Kuchnia hiszpańska

Kuchnia hiszpańska to przede wszystkim kuchnia regionów: paella pochodzi z Walencji, gazpacho i salmorejo z Andaluzji, a ser manchego z La Manchy. Wspólny mianownik to oliwa, czosnek, owoce morza, dojrzewające szynki i tapas, czyli małe przekąski do wina lub piwa. Wszędzie zjemy też tortillę, omlet z ziemniakami.

Hiszpania | Paella z dodatkiem owoców morza (DSC_0385 by Asinka Photography na licencji CC BY 2.0)

Jak różni się kuchnia w regionach Hiszpanii?

W nazwie wielu dań kryje się region lub miasto, np. paella valenciana, crema catalana czy cocido madrileño.

W Katalonii i Galicji skosztujemy potraw z owocami morza. Serwowane są tu specjały z ośmiornic, ryb czy wodorostów. Kastylia-La Mancha słynie z serów, np. queso manchego (ser z mleka owczego z La Manchy), a szynka jamón ibérico kojarzona jest m.in. z Extremadurą. Andaluzja zużywa w kuchni najwięcej oliwy spośród hiszpańskich regionów, a Hiszpania jest jej największym producentem na świecie. Wiele z tych przysmaków świetnie sprawdza się jako pamiątki z Hiszpanii.

Co to są tapas i co do nich zamówić?

Tapas to niewielkie przekąski podawane zazwyczaj do napojów. Mogą być to między innymi:

• Mariscos – owoce morza
• Oliwki
• Oreja – ucho wieprzowe, najczęściej smażone na płycie (oreja a la plancha)
• Tortilla española
• Fuet – katalońska kiełbasa
• Jamón serrano – suszona, dojrzewająca szynka

Tortilla española – hiszpański omlet z ziemniakami

Wspólnym daniem we wszystkich regionach Hiszpanii jest wspomniana tortilla española, czyli omlet z jajek i ziemniaków, często z cebulą. Tortilla podawana jest o każdej porze: na śniadanie, obiad lub kolację, ciepła lub w temperaturze pokojowej. Hiszpanie spierają się, czy cebula do niej należy: tzw. concebollistas są za, sincebollistas – przeciw (w sondażu z 2021 r. 72,7% ankietowanych wolało wersję z cebulą). Najstarsza znana wzmianka o tym daniu pochodzi z dokumentu z Nawarry z 1817 r.

Hiszpania | Gazpacho - popularna hiszpańska zupa (Gazpacho de Cerezas con Arenques y Brotes de Ajo by Javier Lastras na licencji CC BY 2.0)

Paella – skąd pochodzi i z czym ją jeść?

Jednym z dań, które trzeba skosztować, jest występująca w licznych odmianach paella. Potrawa ta pochodzi z regionu Walencji (z okolic jeziora Albufera, od połowy XIX wieku), a jej podstawowym składnikiem jest ryż z dodatkiem szafranu. Paella gotowana jest na dużej, płaskiej patelni z dwoma uchwytami – od niej wzięła nazwę. Walencjanie za oryginał uznają paellę valenciana z królikiem, kurczakiem, fasolką i szafranem; wersja z owocami morza (paella de marisco) powstała później w nadmorskich okolicach. W zależności od miejsca, w którym ją zamówimy, może zawierać też mięso drobiowe lub przeróżne warzywa.

Paella jest tradycyjnie daniem obiadowym, serwowanym w południe.

Gazpacho – hiszpańska zupa na zimno

Innym popularnym daniem jest zupa gazpacho, podawana zwykle na zimno. Przyrządza się ją z surowych warzyw (pomidory, ogórki, papryka), czosnku, octu winnego, oliwy i rozmoczonego chleba. Nowoczesna wersja z pomidorami upowszechniła się w XIX wieku.

W całej Hiszpanii można skosztować kilku odmian tej zupy, np. w prowincji Kordoba popularne jest salmorejo cordobés, oparte na pomidorach, z dodatkiem szynki i jaj. We wschodniej Andaluzji serwuje się ajo blanco, czyli zupę bez dodatku pomidorów, ale z migdałami, czosnkiem i chlebem. W innych regionach Hiszpanii skosztujemy również porra antequerana oraz zupełnie inne, podawane na ciepło gazpacho manchego – gulasz z dziczyzny z plackami przaśnego chleba.

Hiszpania | Tortilla espanola (Tortilla (1) by Adrian Scottow na licencji CC BY-SA 2.0)

Jakie desery hiszpańskie warto spróbować?

Jednym z popularnych deserów jest churro, czyli wypiek, który kupimy niemal w każdej cukierni na dworcu. Innym słodkim specjałem jest crema catalana, przygotowywana z mleka, cytryny, mąki kukurydzianej, żółtek i cynamonu, z warstwą karmelizowanego cukru na wierzchu. Inne desery, które również warto skosztować to: turrón, natillas, flan oraz arroz con leche.

Wino i piwo w Hiszpanii

Do obiadu często podawane jest wino; Hiszpania ma największą powierzchnię winnic na świecie, a najsłynniejszym regionem czerwonych win jest La Rioja. W barach zamówimy lokalne piwo, w Madrycie – Mahou, natomiast w Sewilli – Cruzcampo. Najlepsze tapas w stolicy znajdziemy w okolicach La Latiny i Huertas – o tym, gdzie dobrze zjeść, piszemy w tekście 10 rzeczy, które koniecznie musisz zrobić w Madrycie.

Hiszpania | Churro - słodki deser (Vegan Churros by Veganbaking.net na licencji CC BY-SA 2.0)

Najczęstsze pytania

Co koniecznie zjeść w Hiszpanii?

Na liście obowiązkowej są paella (najlepiej w Walencji), tortilla española, gazpacho lub salmorejo, dojrzewająca szynka jamón serrano albo ibérico, ser manchego oraz tapas w barze. Na deser warto spróbować churros z gorącą czekoladą i crema catalana.

O której Hiszpanie jedzą obiad i kolację?

Posiłki jada się tu później niż w Polsce. Obiad (comida), główny posiłek dnia, zwykle między 14:00 a 16:00, a kolację (cena) po 21:00. Wiele restauracji otwiera kuchnię wieczorem dopiero ok. 20:00–20:30, wcześniej można zjeść tapas w barze.

Czym są tapas?

Tapas to niewielkie przekąski podawane do wina, piwa lub wermutu: oliwki, kawałki tortilli, szynka, owoce morza czy krokiety. W niektórych miastach, np. w Granadzie, dostaje się je gratis do zamówionego napoju. Kilka tapas może zastąpić pełną kolację.