 20 mln w aglomeracji (spis z 2021 r.) mówi samo za siebie.

To właśnie tu, w zachodniej części kraju nad rzeką Moskwa, koncentruje się życie polityczne, gospodarcze, religijne i kulturalne Rosji. Jest to także jeden z głównych kierunków turystycznych kraju – o najlepszej porze na wyjazd piszemy w artykule Kiedy jechać do Moskwy?

Moskwa jako stolica Rosji – krótka historia

Na przestrzeni dziejów Moskwa pełniła zaszczytną rolę stolicy kraju kilkakrotnie, począwszy od czasów Księstwa Moskiewskiego (1213-1328), poprzez Wielkie Księstwo Moskiewskie (1328-1547), Carstwo Rosyjskie (1547–1712), Rosję Radziecką (1918–1922) i Związek Radziecki (1922-1991), po współczesną Rosję.

Tylko jeden władca – Piotr I – postanowił zerwać ten odwieczny porządek i przeniósł stolicę kraju do Petersburga w latach 1712–1918.

Moskwa | Plac Czerwony (by emilija uzukauskiene na licencji FreeImages)

Co zobaczyć na Kremlu i Placu Czerwonym?

To chyba dwa najbardziej znane miejsca w rosyjskiej stolicy, cieszące się mniej lub bardziej chlubną historią.

Kreml to zespół obronny datowany na czasy średniowiecza, dziś – miejsce o nieocenionej wartości historycznej.

Kreml stanowi serce, zbudowanego na planie koncentrycznym, miasta. Ten potężny gród warowny – symbol rosyjskiej potęgi – mieści w swoich murach carskie pałace, cerkwie, główny plac i budynki administracyjne. Od 1955 roku Kreml udostępniony jest do zwiedzania (więcej w artykule o Kremlu Moskiewskim). Warto się tu wybrać, by poczuć ducha dawnej siedziby carów.

Któż z nas nie słyszał także o Placu Czerwonym – dawnym miejscu koronacji carów, a dziś centrum wszelkich państwowych uroczystości? Właśnie tu mieści się granitowe Mauzoleum Lenina i bajecznie kolorowa Cerkiew Wasyla Błogosławionego.

Moskwa | Cerkiew Chrystusa Zbawiciela (by Evgeny Ischenko na licencji FreeImages)

Arbat – deptak i dzielnica artystów

To moskiewska dzielnica o legendarnej wręcz sławie, rozciągająca się na zachód od Kremla, o której wzmianki możemy usłyszeć w piosenkach czy wyczytać w wierszach.

W przeszłości zamieszkiwała tu rosyjska arystokracja, później – znani artyści i intelektualiści. Dziś znajduje się tu m.in. pomnik Bułata Okudżawy i Muzeum Puszkina oraz moc klimatycznych kawiarenek i malowniczy deptak.

Moskwa | Mury Kremla (by Yaroslav Ushakov na licencji FreeImages)

Plac Teatralny i Teatr Wielki (Bolszoj) w Moskwie

Na Placu Teatralnym skupia się życie kulturalne Moskwy. Nad placem góruje gmach Teatru Wielkiego (Bolszoj), siedziby jednego z najsłynniejszych zespołów baletowych na świecie. Po wschodniej stronie placu stoi Teatr Mały, po zachodniej – Rosyjski Akademicki Teatr Młodzieży.

Niedaleko, na północny zachód od Placu Czerwonego, rozciąga się Plac Maneżowy z centrum handlowym Ochotnyj Riad, historycznym gmachem Uniwersytetu Moskiewskiego i hotelem National z 1903 roku.

Monaster Nowodziewiczy – cerkwie i słynny cmentarz

Zespół cerkwi wzniesiony na początku XVI wieku nad rzeką Moskwą. Wyróżnia się w nim Sobór Smoleński. Na przylegającym cmentarzu spoczywają m.in. Gogol, Czechow, Majakowski i Stanisławski.

Co jeszcze zobaczyć w Moskwie poza centrum?

• Galeria Trietiakowska – najważniejsza kolekcja malarstwa rosyjskiego
• Pomnik Piotra I – blisko stumetrowy monument na sztucznej wyspie na rzece Moskwie, przedstawiający cara na okręcie
• Monaster Daniłowski
• Kołomienskoje – dawna rezydencja carska, dziś skansen i park
• Park Gorkiego
• Wróble Góry – punkt widokowy na panoramę miasta

Moskiewskie metro – ile ma linii i stacji?

Niektórych dziwić może fakt, że tak prozaiczny element miejskiej infrastruktury, jakim jest metro, może być wymieniany na liście największych atrakcji. A jednak: moskiewskie metro powstałe w 1935 roku uważane jest za arcydzieło architektury.

Mówi się, że metro w Moskwie „chodzi jak w zegarku” lub działa niczym sprawny organizm. System, na który składa się 17 linii i ponad 300 stacji o łącznej długości ok. 540 km (stan na 2026), pozwala dotrzeć do każdego zakątka potężnej rosyjskiej stolicy w krótkim czasie. Codziennie z metra korzysta średnio ok. 7,5 mln pasażerów. Praktyczne informacje o biletach i innych środkach komunikacji znajdziesz w artykule Transport w Moskwie, a listę najciekawszych miejsc – w zestawieniu 10 miejsc, które koniecznie musisz zobaczyć w Moskwie.

Ale moskiewskie metro to coś więcej niż dobrze zorganizowany mechanizm, to także miejsce o wyjątkowej wartości historycznej i artystycznej. Tutejsze stacje zdobią brązowe rzeźby, marmurowe medaliony, wspaniałe żyrandole czy sielankowe mozaiki – właściwie każda z nich uchodzić może za osobne dzieło sztuki.

Najczęstsze pytania

Czy można teraz pojechać do Moskwy?

Formalnie tak – obywatele Polski mogą wystąpić o rosyjską e-wizę. Od 2022 r. polskie MSZ odradza jednak wszelkie podróże do Rosji, nie ma bezpośrednich lotów z Unii Europejskiej, a karty Visa i Mastercard wydane poza Rosją tam nie działają. Przed wyjazdem sprawdź aktualne komunikaty na gov.pl.

Co warto zobaczyć w Moskwie w jeden dzień?

Na jeden dzień wystarczy centrum: Kreml z soborami i Zbrojownią, Plac Czerwony z Cerkwią Wasyla Błogosławionego i Mauzoleum Lenina, a po południu spacer Arbatem lub przejażdżka metrem z przystankami na najpiękniej zdobionych stacjach.

Ile stacji ma moskiewskie metro?

Moskiewskie metro, otwarte w 1935 r., ma 17 linii i ponad 300 stacji o długości ok. 540 km (stan na 2026). To najdłuższy system metra w Europie – codziennie przewozi średnio ok. 7,5 mln pasażerów.