Zagrzeb – stolica Chorwacji
Opublikowano:
Aktualizacja:
Zagrzeb, stolica i największe miasto Chorwacji, leży nad Sawą u stóp pasma Medvednicy i liczy ok. 767 tys. mieszkańców (spis z 2021 r.), a z aglomeracją ok. 1,1 mln. Jego sercem są dwie dawne osady na wzgórzach – kościelny Kaptol z katedrą i mieszczański Gradec z kościołem św. Marka – oraz Dolne Miasto z elegancką zabudową z czasów monarchii austro-węgierskiej. Wszystkie najważniejsze zabytki da się obejść pieszo w jeden–dwa dni.
W odróżnieniu od wielu stolic Europy w centrum Zagrzebia próżno szukać drapaczy chmur i szklanych biurowców – zabudowę stanowią pełne kunsztu i elegancji kamienice i gmachy z XIX i początku XX w.
Chorwacja | Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagrzebiu (Zagreb_13 by Mario Fajt na licencji CC BY 2.0)
Historia Zagrzebia: od epoki kamienia do Kaptolu i Gradca
Według źródeł, pierwsi mieszkańcy terenów dzisiejszego Zagrzebia zjawili się tu już w epoce kamienia. Potwierdzają to odkrycia archeologiczne z jaskini Veternica, znajdującej się w parku przyrody Medvednica, u północnych krańców miasta.
Dokumenty pisane po raz pierwszy wspominają o istnieniu Zagrzebia w 1094 r., czyli od chwili założenia na wzgórzu Kaptol biskupstwa.
Zagrzeb jest miastem malowniczo ulokowanym pośród wzgórz. Leży u stóp pasma górskiego Medvednicy, nad Sawą. Samo miasto założone zostało na dwóch wzgórzach: Kaptol i Gradec. Niegdyś były to dwie osobne osady, które rywalizowały ze sobą – Kaptol miało charakter klerykalny, zaś Gradec typowo rzemieślniczy. Dopiero gdy mieszkańcy obu skłóconych regionów połączyli siły w obliczu najazdów tureckich, powstało nowe, wspaniałe miasto Zagrzeb.
Jak zwiedzać Zagrzeb: pieszo czy komunikacją miejską?
Zagrzeb jest miastem gwarnym, gęsto zaludnionym i dość rozległym, a najlepiej zwiedza się je na piechotę, po prostu wybierając się na dłuższy spacer. Oczywiście każdy turysta ma także do dyspozycji doskonale zorganizowaną komunikację miejską, ale nic nie daje przecież tyle radości, co obudzenie w sobie ducha odkrywcy i zwiedzanie zakątków miasta na własną rękę.
Chorwacja | Zagrzeb jest miastem gęsto zaludnionym, gwarnym i pełnym życia (Zagreb by Mario Fajt na licencji CC BY 2.0)
Od czego zacząć zwiedzanie Zagrzebia? Plac bana Jelačicia
Tradycyjnie najlepszą bazą wypadową do ekspedycji po Zagrzebiu jest centrum miasta, a dokładnie Trg bana Josipa Jelačića. Miejsce to rozpoznamy bez problemu dzięki ulokowanemu w samym jego sercu pomnikowi konnemu chorwackiego bohatera. Gotowy plan spaceru podsuwa lista Top 10 miejsc, które warto odwiedzić w Zagrzebiu.
Przyjemna atmosfera pobliskiej fontanny Manduševac zachęca do odpoczynku. To świetne miejsce postoju w celu obmyślenia dalszego planu wycieczki.
Dolne Miasto i Zielona Podkowa – muzea i secesja
Centrum Zagrzebia stanowi tzw. Dolne Miasto (Donji grad) z reprezentacyjną zabudową z czasów austro-węgierskich – kamienicami historyzmu i secesji oraz ciągiem skwerów i parków zwanym Zieloną Podkową (Zelena potkova). Mieści się tu wiele muzeów: Muzeum Etnograficzne, Muzeum Sztuki i Rzemiosła, Muzeum Mimara (znajdziemy i sztuki piękne i ekspozycje archeologiczne) oraz Muzeum Techniki. Poza samymi eksponatami muzealnymi nasz zachwyt wzbudzą zabytkowe budynki, w których owe centra kultury ulokowano.
Chorwacja | Czerwone dachy Zagrzebia (Zagreb_31 by Mario Fajt na licencji CC BY 2.0)
Kaptol – dzielnica katedry w Zagrzebiu
Najstarsza dzielnica miasta ulokowana jest na zboczu wzgórza Kaptol. Jedną z piękniejszych budowli tej części Zagrzebia jest gotycko-barokowy kościół Najświętszej Marii Panny.
