Sakkara: nekropolia, piramida Dżesera i UNESCO

Sakkara to starożytna nekropolia Memfis, wieloletniej stolicy Egiptu, położona ok. 30 km na południe od Kairu. Stoi tu piramida schodkowa faraona Dżesera z ok. 2650 r. p.n.e., uważana za najstarszą piramidę Egiptu, a wokół niej grobowce z niemal trzech tysięcy lat historii. Sakkara jest jednym z najbogatszych w zabytki stanowisk archeologicznych na świecie i od 1979 r. figuruje na liście UNESCO.

Egipt | Sakkara – piramida schodkowa faraona Dżesera (Pyramid of Djoser (VI) by Institute for the Study of the Ancient World na licencji CC BY 2.0)

Najważniejsze informacje

Sakkara znajduje się ok. 30 km na południe od Kairu, na zachodnim brzegu Nilu.

Nekropolia wzięła swą nazwę od miejscowego plemienia berberyjskiego – Beni Saqqar.

Najstarsze grobowce Sakkary datuje się już na czasy I dynastii. Nie były to jeszcze groby królewskie, które zaczęły być tu wznoszone za II dynastii. Władcy byli tu grzebani do czasów Drugiego Okresu Przejściowego, natomiast pochówki dostojników miały w Sakkarze miejsce jeszcze w czasach ptolemejskich oraz rzymskich.

W 1979 r. Sakkara została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako część obiektu „Memfis i jego nekropolia – pola piramid od Gizy do Dahszur” (więcej w artykule o zabytkach Egiptu z listy UNESCO).

Grobowce królewskie

W Sakkarze znaleziono jedne z najstarszych mastab. Te poprzedniczki piramid miały formę ściętego ostrosłupa o prostokątnej podstawie.

Najsłynniejszym zabytkiem nekropolii jest piramida schodkowa faraona Dżesera, władcy z III Dynastii. Ta pierwsza piramida była dziełem architekta Imhotepa. Powstała ok. 2650 r. p.n.e. Jej wysokość wynosi 62,5 m. Jest częścią kompleksu grobowego, na który składają się ponadto kaplice, dziedzińce oraz mur. W różnych miejscach kompleksu umieszczono liczne rzeźby, w tym posąg samego Dżesera.

Imhotep był też prawdopodobnie architektem piramidy schodkowej syna Dżesera – Sechemcheta. Piramida ta miała być wyższa od piramidy Dżesera, jednakże nie została nigdy skończona. Również wokół tej piramidy wybudowano kompleks grobowy.

Egipt | Sakkara znajduje się ok. 30 km na południe od Kairu (Memphis Saqqara by Claudia Schillinger na licencji CC BY-ND 2.0)

Kolejnym kompleksem grobowym Sakkary jest piramida Unisa wraz z otaczającymi ją budowlami. Piramida tego ostatniego władcy V dynastii zachowała się w gorszym stanie niż piramida Dżesera. Jest ona jednak niezwykle ważna dla egiptologii, gdyż to w jej wnętrzu odkryto po raz pierwszy tzw. Teksty Piramid – zbiór formuł religijnych, mitów i zaklęć związanych z kultem zmarłych. Teksty te znajdują się również w kilku innych piramidach Sakkary.

Do pozostałych kompleksów grobowych Sakkary należą m.in. piramida i świątynia grobowa Tetiego, zespół grobowy Pepi I, piramida Merenre I, piramida Userkafa (położona tuż obok kompleksu Dżesera) i inne.

Egipt | Sakkara – hieroglify (Saqqara: Mastaba of Kagemni by Gary Todd na licencji CC0 1.0)

Inne zabytki i znaleziska Sakkary

Sakkara była nie tylko nekropolią królewską. Chowano tu również dostojników państwowych i inne ważne osobistości. Najlepiej zachowanym grobowcem jest mastaba Mereruki – wezyra władcy VI dynastii, Tetiego.

W niektórych spośród grobowców dostojników dokonano ważnych odkryć. W 1861 r. w grobowcu Czenerego znaleziono Tablicę z Sakkary – spis władców Egiptu od Anedżiba z I dynastii do Ramzesa II.

Sakkara to również miejsce odkrycia najstarszego zachowanego zwoju papirusu. Zwój z czasów I dynastii, datowany na 2900 r. p.n.e., odnaleziono w grobowcu Hemaki. Papirus ten jest całkowicie wyblakły.

Choć w Sakkarze zdecydowanie króluje piramida Dżesera, warto zainteresować się również zabytkami z okresów późniejszych niż Stare Państwo. Do najważniejszych grobowców z czasów Nowego Państwa należą pusty grobowiec Horemheba (pochowanego w Dolinie Królów) czy też groby wezyra Aperela oraz Mai – mamki i piastunki Tutanchamona.

Z okresów późnego i ptolemejskiego pochodzi świątynia Serapeum poświęcona Apisowi, będąca jednocześnie zespołem grobowym świętych byków.

Greckim myślicielom poświęcony jest tzw. Krąg Filozofów, na który składają się posągi m.in. Homera, Hezjoda, Pindara i Platona.

Z okresu koptyjskiego pochodzi kilka klasztorów, m.in. Klasztor św. Jeremiasza, założony w V w. – jego ruiny przebadali archeolodzy, a wiele zdobień przeniesiono do Muzeum Koptyjskiego w Kairze.

Zwiedzanie Sakkary – informacje praktyczne

Sakkarę najłatwiej odwiedzić z Kairu lub Gizy: dojazd zajmuje zwykle 45–60 minut taksówką, samochodem z kierowcą lub przez aplikację przewozową (Uber, Careem). Wiele wycieczek łączy Sakkarę z ruinami Memfis i piramidami w Dahszur, a także z piramidami w Gizie. Na samą nekropolię warto zarezerwować co najmniej 2–3 godziny.

Ceny biletów dla cudzoziemców według egipskiego Ministerstwa Turystyki i Starożytności (stan na 2026):

Bilet	Dorosły	Student
Wstęp na teren nekropolii i do Muzeum Imhotepa	600 EGP	300 EGP
Wnętrze piramidy Dżesera	280 EGP	140 EGP
Serapeum	340 EGP	170 EGP
Bilet łączony (teren i grobowce)	1400 EGP	700 EGP

Stanowisko jest otwarte codziennie w godz. 8:00–16:00 (stan na 2026). Na miejscu jest niewiele cienia, więc warto zabrać nakrycie głowy i wodę.

Najczęstsze pytania

Jak dojechać do Sakkary z Kairu?

Sakkara leży ok. 30 km na południe od Kairu. Najwygodniej dojechać taksówką, wynajętym samochodem z kierowcą lub przez Ubera – przejazd trwa zwykle 45–60 minut. Transport publiczny nie dociera bezpośrednio do nekropolii, dlatego wiele osób wybiera zorganizowaną wycieczkę łączoną z Memfis i Dahszur.

Ile kosztuje wstęp do Sakkary?

Podstawowy bilet dla cudzoziemców kosztuje 600 EGP i obejmuje teren nekropolii oraz Muzeum Imhotepa. Za wejście do piramidy Dżesera (280 EGP) i Serapeum (340 EGP) płaci się osobno, a bilet łączony kosztuje 1400 EGP (stan na 2026).

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Sakkary?

Na główne zabytki – kompleks Dżesera, piramidę Unisa, mastaby dostojników i Serapeum – wystarczą 2–3 godziny. Z dojazdem i połączeniem z Memfis lub Dahszur trzeba zarezerwować pół dnia.