Kijów – co zobaczyć w stolicy Ukrainy

Kijów, stolica i największe miasto Ukrainy (ok. 2,95 mln mieszkańców w 2022 r.), leży na wzgórzach nad Dnieprem i jest jednym z najstarszych miast Słowiańszczyzny Wschodniej. Najważniejsze zabytki to XI-wieczny Sobór Mądrości Bożej i Ławra Peczerska – oba na liście UNESCO – a także złotokopulasty monastyr św. Michała i Złota Brama. Złote i zielone kopuły cerkwi widać z daleka nad prawym brzegiem Dniepru.

Kijów | Kijów w czasie Euro 2012 (Ukraine. Kiev. Euro-2012. 11 June 2012. Before Ukraine - Sweden Football Match by World Wide Gifts na licencji CC BY-SA 2.0)

Zabudowa Kijowa wznosi się na kilku wzgórzach, rozciągających się u wybrzeży Dniepru (konkretnie po prawej stronie rzeki).

Nad miastem wznosi się kilka zabytkowych świątyń; dwie z nich – Sobór Mądrości Bożej i Ławrę Peczerską – wpisano w 1990 r. na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Historia w pigułce

Osada na przecięciu najważniejszych szlaków handlowych Europy Wschodniej powstała tu w V w., a w IX–XI w. Kijów był stolicą całej Rusi. W kolejnych stuleciach miasto przechodziło pod panowanie litewskie, polskie i rosyjskie, co odbiło się w jego zróżnicowanej architekturze. Dziś to największe miasto i centrum naukowo-kulturalne Ukrainy.

Kijów – ciekawe miejsca

Zwiedzając Kijów, na pewno nie możemy ominąć następujących budowli.

Sobór Mądrości Bożej w Kijowie

Świątynia wzniesiona w XI w. z fundacji Jarosława Mądrego w stylu bizantyjskim (tradycyjnie podaje się rok 1037, choć część badaczy uważa, że budowę rozpoczęto już w 1011 r.). Swój dzisiejszy, barokowy wygląd zewnętrzny zawdzięcza przebudowie przeprowadzonej na przełomie XVII i XVIII w. za hetmana Iwana Mazepy. Jej dzieje opisujemy szerzej w tekście Sobór Mądrości Bożej w Kijowie – historia.

Pięcionawową bazylikę wieńczą złote i zielone kopuły – pierwotnie było ich 13.

W środku zachowało się ok. 260 m² XI-wiecznych mozaik i ok. 3000 m² fresków, a w apsydzie widnieje mozaika Orantki. Sobór wraz z Ławrą Peczerską figuruje na Liście UNESCO.

Kijów | Sobór Mądrości Bożej (Ukraine. Saint Sophia Cathedral in Kiev by World Wide Gifts na licencji CC BY-SA 2.0)

Ławra Kijowsko-Peczerska

To wznoszący się na naddnieprzańskich stokach prawosławny klasztor, którego początki sięgają XI wieku.

Intrygująca nazwa budowli pochodzi od pieczar – potężnych podziemnych jam i korytarzy, mieszczących się pod budowlą, w których znajdują się kaplice i grobowce mnichów.

Ławrę Peczerską już z daleka poznamy po złotych kopułach wieńczących zdobione licznymi okienkami i kolumnami wieżyczki o białych ścianach.

Monastyr Świętego Michała Archanioła o Złotych Kopułach

Monastyr św. Michała to jeden z symboli miasta: błękitny sobór ze złotymi kopułami stoi na placu Michajłowskim, naprzeciwko górnej stacji funikularu.

Pierwsza murowana świątynia w tym miejscu wzniesiona została na początku XII wieku. Dzisiejsza budowla jest rekonstrukcją kompleksu klasztornego, który władze radzieckie rozebrały w latach 30. XX w.; odbudowę prowadzono w końcu lat 90.

Miłośnicy Trylogii Sienkiewicza, pamiętający Skrzetuskiego szukającego Heleny w kijowskich monastyrach, mogą dołożyć do trasy jeszcze Monastyr Wydubicki nad Dnieprem i cerkiew św. Cyryla z freskami i ikonami Michaiła Wrubla (więcej w artykule Wrubel w Kijowie).

Kijów | Ławra Pieczerska (Cathedral of the Dormition (back view) by Giles Thomas na licencji CC BY-SA 2.0)

Majdan Niepodległości

Do innych wartych odwiedzenia miejsc w Kijowie należy Majdan Niepodległości, czyli plac położony w centrum miasta, na którym odbywają się wszelkie uroczystości państwowe oraz przy którym mieści się wiele ciekawych budowli czy pomników (m. in. statua św. Michała Archanioła – patrona Kijowa).

