Jakuck

Jakuck to stolica Republiki Sacha (Jakucji) nad rzeką Leną i najzimniejsze duże miasto świata: średnia temperatura stycznia wynosi ok. -37°C, a lipca ok. +20°C. Warto tu przyjechać dla wiecznej zmarzliny, białych nocy i unikatowych muzeów – Muzeum Mamuta, muzeum drumli czy szybu Szergina. Do miasta nie dojeżdża kolej, dlatego większość podróżnych przylatuje samolotem z Moskwy (ok. 5–6 godzin lotu).

Surowa, ale gościnna ziemia i niezwykła przyroda Jakucji nie pozostaną obojętne ani dla miłośników aktywnego wypoczynku, ani dla tych, którzy wolą spokojne wędrówki.

Rosja | Pomnik Lenina (Якутск by kudinov_dm na licencji CC BY 2.0)

Klimat miasta

Jakuck – stolica Republiki Sacha (Jakucji), port na rzece Lenie, największe pod względem liczby ludności miasto w północno-wschodniej Rosji i ważne centrum kulturalne i naukowe. Ostry klimat kontynentalny sprawia, że Jakuck jest jedynym miastem na świecie, gdzie roczna amplituda temperatur powietrza przekracza 100°C (102,8°C). Średnie miesięczne temperatury wahają się od ok. -36,9°C w styczniu do ok. +19,9°C w lipcu. Więcej o porach roku w całym kraju przeczytasz w artykule Kiedy jechać do Rosji?.

Początki miasta

We wrześniu 1632 r. oddział jenisejskiego setnika Piotra Biekietowa założył Jakucką warownię na prawym brzegu Leny, 70 km poniżej dzisiejszego miasta, na ziemi borogońskich Jakutów. Od początku warownia miała dosyć liczną załogę, jej garnizon liczył 300 Kozaków. W 1634 r. przeżyli oblężenie ze strony Jakutów. W 1638 r. twierdza stała się centrum nowo utworzonego województwa jakuckiego. Cztery lata później przeniesiono ją na obecne miejsce – w dolinę Tujmaada. Wtedy też, w 1643 roku, miasto otrzymało nazwę „Jakuck”.

Według spisu z 2021 r. Jakuck liczył ok. 355 tys. mieszkańców, wśród których najliczniejsi są Jakuci i Rosjanie, a pozostali to m.in. Buriaci, Baszkirzy, Ingusze, Osetyńcy, Kirgizi, Polacy i przedstawiciele wielu innych narodów.

Rosja | Jakuck zimą (Desde un centro comercial by Natxo Rodriguez na licencji CC BY-SA 2.0)

Co warto zobaczyć w Jakucku?

Muzeum historii i kultury narodów północy im. Jarosławskiego

Muzeum powstało w 1891 r. z inicjatywy przebywających tutaj na zesłaniu rosyjskich rewolucjonistów Kuroczkina, Olenina, Jarosławskiego, którego imieniem nazwano muzeum. Główne zadanie muzeum: „zebrać i zachować kolekcję bardziej lub mniej rzadkich tworów przyrody oraz dzieł ludzkich obwodu Jakuckiego w celu poglądowego zapoznania z lokalną przyrodą i kulturą, a z czasem dla prowadzenia badań naukowych.” W zbiorach muzeum istnieją kolekcje: archeologiczna, etnograficzna, etnologiczna, wyrobów artystycznych, materiałów fotograficznych i dokumentów dotyczących historii kraju.

Muzeum Mamuta

Jedyne w świecie muzeum, którego ekspozycja w całości poświęcona jest epoce mamutów. W pradawnych czasach na terenach dzisiejszej Jakucji żyło mnóstwo mamutów, a wieczna zmarzlina zachowała ich szczątki. Obecnie Jakucja jest jednym z najważniejszych regionów pod względem ilości znalezisk kości mamutów. W muzeum można zobaczyć m.in.: małego mamuta „Dimę”, odtworzonego na podstawie szczątków odkrytych w 1977 r. nad rzeką Kołymą; pierwszy w świecie szkielet mamuta znalezionego w 1799 r. w delcie Leny; dobrze zachowane ciało mamuta z rzeki Bieriezowka (1901). Są też późniejsze znaleziska z różnych rejonów Jakucji, jak kompletny szkielet nosorożca z resztkami skóry i sierści, kości bizona, konia i inne.