Widniejące w oddali strzeliste wieże należą do Katedry Wniebowzięcia NMP, datowanej na XIII wiek. Przez stulecia budowla ta poddana została licznym przebudowom, co wpłynęło na jej dzisiejszy kształt architektoniczny. W trzęsieniu ziemi w marcu 2020 r. (magnituda 5,5) katedra straciła krzyż i szczyt jednej z wież, po czym rozpoczęto jej długotrwałą odbudowę. Warto zwrócić szczególną uwagę na wspaniałe średniowieczne freski zachowane w świątyni. W pobliżu ulokowany jest pałac arcybiskupi.
Gradec – Górne Miasto z kościołem św. Marka
W średniowieczu na wzgórzu Gradec znajdowała się imponująca osada obronna.
Do centrum Gradec prowadzi zabytkowa Kamienna Brama datowana na XIII w. Na głównym placu wzgórza – Markov Trg, wznosi się kościół św. Marka i barokowy pałac bana.
Znajdują się tu także ciekawe muzea np.: Muzeum Miejskie, Muzeum Przyrodnicze, Atelier Ivana Meštrovicia – z dziełami chorwackiego rzeźbiarza (ucznia Augusta Rodina) żyjącego na przełomie XIX i XX w., Muzeum Historyczne Chorwacji i niezwykle interesujące Muzeum Sztuki Naiwnej – wystawiające oryginalne prace „chorwackich Nikiforów”.
Chorwacja | Kościół św. Marka z XIII w. (Zagreb by Shadowgate na licencji CC BY 2.0)
Cmentarz Mirogoj – zabytek, nie tylko miejsce pochówku
Osobnym dziełem sztuki jest malowniczy cmentarz Mirogoj. Pośród wszechobecnej zieleni odetchniemy tu od gwaru miasta. Niektórzy żartują, że niektóre ze znajdujących się tu grobowców są bardziej zjawiskowe niż budowle mieszkalne w mieście.
Gdzie odpocząć w Zagrzebiu? Maksimir, Jarun i Medvednica
W Zagrzebiu znajdziemy wiele zakątków, gdzie swe królowanie sprawuje nie człowiek, a natura: przepełniony zielenią Park Maksimir jest wprost stworzony do spacerów, z pewnością zauroczy nas także malownicza okolica Jeziora Jarun.
Turyści lubiący aktywny wypoczynek być może skuszą się na wspinaczkę po zboczach pobliskiego masywu Medvednica i zdobycie szczytu Sljeme lub kryjącego się wśród wzniesień gotyckiego zamku warownego z XIII w.
Do swych ciemnych, tajemniczych komnat zaprasza turystów, położona na zboczach masywu jaskinia Veternica. Miejsce, gdzie niegdyś zimowały niedźwiedzie jaskiniowe i zamieszkiwali neandertalczycy, dziś zwiedzać można w towarzystwie przewodnika. Na szczęście w jaskini zamontowane jest elektryczne oświetlenie, które skutecznie płoszy wszelkie duchy przeszłości.
Chorwacja | Zagrzeb - Cmentarz Mirogoj (sjeta by tomislav medak na licencji CC BY-SA 2.0)
Najczęstsze pytania o Zagrzeb
Ile dni potrzeba na zwiedzanie Zagrzebia?
Na najważniejsze zabytki Górnego Miasta (Kaptol i Gradec) oraz Dolnego Miasta wystarczy jeden pełny dzień, bo centrum łatwo obejść pieszo. Drugi dzień warto przeznaczyć na muzea, cmentarz Mirogoj, Park Maksimir albo wycieczkę na Medvednicę.
Ilu mieszkańców ma Zagrzeb?
Według spisu z 2021 r. miasto liczy ok. 767 tys. mieszkańców, a cała aglomeracja ok. 1,1 mln. To zdecydowanie największe miasto Chorwacji i siedziba rządu, parlamentu oraz większości ministerstw.
Jak poruszać się po Zagrzebiu?
Centrum najlepiej zwiedzać pieszo. Dalsze miejsca, takie jak Mirogoj czy Maksimir, obsługuje sieć tramwajów i autobusów ZET, a z Dolnego na Górne Miasto wjeżdża krótka kolejka linowa Uspinjača. O cenach biletów piszemy w tekście Ile kosztuje dzień w Zagrzebiu.
Co zobaczyć w Zagrzebiu w pierwszej kolejności?
Na początek warto zobaczyć plac bana Jelačicia, targ Dolac, katedrę na Kaptolu, Kamienną Bramę i kościół św. Marka na Gradcu, a wieczorem przespacerować się ulicą Tkalčićevą. Dla wielu turystów obowiązkowym punktem jest też Muzeum Zerwanych Związków.