Złota Brama (Zołoti Worota)

Do zobaczenia jest także historyczny monument, tzw. Złota Brama, będąca rekonstrukcją jednej z trzech bram wjazdowych do XI-wiecznego Kijowa.

Stadion Olimpijski

Wielu turystów, szczególnie miłośników piłki nożnej, z pewnością zapragnie także odwiedzić Stadion Olimpijski w Kijowie – główną arenę sportową Ukrainy, na której rozgrywane były mecze Euro 2012.

Kijów | Monaster św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach (St. Michael’s #5 by Enrico Strocchi na licencji CC BY-SA 2.0)

Muzea Kijowa

Warto zajrzeć także do kijowskich muzeów, m.in.:

• Muzeum Michaiła Bułhakowa (Andrijiwśkyj uzwiz 13),
• Muzeum Jednej Ulicy (przy Andrijiwśkim uzwozie),
• Muzeum Historii Kijowa,
• Muzeum Sztuki im. Bohdana i Warwary Chanenków – sztuka Zachodu i Orientu (ul. Tereszczenkiwśka 15),
• Narodowe Muzeum Tarasa Szewczenki (bulwar Tarasa Szewczenki 12),
• Narodowe Muzeum Naukowo-Przyrodnicze (ul. Bohdana Chmielnickiego 15),
• skansen – Muzeum Architektury Ludowej w Pyrohowie.

Parki nad Dnieprem

Na spacer najlepiej wybrać parki na dnieprowej skarpie: Górkę św. Włodzimierza, park Chreszczatyj, park Miejski i park Maryjski. Rozciągają się z nich widoki na rzekę i lewobrzeżną część miasta.

Rejs po Dnieprze

Przed wojną ciekawą atrakcją był rejs po Dnieprze na trasie Kijów–Odessa (także w odwrotnym kierunku), trwający od 10 do 13 dni, z noclegami na statku. Od 2022 r. rejsy te nie są organizowane – dolny bieg Dniepru leży w strefie działań wojennych.

Park Ruś Kijowska

Jeśli mamy ochotę bliżej poznać ukraińskie tradycje i zasmakować w folklorze lokalnym, koniecznie musimy udać się do położonego nieopodal Kijowa Parku Ruś Kijowska – Centrum Kultury i Historii Dawnej Rusi. To centrum kulturalne odtwarzające atmosferę dawnej Rusi mieści się we wsi Kopaczew w odległości ok. 34 km od Kijowa.

Bezpieczeństwo w Kijowie w czasie wojny

Od lutego 2022 r. w Ukrainie trwa wojna z Rosją. Kijów żyje w miarę normalnym rytmem, ale regularnie ogłaszane są alarmy przeciwlotnicze, obowiązuje godzina policyjna, a ruch lotniczy nad krajem jest wstrzymany. Przed wyjazdem sprawdź aktualne ostrzeżenia MSZ, a na miejscu zainstaluj aplikację z powiadomieniami o alarmach i sprawdź, gdzie jest najbliższy schron – funkcję tę pełnią m.in. stacje metra.

Najczęstsze pytania

Co warto zobaczyć w Kijowie w jeden dzień?

Na jeden dzień wystarczy trasa po górnym mieście: Złota Brama, Sobór Mądrości Bożej, monastyr św. Michała o Złotych Kopułach i Majdan Niepodległości leżą blisko siebie. Stąd można zejść Andrijiwskim Zjazdem na Podole albo zjechać funikularem.

Które zabytki Kijowa są na liście UNESCO?

Na liście UNESCO znajduje się Sobór Mądrości Bożej wraz z budynkami klasztornymi oraz Ławra Kijowsko-Peczerska – prawosławny klasztor z XI w. z podziemnymi pieczarami, w których znajdują się kaplice i grobowce mnichów.

Jak dojechać do Kijowa z Polski?

Od 2022 r. lotniska w Kijowie są zamknięte dla ruchu cywilnego, więc do miasta dojeżdża się pociągiem – m.in. z Przemyśla i Warszawy – lub autobusem. Szczegóły opisujemy w tekście o dworcach i lotniskach Kijowa.

Czy można teraz bezpiecznie zwiedzać Kijów?

W Ukrainie trwa wojna, a Kijów bywa celem ataków rakietowych i dronowych. Przed podróżą sprawdź aktualne ostrzeżenia MSZ, a na miejscu reaguj na alarmy przeciwlotnicze i schodź do schronów.