Korrida w Hiszpanii – jak wygląda i gdzie ją zobaczyć

Korrida (hiszp. corrida de toros) to tradycyjne widowisko, w którym zespół toreros walczy z bykiem na okrągłej arenie, a walka zwykle kończy się śmiercią zwierzęcia. W Hiszpanii sezon trwa od marca do października, ale popularność korridy wyraźnie spada: w 2022 r. odbyło się 1546 walk, o 57,7% mniej niż w 2007 r. Na Wyspach Kanaryjskich korrida jest zakazana od 1991 r., a w Katalonii nie organizuje się jej od 2012 r.

Hiszpania | Korrida, czyli “taniec” z bykiem (baile [ballet] by Rocco Lucia na licencji CC BY 2.0)

Dlaczego korrida budzi kontrowersje?

Korrida, czyli widowiskowa walka człowieka z bykiem, budzi w świecie duże kontrowersje. Trudno się temu dziwić, gdyż każdy spektakl kończy się śmiercią zwierzęcia, a nie brak także przypadków, kiedy to człowiek przypłacił walkę życiem. Pomimo okrucieństwa, jakie niesie ze sobą pokaz, doświadczeni toreros zdobywają duże uznanie w kraju.

Obrońcy korridy traktują ją jako część dziedzictwa kulturowego, przeciwnicy – jako znęcanie się nad zwierzętami. Według badań z lat 2021–2022 korridę obejrzało na żywo zaledwie 1,9% ankietowanych mieszkańców Hiszpanii (stan na 2022 r.).

Gdzie korrida jest zakazana?

Pierwszym regionem, który zakazał korridy, były Wyspy Kanaryjskie (1991). W 2010 r. zakaz uchwalił parlament Katalonii; wszedł w życie w 2012 r. W 2016 r. hiszpański Trybunał Konstytucyjny uznał go za niezgodny z konstytucją, ale korrid w Katalonii mimo to się nie organizuje. Dozwolone pozostały tam natomiast tradycyjne gonitwy byków ulicami miasteczek (correbous).

Niektóre gminy ogłosiły się też przeciwnikami korridy – jako pierwsza zrobiła to Tossa de Mar na Costa Brava.

Od elit do masowej rozrywki

Kiedyś widowisko to było przeznaczone tylko dla ludzi wysokiej klasy społecznej. Obecnie każdy może kupić bilet i zasiąść na trybunach.

Poza Hiszpanią walkę byków obejrzeć można w niektórych krajach Ameryki Łacińskiej, a także na południu Francji i w Portugalii, gdzie walka nie zawsze kończy się śmiercią zwierzęcia.

Plac byków

Korrida odbywa się na ogromnych, specjalnie przygotowanych do walk arenach zwanych „plaza de toros” (plac byków). Areny są w kształcie koła oddzielonego ogrodzeniem od widowni.

Najbardziej znane areny znajdują się w Madrycie (Las Ventas, gdzie w maju i czerwcu odbywa się najważniejszy cykl walk – Feria de San Isidro), Sewilli (La Maestranza), Walencji i Maladze. W stolicy warto połączyć wizytę na arenie ze zwiedzaniem – więcej w przewodniku po Madrycie.

Hiszpania | Widowiskowa walka człowieka z bykiem, arena Real Maestranza w Sewilli (El Derechazo. Plaza De Toros De La Maestranza. Seville, Spain by Ввласенко, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 4.0)

Jak wygląda walka?

Wszystkich uczestników walki nazywa się po hiszpańsku toreros (polskie „toreador” to określenie spopularyzowane przez operę „Carmen”, w Hiszpanii się go nie używa). Zespół tworzą matador, jego pomocnicy – banderilleros – oraz konni pikadorzy. Walka z jednym bykiem dzieli się na trzy części (tercios):

1. Tercio de varas – po pierwszych próbach z różowo-żółtą peleryną (capote) na arenę wjeżdżają pikadorzy na koniach, którzy ranią byka lancą i osłabiają jego siły.
2. Tercio de banderillas – banderilleros wbijają w kark zwierzęcia pary ozdobnych ostrzy (banderillas).
3. Tercio de muerte – matador z czerwoną muletą wykonuje serię figur, a na koniec próbuje zabić byka szpadą, najlepiej jednym ciosem.

Udany finał nagradzany jest gromkimi brawami, a za szczególnie dobrą walkę matador może otrzymać od prezesa areny ucho byka. Gdy pierwszy cios się nie uda, walka przeciąga się, co widzowie przyjmują z dezaprobatą.

Decyzja o obejrzeniu korridy należy do każdego podróżnika; warto jednak wiedzieć, że dla wielu osób jest to widowisko trudne do zniesienia.

Najczęstsze pytania

Kiedy odbywają się korridy w Hiszpanii?

Sezon korrid trwa w Hiszpanii od marca do października. Najważniejsze cykle walk (ferias) organizuje się podczas świąt miejskich, np. Feria de San Isidro w Madrycie w maju i czerwcu czy Feria de Abril w Sewilli.

Czy korrida jest legalna w całej Hiszpanii?

Nie wszędzie się odbywa. Na Wyspach Kanaryjskich jest zakazana od 1991 r. Katalonia wprowadziła zakaz w 2012 r.; choć Trybunał Konstytucyjny uchylił go w 2016 r., walk w tym regionie się nie organizuje.

Czy byk zawsze ginie podczas korridy?

W klasycznej hiszpańskiej korridzie tak – walka kończy się zabiciem byka przez matadora. Bardzo rzadko, za wyjątkową waleczność, zwierzę może zostać ułaskawione (indulto). W Portugalii i części krajów Ameryki Łacińskiej byk nie ginie na arenie.