Ciekawostki z Malty

Malta to wyspiarskie państwo na Morzu Śródziemnym o powierzchni zaledwie 316 km², zamieszkane przez ok. 588 tys. osób (spis z 2025 r.) – jedno z najgęściej zaludnionych na świecie. Nie ma tu rzek ani jezior, obowiązuje ruch lewostronny, a wodę pitną pozyskuje się w dużej mierze z odsalania morza. Poniżej zebraliśmy najciekawsze fakty o tym małym kraju.

Malta | Powierzchnia Malty wynosi 316,00 km2 (Malta - Valletta (seen from The Spur) 02 ies by Frank Vincentz, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 3.0)

Geografia i przyroda

• Malta była prawdopodobnie połączona lądem z Sycylią i Afryką.

• Powierzchnia Malty wynosi 316 km².

• Malta jest niemal tysiąc razy mniejsza od Polski.

• Na Malcie nie ma rzek ani jezior.

• Maltańczycy pozyskują wodę pitną w dużej mierze poprzez odsalanie wody morskiej.

• Malta jest jednym z najgęściej zaludnionych państw świata.

Państwo i sprawy praktyczne

• Stolicą Malty jest Valletta.

• Głową państwa jest prezydent Myriam Spiteri Debono, która objęła urząd 4 kwietnia 2024 r.

• Walutą Malty jest euro – więcej w tekście waluta Malty.

• Napięcie elektryczne w gniazdkach wynosi 230 V.

• Domena internetowa Malty to: .mt.

• Na Malcie obowiązuje ruch lewostronny.

• Malta jest świetnie skomunikowanym krajem. Niemal w każde miejsce dostaniemy się miejskim autobusem.

Kultura, religia i kuchnia

• Malta jest krajem katolickim. Na wyspach stoi kilkaset kościołów – popularne powiedzenie mówi o 365, po jednym na każdy dzień roku.

• Maltańczycy są bardzo religijnym narodem. Na drzwiach i murach widoczne są figurki świętych.

• Maltańczycy posługują się językiem maltańskim i angielskim – kilka przydatnych zwrotów znajdziesz w naszych rozmówkach maltańskich.

• Narodowym napojem Maltańczyków jest Kinnie – słodko-gorzki bezalkoholowy napój.

• Przysmakiem Maltańczyków jest pastizzi, czyli ciasto francuskie z nadzieniem z ricotty lub groszku.

• Malta jest jednym z ulubionych miejsc producentów filmowych. Powstały tu takie produkcje jak: „Gladiator”, „Hrabia Monte Christo” czy „Troja”.

• Krzyż maltański, łodzie luzzu i dawne żółte autobusy stały się nieoficjalnymi symbolami Malty.

Malta | Malta jest krajem katolickim (Church of St Nicholas by Cezary Borysiuk na licencji CC BY 2.0)

Więcej liczb i faktów

• Najwyższy punkt wynosi 253 m n.p.m. (Ta’ Dmejrek koło Dingli).

• Współrzędne geograficzne Malty: 35°50’ N, 14°35’ E.

• Średnia temperatura w lipcu wynosi ok. 27°C, a w styczniu ok. 13°C.

• Chodniki na Malcie są bardzo wąskie, czasem z trudem mieści się jedna osoba.

• Maksymalna prędkość w terenie zabudowanym wynosi 50 km/h, natomiast poza nim – 80 km/h.

Historia i język w pigułce

Malta uzyskała niepodległość od Wielkiej Brytanii 21 września 1964 r., a republiką została 13 grudnia 1974 r. Do Unii Europejskiej weszła 1 maja 2004 r., a euro zastąpiło tu lirę maltańską 1 stycznia 2008 r.

Brytyjski król Jerzy VI przyznał całej Malcie Krzyż Jerzego (George Cross) 15 kwietnia 1942 r. za postawę mieszkańców podczas oblężenia w czasie II wojny światowej. Krzyż widnieje do dziś w lewym górnym rogu maltańskiej flagi.

Język maltański wywodzi się ze średniowiecznego sycylijskiego arabskiego, a mimo to zapisuje się go alfabetem łacińskim. To jedyny semicki język będący urzędowym językiem Unii Europejskiej – od 2004 r. W słownictwie dominują pożyczki z włoskiego i sycylijskiego, ale większość najczęściej używanych słów funkcyjnych pochodzi z arabskiego.

Zabytki i miejsca z historią

• Świątynie Ġgantija na Gozo powstały ok. 3600 r. p.n.e., czyli są starsze od egipskich piramid. Od 1980 r. są wpisane na listę UNESCO, a w 1992 r. listę rozszerzono o inne megalityczne świątynie Malty.

• Mdina, dawna stolica wyspy, nazywana jest „Cichym Miastem”. Ruch samochodów jest tu niemal całkowicie zakazany (wyjątki: część mieszkańców i służby ratunkowe), a w lipcu 2024 r. miasto liczyło zaledwie 242 mieszkańców. Stolicą przestała być w 1530 r., gdy na Maltę przybyli joannici i osiedlili się w Birgu.

• Azure Window, skalny łuk o wysokości 28 m w zatoce Dwejra na Gozo, zawalił się 8 marca 2017 r. po sztormie. Wcześniej pojawił się m.in. w serialu „Gra o tron”.

Malta na ekranie

Malta Film Studios dysponują zbiornikiem wodnym zbudowanym w 1964 r. – drugi powstał na potrzeby filmu „Podnieść Titanica” (1980). Na wyspie kręcono m.in. „Gladiatora” (2000), „Troję” i „Monachium”, a Valletta zagrała Turcję w „Midnight Express” i Peru w „Kon-Tiki”. W Mdinie powstawały sceny pierwszego sezonu „Gry o tron” – miasto zagrało Królewską Przystań. Dekoracje z filmu „Popeye” stały się atrakcją turystyczną – Popeye Village w Mellieħa.

Najczęstsze pytania o Maltę

Jakim językiem mówi się na Malcie?

Urzędowe są dwa języki: maltański i angielski. Angielski jest na wyspach powszechnie używany, więc turysta zwykle bez trudu porozumie się w hotelu, sklepie i autobusie.

Czy na Malcie jeździ się lewą stroną drogi?

Tak, obowiązuje ruch lewostronny, co jest pozostałością po brytyjskich rządach. Poza Maltą w Europie jeździ się tak tylko w Wielkiej Brytanii, Irlandii i na Cyprze.

Czy Malta jest w strefie euro?

Tak, euro obowiązuje na Malcie od 1 stycznia 2008 r. Szczegóły o monetach i płatnościach znajdziesz w artykule waluta Malty.