Jerozolima – „miasto pokoju”
Opublikowano:
Aktualizacja:
Jerozolima to największe miasto Izraela (ok. 1,05 mln mieszkańców w 2024 r.) i święte miasto judaizmu, chrześcijaństwa oraz islamu, położone w Górach Judzkich między Morzem Śródziemnym a Morzem Martwym. Najważniejsze zabytki – Ścianę Płaczu, Bazylikę Grobu Świętego i Kopułę na Skale – skupia otoczone murami Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO. Z lotniska Ben Guriona dojedziemy tu szybką koleją w niecałe pół godziny.
Izrael | Kopuła na Skale (Jerusalem: Temple Mount 1 by audrey_sel na licencji CC BY-SA 2.0)
Jerozolima – święte miasto
Powierzchnia Jerozolimy wynosi ok. 125 km². Miasto położone jest wśród gór Judei pomiędzy Morzem Śródziemnym a Morzem Martwym.
Izrael uznaje Jerozolimę za swoją niepodzielną stolicę, jednak jej status jest sporny: Palestyńczycy widzą we Wschodniej Jerozolimie stolicę swojego państwa, a społeczność międzynarodowa nie uznaje aneksji wschodniej części miasta. Dlatego większość ambasad, w tym polska, działa w Tel Awiwie.
Jerozolima odegrała bardzo ważną rolę w Starym Testamencie. Uznawana jest za jedno z najświętszych miast świata. Jest głównym ośrodkiem judaizmu, chrześcijaństwa, a także ważnym dla islamu. Jest to miejsce, w którym przenikają się kultury Zachodu i Wschodu.
Jerozolima przez Żydów nazywana jest „Jeruszalaim”. Miasto ma bardzo burzliwą historię. Kilkukrotnie było niszczone, odbudowywane i przebudowywane.
Stare Miasto w Jerozolimie: cztery dzielnice i święte miejsca
Współczesna Jerozolima powstała wokół Starego Miasta. To właśnie tu znajdują się najważniejsze i najpiękniejsze zabytki miasta. Otoczone jest ono murami i podzielone na cztery dzielnice: żydowską, ormiańską, chrześcijańską i muzułmańską.
Na Wzgórzu Świątynnym stoją Kopuła na Skale i meczet Al-Aksa – jedne z najważniejszych miejsc islamu. Najświętszym miejscem dla Żydów jest samo Wzgórze Świątynne, a miejscem modlitwy u jego stóp – Ściana Zachodnia (Ściana Płaczu). Chrześcijanie pielgrzymują do Bazyliki Grobu Świętego, wzniesionej według tradycji nad miejscem ukrzyżowania i grobu Chrystusa, oraz wzdłuż Drogi Krzyżowej (Via Dolorosa).
Stare Miasto znajduje się na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Izrael | Bazylika Grobu Świętego (Church of the Holy Sepulchre by Seetheholyland.net na licencji CC BY-SA 2.0)
Co zobaczyć w Jerozolimie w jeden dzień
Jeśli mamy tylko jeden dzień, warto skupić się na Starym Mieście:
- Rano Wzgórze Świątynne – niemuzułmanie wchodzą tylko przez Bramę Maghrebijską (przy Ścianie Płaczu), w ograniczonych godzinach w dni powszednie; w piątki, soboty i święta muzułmańskie wejście jest zamknięte, a godziny często się zmieniają, więc trzeba je sprawdzić na miejscu. Do meczetów turyści nie wchodzą.
- Ściana Płaczu – dostępna przez całą dobę; obowiązuje podział na część męską i żeńską.
- Via Dolorosa i Bazylika Grobu Świętego – przez dzielnicę muzułmańską i chrześcijańską.
- Po południu Góra Oliwna – z punktu widokowego rozciąga się najsłynniejsza panorama Starego Miasta.
- Jeśli zostanie czas: Yad Vashem, izraelski instytut pamięci ofiar Holokaustu (wstęp wolny, warto wcześniej zarezerwować wizytę przez internet; w sobotę nieczynny).
W miejscach świętych obowiązuje skromny strój: zakryte ramiona i kolana, kobiety w części miejsc zakrywają głowę. W szabat, od piątkowego popołudnia do sobotniego wieczoru, w zachodniej części miasta zamyka się większość sklepów, a autobusy, tramwaj i pociągi nie kursują.
