Betlejem – miejsce narodzin Chrystusa
Opublikowano:
Aktualizacja:
Betlejem leży ok. 10 km na południe od Jerozolimy, na Zachodnim Brzegu Jordanu, i od 1995 r. podlega Autonomii Palestyńskiej. Według tradycji urodził się tu Jezus Chrystus, a najważniejszym zabytkiem miasta jest Bazylika Narodzenia Pańskiego z Grotą Narodzenia, wpisana w 2012 r. na listę UNESCO. Na zwiedzanie wystarczy jeden dzień, najczęściej w ramach wycieczki z Jerozolimy.
Izrael | Panorama Betlejem (Bethlehem, Israel by Lux Moundi na licencji CC BY-SA 2.0)
O historii Betlejem słów kilka
W starożytności miasto Betlejem (po hebrajsku „Dom Chleba”, po arabsku „Dom Mięsa”) nazywane było Efrata, Bethlehem Efrata lub Bethlehem Judah.
Betlejem znane jest przede wszystkim z narodzin Jezusa Chrystusa. Według tradycji biblijnej zmarła tu Rachela, a także narodził się Dawid – król Izraela. Pierwszą bazylikę nad Grotą zaczęto wznosić w 326 r. z polecenia cesarza Konstantyna, a konsekrowano ją w 339 r. (stała w miejscu dzisiejszej Bazyliki Narodzenia).
Betlejem wielokrotnie było podbijane, przechodziło z rąk do rąk przez co było niszczone i odbudowywane. Miasto było pod panowaniem m.in.: Rzymian, krzyżowców, Turków, Jordańczyków oraz Izraelczyków. W 1995 roku Betlejem zostało przekazane administracji palestyńskiej.
Izrael | Stare miasto Betlejem (Old City by Mohamed Yahya na licencji CC BY-SA 2.0)
Zabytki Betlejem
Bazylika Narodzenia Pańskiego
Jest to jeden z najstarszych działających kościołów na świecie. Obecną budowlę wzniósł w VI w. cesarz Justynian I na miejscu bazyliki Konstantyna z IV w., tuż nad miejscem, które tradycja uznaje za miejsce narodzin Chrystusa. 29 czerwca 2012 roku budowla została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Do bazyliki wejdziemy od strony Nativity Square. W Bazylice Narodzenia Pańskiego znajduje się Grota Narodzenia – miejsce narodzenia Chrystusa.
Meczet Omara
Na placu Manger stoi Meczet Omara, po zachodniej stronie placu, naprzeciwko Bazyliki Narodzenia Pańskiego. Jest to jedyny meczet w starej części Betlejem.
Obecny budynek Meczetu Omara wzniesiono w 1860 roku, a odnowiono w 1955 roku.
Izrael | Bazylika Narodzenia Pańskiego (DSC04736-Bethlehem Church of the Nativity by Lyn Gateley na licencji CC BY 2.0)
Plac Żłóbka
Tuż obok Bazyliki Narodzenia Pańskiego i Meczetu Omara znajduje się Plac Żłóbka (Manger Square). Jest to miejsce spotkań mieszkańców Betlejem, a także miejsce odpoczynku między zwiedzaniem zabytków.
Centrum Dziedzictwa Palestyńskiego
W Centrum Dziedzictwa Palestyńskiego zobaczymy wystawy folkloru, historii i kultury palestyńskiej.
Izrael | Wewnątrz Bazyliki Narodzenia Pańskiego (Church of the Nativity: Bethlehem by Wicked Photography na licencji CC BY 2.0)
Grota Mleczna
Ciekawym miejscem jest półnaturalna, półsztuczna Grota Mleczna. Jest to sanktuarium maryjne, do którego przyjeżdżają liczne pielgrzymki. Grota ma głębokość 6 m.
Grób Racheli
Grób Racheli, jedno z najświętszych miejsc judaizmu, znany jest również jako meczet Bilala ibn Rabaha. Budowla stoi przy muzułmańskim cmentarzu na obrzeżach miasta, po izraelskiej stronie muru oddzielającego Betlejem od Jerozolimy, i dojeżdża się do niej z Jerozolimy.
Inne atrakcje
W mieście znajduje się też kilka innych kościołów i klasztorów oraz miejscowy bazar.
Izrael | Grota Narodzenia (Grotto of the Nativity by Neil Ward na licencji CC BY 2.0)
Jak dojechać do Betlejem z Jerozolimy
Z Jerozolimy do Betlejem kursują arabskie autobusy spod Bramy Damasceńskiej (numery linii i rozkład najlepiej sprawdzić na miejscu); podróż trwa zwykle od pół godziny do godziny, zależnie od ruchu. Miasto oddziela od Jerozolimy mur z punktami kontrolnymi, dlatego trzeba mieć przy sobie paszport, zwłaszcza w drodze powrotnej. Obywatelom Izraela wjazd do strefy A jest zakazany, więc izraelskie biura podróży zwykle przekazują grupy palestyńskim przewodnikom. Przed wyjazdem warto przeczytać nasz poradnik bezpieczeństwo w Izraelu, a po powrocie zwiedzić Stare Miasto w Jerozolimie.
Najdłuższe kolejki do Groty Narodzenia ustawiają się w okresie Bożego Narodzenia i Wielkanocy oraz w godzinach przyjazdu grup pielgrzymkowych, dlatego najlepiej przyjechać rano. Inne biblijne miejsca opisujemy w tekście Izrael – biblijne impresje.
Najczęstsze pytania
Czy Betlejem leży w Izraelu?
Nie. Betlejem leży na Zachodnim Brzegu Jordanu i od 1995 r. jest administrowane przez Autonomię Palestyńską (strefa A). Turyści wjeżdżają tam najczęściej z Jerozolimy, przez izraelski punkt kontrolny, dlatego w praktyce zwiedzanie Betlejem łączy się z podróżą do Izraela.
Czy do Betlejem potrzebny jest paszport?
Tak, warto mieć go zawsze przy sobie. Przy wjeździe do Betlejem kontrola bywa pobieżna, ale na punkcie kontrolnym w drodze powrotnej do Jerozolimy izraelscy żołnierze często sprawdzają dokumenty i wizę lub zezwolenie wjazdowe.
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Betlejem?
Na Bazylikę Narodzenia z Grotą, Meczet Omara, Plac Żłóbka i Grotę Mleczną wystarczy jeden dzień lub nawet pół dnia. Trzeba jednak doliczyć czas na dojazd z Jerozolimy, kontrolę na punkcie granicznym i kolejkę do Groty Narodzenia w sezonie pielgrzymkowym.
Czy wyjazd do Betlejem jest bezpieczny?
Nie oceniamy tego sami – sytuacja na Zachodnim Brzegu zmienia się szybko. Polskie MSZ odradza wszelkie podróże do Autonomii Palestyńskiej, a więc także do Betlejem (najwyższy, 4. poziom ostrzeżenia od 28 września 2026 r.), oraz do Izraela (stan na październik 2026). Aktualne komunikaty dla obu krajów znajdziesz w serwisie MSZ Odyseusz (odyseusz.gov.pl). Dla porównania brytyjskie MSZ (FCDO, aktualizacja z 22 lipca 2026 r.) odradza podróże do Gubernatorstwa Betlejem, które nie są konieczne („advises against all but essential travel”).