Rosja | Centrum miasta (Calle principal by Natxo Rodriguez na licencji CC BY-SA 2.0)

Muzeum drumli

Pierwsze tego rodzaju muzeum w świecie, otwarte w Jakucku w 1990 r. Jest to zadziwiające królestwo prastarej muzyki, narodzonej jeszcze w epoce kamiennej, która przetrwała do naszych czasów dzięki czarującym dźwiękom i niezwykłej prostocie tego najmniejszego instrumentu muzycznego. Ten ludowy instrument muzyczny z grupy idiofonów szarpanych spotyka się u większości narodów świata. Szacuje się, że występuje około tysiąca różnych nazw tego instrumentu.

Może on być wykonany z bambusa, drewna, kości lub metalu. Podstawą zbiorów muzeum w Jakucku jest prywatna kolekcja chomusów (nazwa jakucka drumli) I.E.Aleksiejewa, znanego drumlisty-improwizatora, niestrudzonego propagatora tej muzyki, zebrana w różnych krajach świata. Można tutaj zobaczyć drumle z Tajlandii, Finlandii, Indii, Mongolii, Szkocji i innych krajów.

Szyb Szergina

Szyb o głębokości 116,6 m wykopany w wiecznej zmarzlinie w Jakucku. Tutaj po raz pierwszy dokonano pomiarów temperatury na tak znacznej głębokości.

Latem 1828 r. mieszkający w Jakucku kupiec Fiodor Szergin rozpoczął kopanie studni koło swojego domu, aby zapewnić sobie dobrą wodę. Do wiosny 1830 r. studnia osiągnęła głębokość 30 m. Widząc brak perspektyw dotarcia poza granicę zmarzliny, Szergin postanowił przerwać prace, jednak do dalszego kopania w głąb ziemi przekonał go admirał Wrangiel, obiecując wsparcie. Na różnych poziomach studni umieszczono sprowadzone z Petersburga termometry. Regularnie, w zwykłym wiadrze, do szybu opuszczano człowieka, który notował wskazania termometrów. Wyniki badań, opublikowane przez Szergina, zaskoczyły uczonych całego świata. Car Mikołaj I nagrodził go złotym medalem i pierścieniem z brylantem.

Jak dojechać do Jakucka?

Kolej Amursko-Jakucka kończy się na stacji Niżnij Biestiach na przeciwległym brzegu Leny (od 2011 r.), a most przez rzekę powstaje od 2024 r. – jego ukończenie planowane jest na 2028 r. (stan na 2026). W praktyce do Jakucka najłatwiej dostać się samolotem: lot z Moskwy na lotnisko im. Płatona Ojunskiego trwa ok. 5–6 godzin. Więcej o kraju znajdziesz na stronie Rosja.

Rosja | Mapa miasta (Yakutsk map by Natxo Rodriguez na licencji CC BY-SA 2.0)

Najczęstsze pytania

Jak zimno jest w Jakucku zimą?

Bardzo – średnia temperatura stycznia wynosi ok. -37°C, a mrozy poniżej -50°C nie są rzadkością. Roczna amplituda temperatur przekracza 100°C, bo latem, w lipcu, średnio jest ok. +20°C, a w upalne dni nawet ponad +30°C.

Kiedy najlepiej pojechać do Jakucka?

Na zwiedzanie i przyrodę najlepszy jest czerwiec i lipiec: jest ciepło, a białe noce wydłużają dzień. Zimę wybierają ci, którzy chcą przeżyć ekstremalny mróz, ale wymaga ona specjalnej odzieży i dobrego przygotowania.

Czy do Jakucka można dojechać pociągiem?

Nie bezpośrednio. Tory Kolei Amursko-Jakuckiej kończą się w Niżnim Biestiachu na drugim brzegu Leny, a most przez rzekę jest w budowie. Latem przez Lenę kursuje prom, zimą jeździ się po lodzie, ale najprościej przylecieć samolotem z Moskwy.