Synagogi w Jerozolimie
Synagogi na całym świecie skierowane są w kierunku Jerozolimy. Żydzi podczas codziennej modlitwy również są skierowani w jej stronę.
Największymi synagogami w mieście są: Wielka Synagoga i Wielka Synagoga chasydów z Bełza.
Muzea w Jerozolimie
Jerozolima jest też kopalnią muzeów. Najważniejszym jest Muzeum Izraela (ze Zwojami znad Morza Martwego). Warto też zobaczyć Muzeum Archeologiczne Rockefellera, otwarte w 1938 roku, jedno z pierwszych muzeów archeologicznych na Bliskim Wschodzie. Inne muzea warte uwagi to: Muzeum Archeologiczne Franciszkańskiego Studium Biblijnego, Muzeum Wieży Dawida (w Cytadeli) oraz Instytut Sztuki Islamskiej.
Izrael | Widok na Wzgórze Świątynne i Ścianę Płaczu (Western Wall by Chris Yunker na licencji CC BY 2.0)
Festiwale i imprezy w Jerozolimie
W Jerozolimie odbywa się wiele imprez kulturalnych i sportowych. Są to m.in.:
- Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Jerozolimie
- Festiwal Filmów Żydowskich
- Międzynarodowe Targi Książki
- Festiwal Muzyki Dawnej
- Festiwal Poezji
- Dzień Jerozolimy
- Maraton Jerozolimski
Jak dojechać z lotniska Ben Guriona
Dawne lotnisko Atarot na północy Jerozolimy zamknięto dla ruchu cywilnego w 2000 roku, po wybuchu drugiej intifady, i dziś służy wojsku. Wszystkie loty międzynarodowe obsługuje lotnisko im. Dawida Ben Guriona pod Tel Awiwem.
Z lotniska do Jerozolimy najszybciej dojedziemy szybką koleją: pociąg jedzie ok. 22–26 minut do stacji Jerusalem–Yitzhak Navon przy dworcu autobusowym, skąd do centrum i Starego Miasta kursuje tramwaj. Alternatywą są wspólne taksówki (szerut) oraz zwykłe taksówki – przydatne zwłaszcza w szabat, gdy pociągi nie jeżdżą.
Izrael | Jerozolima nazywana jest przez Żydów „Jeruszalaim” (Praying at the Western Wall in Jerusalem by Borja García de Sola Fernández na licencji CC BY 2.0)
Wycieczki z Jerozolimy
Z Jerozolimy łatwo wybrać się na jednodniową wycieczkę do Betlejem, położonego ok. 10 km na południe, na Zachodnim Brzegu. Inne biblijne miejsca kraju opisujemy w tekście Izrael – biblijne impresje, a najlepszą porę na wyjazd w artykule Kiedy jechać do Izraela?. Przed podróżą sprawdźcie też aktualne informacje w poradniku bezpieczeństwo w Izraelu.
Najczęstsze pytania
Ile dni potrzeba na zwiedzanie Jerozolimy?
Najważniejsze miejsca Starego Miasta – Ścianę Płaczu, Wzgórze Świątynne, Via Dolorosę i Bazylikę Grobu Świętego – zobaczymy w jeden intensywny dzień. Na Górę Oliwną, Muzeum Izraela, Yad Vashem i wycieczkę do Betlejem warto zarezerwować dwa–trzy kolejne dni.
Jak dostać się z lotniska Ben Guriona do Jerozolimy?
Najszybciej szybką koleją: pociąg z lotniska dojeżdża do stacji Jerusalem–Yitzhak Navon w ok. 22–26 minut. W szabat, gdy pociągi nie kursują, pozostają wspólne taksówki szerut i zwykłe taksówki.
Czy turyści mogą wejść na Wzgórze Świątynne?
Tak, ale tylko przez Bramę Maghrebijską obok Ściany Płaczu i w ograniczonych godzinach w dni powszednie. W piątki, soboty i święta muzułmańskie wejście jest zamknięte, a do Kopuły na Skale i meczetu Al-Aksa niemuzułmanie nie wchodzą. Obowiązuje skromny strój.
Co jest czynne w Jerozolimie w szabat?
Od piątkowego popołudnia do sobotniego wieczoru w zachodniej części miasta zamyka się większość sklepów i restauracji, a komunikacja publiczna nie kursuje. Czynne pozostają dzielnice muzułmańska i chrześcijańska Starego Miasta, Wschodnia Jerozolima oraz Bazylika Grobu Świętego.