Boże Narodzenie w Turcji
Opublikowano:
Aktualizacja:
Boże Narodzenie w Turcji nie jest świętem państwowym, bo zdecydowana większość mieszkańców to muzułmanie, a chrześcijanie stanowią zaledwie ok. 0,2–0,4% ludności. Mimo to w grudniu na ulicach tureckich miast widać lampki i ozdobione choinki, a po centrach handlowych – zupełnie jak u nas – przechadzają się Mikołajowie i rozdają dzieciom drobne upominki. Ta dekoracyjna moda przyszła z Zachodu i w Turcji wiąże się głównie z powitaniem Nowego Roku.
Turcja | W czasie świąt w wielu stambulskich sklepach można zobaczyć przyozdobione choinki (by eak_kkk na licencji Pixabay)
Noel Baba i święty Mikołaj z Anatolii
Jak to możliwe, że w kraju, w którym według różnych badań ok. 92–98% społeczeństwa deklaruje się jako muzułmanie, tak bardzo widać świąteczne dekoracje? Wiele osób żartuje, że to dzięki biskupowi Mikołajowi, który urodził się właśnie w Anatolii – w starożytnej Patarze, a biskupem był w pobliskiej Myrze, dzisiejszym Demre w prowincji Antalya. Wzniesiony tam kościół św. Mikołaja można zwiedzać do dziś.
W Turcji na Mikołaja mówi się: Noel Baba, co dosłownie oznacza: Tata Bożonarodzeniowy.
Demre – kościół św. Mikołaja i grób, którego szukają archeolodzy
Kościół św. Mikołaja w Demre (dawna Myra) to miejsce, do którego przyjeżdżają pielgrzymi, zwłaszcza 6 grudnia, w dniu wspomnienia świętego. Według tureckich mediów obiekt odwiedza ponad 500 tys. prawosławnych pielgrzymów rocznie. Kościół wzniesiono prawdopodobnie po trzęsieniu ziemi w 529 r., w pobliżu miejsca pochówku biskupa, a pozostałości pierwotnej bazyliki z VI w. odkryto w 2022 r. Dziś obiekt działa jako muzeum.
Kościół leży pod ok. 6 m osadów naniesionych przez średniowieczne trzęsienia ziemi i tsunami, dlatego wykopaliska trwają od lat. 6 grudnia 2024 r. archeolodzy odkryli na południe od kościoła wapienny sarkofag, który może być grobem świętego. Kierująca wykopaliskami Ebru Fatma Fındık zapowiada przygotowania do wpisu kościoła na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Godziny otwarcia i ceny biletów zmieniają się, dlatego sprawdź je przed wizytą.
Prezenty na Nowy Rok zamiast w Wigilię
Skoro jest Mikołaj, muszą być też prezenty. Dzieci w Polsce dostają je 24 grudnia, natomiast w Turcji – w Nowy Rok. To właśnie sylwester i 1 stycznia są dla większości Turków okazją do rodzinnego świętowania, a choinka stoi w domach jako ozdoba noworoczna. Ciekawostką jest, że w Turcji nie śpiewa się kolęd. Więcej o tureckim kalendarzu przeczytasz w artykule Święta religijne i państwowe, a o wyznaniach – w tekście Religia w Turcji.
Gdzie pójść na mszę bożonarodzeniową w Stambule?
W Boże Narodzenie życie w Turcji toczy się normalnie, ale w Stambule, Ankarze i innych miastach odprawiane są msze w różnych językach, m.in. w kościele św. Antoniego z Padwy przy İstiklal i w kościele Wszystkich Świętych w dzielnicy Moda. Kościół św. Antoniego to największy kościół katolicki w Stambule, wzniesiony w latach 1906–1912 w stylu neogotyku weneckiego, a w jego krypcie odprawiana jest niedzielna msza po polsku (o godz. 11:30, stan na 2026 – godziny warto potwierdzić w parafii). Przez dziesięć lat kazania wygłaszał tu przyszły papież Jan XXIII, wówczas przedstawiciel Watykanu w Turcji – jego pomnik stoi na dziedzińcu.
Święta Polonii w Turcji
W Turcji mieszka też wielu Polaków. Na forach internetowych znaleźć można dyskusje kobiet przebywających na obczyźnie na temat wieczerzy wigilijnej: jak zrobić pierogi z kapustą i grzybami, by smakowały jak w Polsce, gdzie można kupić szklane bombki czy skąd wziąć opłatek.
W wielu miastach organizowane są bożonarodzeniowe jarmarki. Do 2019 r., gdy powstawał ten tekst, świąteczny kiermasz w Alanyi odbył się już pięć razy. Swoje stoiska mieli na nim m.in. Niemcy, Rosjanie, Skandynawowie oraz oczywiście Polacy ze Stowarzyszenia Kultury i Przyjaźni w Alanyi. Można było tam zakupić wiele świątecznych akcesoriów: przede wszystkim kartki i ozdoby oraz pierniczki, które jak co roku cieszyły się ogromnym powodzeniem.
İyi Noeller – Wesołych Świąt!
Najczęstsze pytania o Boże Narodzenie w Turcji
Czy 25 grudnia w Turcji jest dniem wolnym od pracy?
Nie. Boże Narodzenie nie jest świętem państwowym, więc sklepy, urzędy i szkoły działają normalnie. Dniem wolnym jest 1 stycznia.
Czy w Turcji są jarmarki bożonarodzeniowe?
Tak. W grudniu odbywają się jarmarki w Stambule, a w Alanyi kiermasz organizują mieszkający tam obcokrajowcy, o czym piszemy wyżej.
Czy można odwiedzić miejsce związane ze świętym Mikołajem?
Tak. Kościół św. Mikołaja w Demre w prowincji Antalya działa jako muzeum. Ponieważ wykopaliska trwają, zakres zwiedzania może się zmieniać.
Turcja | Świąteczna choinka z napisem „Mutlu Noeller” (Wesołych Świąt) na ulicy w stambulskiej dzielnicy Kadıköy (Mutlu Noeller by E4024, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 4.0)