Zabytki UNESCO w Egipcie: Giza, Teby i Abu Simbel

Na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO znajduje się 7 obiektów z Egiptu: sześć kulturowych i jeden przyrodniczy (stan na 2026). Pięć z nich – Memfis z nekropolą i piramidami w Gizie, starożytne Teby, zabytki Nubii od Abu Simbel do File, historyczny Kair i Abu Mena – wpisano już w 1979 r., a w 2002 i 2005 r. dołączyły obszar klasztoru św. Katarzyny oraz Wadi al-Hitan, czyli Dolina Wielorybów.

Obiekt	Rok wpisu	Typ	Gdzie
Memfis i jego nekropola – pola piramid od Gizy do Dahszur	1979	kulturowy	okolice Kairu
Starożytne Teby z nekropolą	1979	kulturowy	Luksor
Zabytki Nubii od Abu Simbel do File	1979	kulturowy	okolice Asuanu i Abu Simbel
Historyczny Kair	1979	kulturowy	Kair
Abu Mena	1979	kulturowy	okolice Aleksandrii
Obszar Świętej Katarzyny	2002	kulturowy	Synaj
Wadi al-Hitan (Dolina Wielorybów)	2005	przyrodniczy	gubernatorstwo Fajum

Egipt | Sfinks na tle Piramid w Gizie (by NadineDoerle na licencji Pixabay)

Memfis wraz z nekropolą

Miasto na listę UNESCO wpisane zostało w 1979 roku. W okresie Starego Państwa Memfis było stolicą Egiptu. Dziś ze starożytnego miasta pozostało niewiele. W muzeum na otwartej przestrzeni można podziwiać posągi faraonów, alabastrowego Sfinksa i kolosa Ramzesa II.

Nekropola memficka obejmuje swym zasięgiem przestrzeń ponad 30 km – od Dahszur, przez Sakkarę, Abusir i Abu Gurab, po Gizę i Abu Roasz. Znajdują się tu grobowce władców z różnych dynastii, a także groby prywatne i świątynie. Najchętniej odwiedzana przez turystów jest Giza, gdzie stoi Wielka Piramida Cheopsa – jedyny zachowany do dziś z siedmiu cudów starożytnego świata.

Starożytne Teby z nekropolą

Teby na listę UNESCO wpisane zostały w 1979 roku. Na wschodnim brzegu Nilu dobrze zachowały się świątynia Amona w Karnaku i Świątynia Luksorska. Do najważniejszych zabytków nekropoli królewskiej w Tebach Zachodnich zaliczyć można Dolinę Królów, gdzie znajdują się groby władców Nowego Państwa, Dolinę Królowych z grobowcami królewskich małżonek, świątynię Ramzesa II, zwaną Ramesseum, świątynię Hatszepsut oraz dwa ogromne posągi, tzw. kolosy Memnona.

Egipt | Świątynia Abu Simbel (by NadineDoerle na licencji Pixabay)

Zabytki Nubii od Abu Simbel do File

Obszar wpisany na listę UNESCO w 1979 roku. W Abu Simbel znajduje się kompleks świątynny, wybudowany za panowania Ramzesa II. Przy wejściu do większej świątyni podziwiać można cztery olbrzymie posągi Ramzesa II – tzw. Kolosy. Na wyspie File znajdowała się świątynia Izydy. Oba zabytki dzięki UNESCO zostały przeniesione ze swoich pierwotnych miejsc, by ochronić je przed zatopieniem.

Historyczny Kair

Historyczny (islamski) Kair to według UNESCO jedno z najstarszych miast islamskich na świecie. Założyli je Fatymidzi w X wieku (w 969–970 r.), choć na jego terenie istniały wcześniejsze ośrodki, jak Fustat. Turyści podziwiać tu mogą zabytkowe meczety, łaźnie, madrasy oraz fontanny. Od roku 1979 historyczny Kair widnieje na liście UNESCO.

Egipt | Panorama miasta Kair (by DEZALB na licencji Pixabay)

Abu Mena

Abu Mena to pozostałości starożytnego miasta, leżącego niedaleko Aleksandrii. Miasto powstało w pobliżu grobu św. Menasa, który zmarł ok. 300 roku i do którego przybywały liczne pielgrzymki. W pierwszej kolejności powstała świątynia, a w późniejszym czasie pojawiły się ulice i sklepy. Obecnie w Abu Mena funkcjonuje klasztor koptyjski. Od 1979 roku Abu Mena widnieje na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. W 2001 r. trafiła na listę dziedzictwa zagrożonego, bo podnoszący się poziom wód gruntowych, związany z nawadnianiem pól, niszczył ruiny. Dzięki pracom konserwatorskim i drenażowi w 2025 r. została z tej listy usunięta.

Klasztor Świętej Katarzyny u podnóża góry Synaj

Na listę UNESCO wpisany w roku 2002. Klasztor stoi na półwyspie Synaj w miejscowości Święta Katarzyna. Budowla powstała w VI wieku, za panowania cesarza Justyniana, i jest jednym z najstarszych nieprzerwanie zamieszkanych klasztorów chrześcijańskich. Obecnie klasztor zamieszkują mnisi, jednak niektóre jego pomieszczenia zostały udostępnione dla zwiedzających, m.in. dziedziniec ze Studnią Mojżesza, Kościół Przemienienia, Kaplica Krzewu Gorejącego, Kaplica św. Tryfona, Galeria Klasztorna.

Egipt | Klasztor Świętej Katarzyny u stóp Góry Synaj (by Makalu na licencji Pixabay)

Wadi al-Hitan - Dolina Wielorybów

W tej dolinie na pustyni, ok. 150 km na południowy zachód od Kairu, w gubernatorstwie Fajum, zimą 1902/1903 r. odkryto pierwsze z licznych szkieletów pradawnych wielorybów z okresu eocenu. W 2005 roku Dolinę wpisano na listę UNESCO jako jedyny egipski obiekt przyrodniczy.

Najczęstsze pytania o zabytki UNESCO w Egipcie

Ile obiektów z Egiptu jest na liście UNESCO?

Siedem: sześć kulturowych i jeden przyrodniczy, Wadi al-Hitan (stan na 2026). Pięć z nich wpisano w 1979 r., klasztor św. Katarzyny w 2002 r., a Dolinę Wielorybów w 2005 r.

Które zabytki UNESCO w Egipcie leżą najbliżej Kairu?

Historyczny Kair oraz Memfis z nekropolą, czyli pola piramid od Gizy do Dahszur. Dolina Wielorybów leży ok. 150 km na południowy zachód od stolicy, w gubernatorstwie Fajum.

Czy Abu Mena nadal jest na liście zagrożonego dziedzictwa?

Nie. Abu Mena trafiła na tę listę w 2001 r. z powodu podnoszących się wód gruntowych, a w 2025 r. została z niej usunięta po pracach konserwatorskich i drenażu.