Jamajskie owoce: ackee, chlebowiec i kakao

Na Jamajce warto spróbować przede wszystkim ackee – owocu, który z solonym dorszem tworzy narodowe danie ackee and saltfish. Niedojrzałe ackee może wywołać tzw. jamajską chorobę wymiotną, dlatego je się wyłącznie owoce dojrzałe. Na targach, takich jak Coronation Market w Kingston, kupimy też chlebowiec, czapetkę malajską, jabłko cukrowe, flaszowiec i owoce kakaowca.

Jamajka | Bligia pospolita (Ackee) (Ackees by kaiton na licencji CC BY-SA 2.0)

Czym jest ackee (bligia pospolita) i czy jest bezpieczne?

Bligia pospolita (Ackee) to wiecznie zielone drzewo, które dorasta zwykle do ok. 10 m wysokości. Spokrewnione jest z liczi chińskim i longanem. Dojrzałe owoce są pomarańczowe, gruszkowate. Gdy dojrzeją, pękają i ukazują się trzy duże, czarne nasiona, otoczone kremowym lub białym miąższem. Pamiętajmy, by nie spożywać niedojrzałych owoców, ponieważ mogą wywołać tzw. jamajską chorobę wymiotną.

W kuchni jamajskiej ackee gotuje się i podaje z rybą – najsłynniejsze jest narodowe danie ackee and saltfish, czyli ackee duszone z solonym dorszem, cebulą i papryką, jadane najczęściej na śniadanie. Suszone nasiona i łupina wykorzystywane są w medycynie ludowej.

Czym jest chlebowiec i jak się go je?

Chlebowiec właściwy – owoce z tego drzewa są kształtu kulistego, z zewnątrz zielone z żółtym miąższem. Waga jednego owocu wynosi od 0,25 do 6 kg.

Owoce chlebowca można jeść na surowo, gotować, piec, a także kisić. Są dobrym źródłem skrobi i błonnika, zawierają też witaminę C. Na Jamajce chlebowiec najczęściej piecze się lub smaży jako dodatek do dań.

Jak wygląda czapetka malajska?

Czapetka malajska to owoc w kształcie gruszki w ciemnoczerwonej skórce i białym miąższu. W medycynie ludowej stosuje się go m.in. na zaparcia.

Jamajka | Czapetka malajska (Trái Điều (Mận hoa đỏ) Syzygium malaccense by Duy Thuong Ngo 吳 惟 尚 na licencji CC BY-ND 2.0)

Jak wygląda owoc kakaowca?

Wszystkie wyroby czekoladowe wytwarza się z kakao.

Owoce kakaowca są gładkie lub bruzdkowane o kształcie ogórka. Gruba łupina okrywa od 20 do 60 płaskich lub kulistych nasion, nazywanych ziarnami kakaowca.

Granat – owoc na upał

Granatowiec to krzew lub niewielkie drzewo, dorastające zwykle do kilku metrów. Sam owoc składa się z wielu soczystych słodko-kwaśnych nasion. Granat może być spożywany na surowo lub przerobiony na sok. Dobrze gasi pragnienie w upalne dni.

Jak smakuje jabłko cukrowe?

Jabłko cukrowe wyglądem przypomina malinę wielkości jabłka. Skóra jest gruba, a pod nią kryje się słodki biały miąższ. Podaje się go m.in. z mlekiem kokosowym.

Jabłko cukrowe jest dobrym źródłem żelaza, fosforu, wapnia, karotenu oraz wielu witamin i minerałów.

Czym jest przepękla ogórkowata?

Przepękla ogórkowata (balsamka ogórkowata) to roślina z rodziny dyniowatych. Owoc jest w kolorze pomarańczowym, kształtem przypomina ogórka o długości do 18 cm.

Jamajka | Przepękla ogórkowata (starr-031108-2156-Momordica_charantia-fruit-Long_Key-Florida by Forest and Kim Starr na licencji CC BY 2.0)

Jak smakuje flaszowiec miękkociernisty?

Drzewo flaszowca kwitnie przez cały rok, a owoce dojrzewają o każdej porze. Owoce są duże, kształtu nerkowatego, a ich waga może sięgać nawet 6 kg. Zielona skórka pokrywa śnieżnobiały miąższ.

Smak porównuje się do kremu poziomkowo-ananasowego.

Czym są owoce mammy?

Mammy to duże, okrągłe owoce pokryte grubą skórą. Ich smak często porównywany jest do mango.

Gdzie kupić owoce na Jamajce i czy można je wywieźć?

Najlepszy wybór i najniższe ceny znajdziemy na lokalnych targach – największym jest Coronation Market w centrum Kingston – a także na przydrożnych straganach. Owoce sprzedają też supermarkety i hotele, ale zwykle drożej. Na targu przyda się gotówka w walucie lokalnej; o tym, jak płacić, piszemy w artykule o dolarze jamajskim. Świeżych owoców nie przywieziemy jednak do domu – obowiązuje zakaz wywozu roślin i nasion, o czym przypominamy w tekście o pamiątkach z Jamajki. Więcej o przyrodzie i kuchni wyspy przeczytasz w przewodniku po Jamajce.

Najczęstsze pytania

Czym jest ackee and saltfish?

To narodowe danie Jamajki: gotowane owoce ackee duszone z solonym dorszem, cebulą, papryką i przyprawami. Najczęściej je się je na śniadanie, z pieczonym chlebowcem, smażonymi kluseczkami lub plackami. Ugotowane ackee wygląda i smakuje trochę jak jajecznica.

Czy ackee jest trujące?

Niedojrzałe owoce ackee i ich nasiona zawierają toksyny, które mogą wywołać tzw. jamajską chorobę wymiotną. Jadalna jest tylko kremowa osnówka owocu, który sam pękł na drzewie. W restauracjach i z puszek ackee jest bezpieczne – sami nie zbierajmy go z drzew.

Czy można przywieźć owoce z Jamajki do Polski?

Nie warto próbować: z Jamajki nie wolno wywozić roślin i nasion, a przepisy Unii Europejskiej ograniczają przywóz owoców spoza UE. Zamiast świeżych owoców lepiej kupić przetwory, kawę Blue Mountain lub czekoladę z jamajskiego kakao.