Cypr – języki i podstawowe zwroty

Na Cyprze obowiązują dwa języki urzędowe: grecki, którym mówi się w Republice Cypryjskiej na południu wyspy, oraz turecki, używany na okupowanej północy. Turysta porozumie się niemal wszędzie po angielsku, bo znaczna część mieszkańców dobrze zna ten język, ale kilka zwrotów po grecku lub po turecku zawsze jest mile widzianych.

Cypr | Choć zdecydowana większość z nas będzie porozumiewała się na Cyprze po angielsku, warto poznać kilka miejscowych zwrotów po grecku i po turecku (The Conversation by Son of Groucho na licencji CC BY 2.0)

Gdzie na Cyprze mówi się po grecku, a gdzie po turecku?

Grecy cypryjscy zamieszkują południową część wyspy – według spisu z 2021 r. stanowią ok. 79% z ponad 923 tys. mieszkańców Republiki Cypryjskiej. Turcy cypryjscy i osadnicy z Turcji zamieszkują nieuznawaną Turecką Republikę Cypru Północnego, której ludność szacowano w 2023 r. na ok. 476 tys. Więcej o tym, jacy są mieszkańcy Cypru, piszemy osobno.

Do większych miast znajdujących się po stronie greckiej należą: Nikozja (część południowa), Limassol, Larnaka, Pafos i Ajia Napa. Po stronie tureckiej są m.in. Famagusta (tur. Gazimağusa), Kyrenia (Girne), Morfou (Omorfo/Güzelyurt), Rizokarpaso (Dipkarpaz).

Stolica państwa, Nikozja (gr. Lefkosia, tur. Lefkoşa), jest podzielona na części grecką i turecką.

Zarówno język grecki, jak i turecki są oficjalnymi językami państwa.

Język grecki na Cyprze i alfabet grecki

Język grecki zapisywany jest alfabetem greckim, który składa się z 24 liter:

Α α (alfa), Β β (beta), Γ γ (gamma), Δ δ (delta), Ε ε (epsilon) Ζ ζ (dzeta), Η η (eta), Θ θ (theta), Ι ι (jota), Κ κ (kappa), Λ λ (lambda), Μ μ (mi) Ν ν (ni), Ξ ξ (ksi), Ο ο (omikron), Π π (pi), Ρ ρ (rho), Σ σ (sigma), Τ τ (tau), Υ υ (ypsilon), Φ φ (fi), Χ χ (chi), Ψψ (psi), Ω ω (omega).

Osoby znające cyrylicę szybciej przyswoją alfabet grecki, gdyż oparto ją właśnie na tym alfabecie i wiele znaków jest podobnych.

Język turecki na północy wyspy i alfabet turecki

Język turecki zapisywany jest alfabetem łacińskim z kilkoma dodatkowymi literami. Alfabet turecki składa się z 28 liter:

a, b, c (czytamy jak „dż”), ç (czytamy jak „cz”), d, e, f, g, ğ (w otoczeniu samogłosek a, ı, o, u wydłuża poprzedzającą samogłoskę; w otoczeniu samogłosek e, i, ö, ü wymawiamy jak „j”), h, ı (czytamy jak „y”), i, j (czytamy jak „ż”), k, l, m, n, o, ö, p, r, s, ş (czytamy jak „sz”), t, u, ü, v, y (czytamy jak „j”), z.

Cypr | Pafos – pogawędki o zachodzie słońca (At The End of the Day by Son of Groucho na licencji CC BY 2.0)

Rozmówki grecko-tureckie: jakie słowa i zwroty warto znać?

Powitanie i pożegnanie

• Dzień dobry – po grecku: Kaliméra (Καλημέρα); po turecku: Günaydın (przed południem) lub İyi günler (po południu)
• Dobry wieczór – po grecku: Kalispéra (Καλησπέρα); po turecku: İyi akşamlar
• Cześć – po grecku: Chérete (Χαίρετε) lub Jiá sas; po turecku: Merhaba/Selam
• Do widzenia – po grecku: Adió; po turecku: Görüşürüz/Görüşmek üzere
• Dobranoc – po grecku: Kaliníchta (Καληνύχτα); po turecku: İyi geceler
• Szczęśliwej podróży! – po grecku: Kaló taxídi! (Καλό ταξίδι); po turecku: İyi yolculuklar!

Przedstawianie się i zwroty grzecznościowe

• Jak się nazywasz? – po grecku: Pos se léne?; po turecku: Adın ne? (grzecznościowo: Adınız ne?)
• Nazywam się… – po grecku: Me léne…; po turecku: Benim adım… lub po prostu Adım…
• Ty – po grecku: esí; po turecku: sen
• Pan/Pani – po grecku: esís; po turecku: siz
• Dziękuję – po grecku: Efcharistó (Ευχαριστώ); po turecku: Teşekkür ederim
• Proszę – po grecku: Parakaló (Παρακαλώ); po turecku: Lütfen (prośba o coś), Buyrun (kiedy coś komuś podajemy/ktoś puka do drzwi/prosimy kogoś, żeby usiadł)
• Przepraszam – po grecku: Signómi; po turecku: Affedersiniz (gdy chcemy o coś spytać obcą osobę, odpowiednik „Excuse me”), Özür dilerim (proszę o wybaczenie)

Inne słowa i zwroty

• Tak – po grecku: Ne (Ναι); po turecku: Evet
• Nie – po grecku: Ohi; po turecku: Hayır
• Nie rozumiem – po grecku: den Katalavéno; po turecku: Anlamıyorum
• Hotel – po grecku: Ksenodhohío; po turecku: Otel
• Policja – po grecku: Astinomía; po turecku: Polis
• Lekarz – po grecku: Iatrós; po turecku: Doktor/Hekim
• Szpital – po grecku: Nosokomío; po turecku: Hastane
• Dzisiaj – po grecku: símera; po turecku: Bugün
• Teraz – po grecku: tóra; po turecku: Şimdi
• Wczoraj – po grecku: khthés; po turecku: Dün
• Jutro – po grecku: ávrio; po turecku: Yarın

Jeśli wybieracie się na wyspę zimą, przydadzą się też życzenia bożonarodzeniowe w języku greckim.

Najczęstsze pytania o języki na Cyprze

Jakim językiem mówi się na Cyprze?

W Republice Cypryjskiej, czyli na południu wyspy, mówi się po grecku (w lokalnym dialekcie cypryjskim), a na okupowanej północy po turecku. Oba języki są urzędowe w konstytucji Republiki Cypryjskiej.

Czy na Cyprze można dogadać się po angielsku?

Tak. Angielski jest na wyspie bardzo rozpowszechniony – to pozostałość po czasach brytyjskiej kolonii. W hotelach, restauracjach, sklepach i urzędach bez problemu porozumiemy się po angielsku, a drogowskazy i menu zwykle są dwujęzyczne.

Jakie greckie zwroty warto znać na Cyprze?

Na początek wystarczy kilka słów: Kaliméra (dzień dobry), Kalispéra (dobry wieczór), Efcharistó (dziękuję), Parakaló (proszę) i Signómi (przepraszam). Lokalni mieszkańcy bardzo doceniają, gdy turysta próbuje się przywitać lub podziękować w ich języku.