Język maltański – rozmówki

Język maltański jest obok angielskiego językiem urzędowym Malty i jedynym semickim językiem zapisywanym alfabetem łacińskim. Turysta bez problemu porozumie się na wyspach po angielsku, ale kilka zwrotów po maltańsku – takich jak „Bonġu” (dzień dobry) czy „Grazzi” (dziękuję) – zawsze spotyka się z życzliwą reakcją. Poniżej alfabet z wymową i najprzydatniejsze zwroty.

Malta | Rozmowy przy kawie (Cafe society, Valetta by John Haslam na licencji CC BY 2.0)

Alfabet maltański

Język maltański w brzmieniu przypomina język arabski. Są tu też zapożyczenia z języka angielskiego oraz włoskiego. Do zapisu używa się alfabetu łacińskiego. Więcej o kraju, w którym dwujęzyczność to codzienność, przeczytasz w naszych ciekawostkach z Malty.

Alfabet maltański ma 30 liter (24 spółgłoski i 6 samogłosek, w tym dwuznak „ie”):

A B Ċ D E F Ġ G Għ H Ħ I Ie J K L M N O P Q R S T U V W X Ż Z

Większość liter w alfabecie maltańskim czytamy jak litery polskie, jest jednak kilka wyjątków:

Litera	Wymowa
Ċ	jak polskie „cz”
Ġ	jak polskie „dż”
Għ	jest nieme (wydłuża sąsiednią samogłoskę)
H	jest nieme
Ħ	jak polskie „h”
W	jak polskie „ł”
Q	zwarcie krtaniowe, trudne do wypowiedzenia dla obcokrajowców
X	jak polskie „sz”
Ż	jak polskie „z”
Z	jak polskie „c”

Przydatne słowa i zwroty

Powitanie

• Dzień dobry / cześć – Bonġu
• Dzień dobry (rano) – L-għodwa t-tajba
• Dobry wieczór – Bonswa
• Cześć (potocznie) – Ħello

Przedstawienie się

• Jak się nazywasz? – X’jismek?
• Nazywam się… – Jisimni…
• Miło cię poznać – Għandi pjaċir

Pożegnanie

• Do widzenia – Saħħa
• Dobranoc – Il-lejl it-tajjeb
• Na razie – Ċaw
• Do zobaczenia – Narak

Inne zwroty grzecznościowe

• Proszę – Jekk jogħġbok
• Dziękuję – Grazzi
• Dziękuję bardzo – Grazzi ħafna
• Przepraszam – Skużi
• Nie ma za co – M’hemmx imniex

Malta | “Kici, kici” - to zrozumie każdy kot…. (cat203, citizen of Malta by Alexey Komarov na licencji CC BY 2.0)

Na ulicy

• Czy możesz mi pomóc? – Tista’ tgħinni?
• Jak się mówi… po maltańsku? – Kif tgħid… bil-Malti?
• Apteka – Farmaċija
• Policja – Pulizija
• Szpital – Sptar
• Restauracja – Ristorant
• Lotnisko – Ajruport
• Poczta – Posta

W sklepie

• Ile to kosztuje? – Kemm jiswa dan?
• Ser – Ġobon
• Sok – Meraq
• Piwo – Birra
• Mleko – Ħalib
• Kiełbasa – Zalzett
• Masło – Butir
• Owoce – Frott
• Warzywa – Ħaxix
• Pomidor – Tadam
• Ogórek – Ħjara
• Jabłko – Tuffieħa

Zakupy zrobimy bez trudu po angielsku – o tym, co warto przywieźć, piszemy w tekście maltańskie przysmaki.

Inne przydatne zwroty

• Tak – Iva
• Nie – Le
• Nie mówię (dobrze) po maltańsku – Ma nitkellimx bil-Malti (tajjeb)
• Czy jest tu ktoś, kto mówi po angielsku? – Hawn xi ħadd jitkellem bl-Ingliż?
• Nie rozumiem – Ma nifhimx

Liczebniki

Liczba	Po maltańsku	Liczba	Po maltańsku
0	Xejn	11	Ħdax
1	Wieħed	12	Tnax
2	Tnejn	13	Tlettax
3	Tlieta	14	Erbatax
4	Erbgħa	15	Ħmistax
5	Ħamsa	16	Sittax
6	Sitta	17	Sbatax
7	Sebgħa	18	Tmintax
8	Tmienja	19	Dsatax
9	Disgħa	20	Għoxrin
10	Għaxra	30	Tletin
100	Mija	200	Mitejn
101	Mija u wieħed	1000	Elf
2000	Elfejn

Malta | Pogawędka podczas wędkowania (Malta - Coast path to Marsaskala - people fishing by muffinn na licencji CC BY 2.0)

Najczęstsze pytania

Czy na Malcie wystarczy angielski?

Tak. Angielski jest drugim językiem urzędowym Malty i posługuje się nim praktycznie każdy mieszkaniec – w sklepie, autobusie czy urzędzie. Znajomość maltańskiego nie jest potrzebna, ale kilka zwrotów zawsze wywołuje uśmiech.

Do jakiego języka podobny jest maltański?

Maltański wywodzi się z dialektów arabskich, więc w brzmieniu przypomina arabski. Ma jednak bardzo wiele zapożyczeń z włoskiego i angielskiego i jako jedyny język semicki zapisywany jest alfabetem łacińskim.

Jak powiedzieć „dziękuję” po maltańsku?

„Dziękuję” to „Grazzi”, a „dziękuję bardzo” – „Grazzi ħafna”. Na podziękowanie usłyszymy często „M’hemmx imniex”, czyli „nie ma za co”.