Ciekawostki z Cypru

Cypr zaskakuje wieloma ciekawostkami: jeździ się tu lewą stroną drogi, w jaskiniach znaleziono szczątki karłowatych słoni i hipopotamów, a tradycja winiarska wyspy należy do najstarszych na świecie. Na półwyspie Karpas żyją dzikie osły, a na ulicach niemal na każdym kroku spotkamy koty. Poniżej zebraliśmy fakty o wyspie, które warto znać przed wyjazdem; jeśli szukasz argumentów za podróżą, zajrzyj też do 10 powodów, dla których warto odwiedzić Cypr.

Cypr | Cypr nazywany jest “Królestwem kotów” (food? by Markus na licencji CC BY-ND 2.0)

Ciekawostki prosto z Cypru

Na wyspie na co dzień

• Cypr jest trzecią pod względem wielkości wyspą Morza Śródziemnego, po Sycylii i Sardynii; ma ok. 9,25 tys. km². Do Unii Europejskiej wstąpił w 2004 roku, a euro przyjął w 2008.
• Na Cyprze obowiązuje ruch lewostronny – więcej w poradniku Samochodem po Cyprze.
• Na Cyprze samochód można zwykle wypożyczyć po ukończeniu 21–25 lat, zależnie od wypożyczalni i klasy auta; młodsi kierowcy często płacą dodatkową opłatę.
• Cypr ma jedną z najdłuższych historii związanych z produkcją wina, a słodka Commandaria uchodzi za najstarsze wino produkowane pod tą samą nazwą.
• Od 12 kwietnia 2021 roku nazwa „Halloumi/Hellim” jest w Unii Europejskiej chronioną nazwą pochodzenia: tak może się nazywać tylko ser wyprodukowany na Cyprze według określonej specyfikacji. Więcej o nim w tekście o cypryjskich serach.
• Zimą w sadach dojrzewają pomarańcze, mandarynki i cytryny – szczegóły w artykule o cypryjskich owocach.
• Najważniejszym świętem na Cyprze jest Wielkanoc.
• Cypr jest królestwem kotów. Spotkamy je tu niemal na każdym kroku.

Historia i odkrycia

• Gdy na wyspie pojawili się pierwsi ludzie, wyginęły jedyne duże rodzime ssaki: cypryjski karłowaty hipopotam (ok. 75 cm wysokości) i karłowaty słoń (ok. 1 m). Ich szczątki archeolodzy odkryli w kilku miejscach na wyspie.
• W 36 roku p.n.e. Marek Antoniusz podarował Kleopatrze VII Cypr, razem z Fenicją, Celesyrią i częścią Cylicji.
• W Pyrgos-Mavroraki, ok. 90 km na południowy zachód od Nikozji, włoscy archeolodzy pod kierunkiem Marii Rosarii Belgiorno odkryli ok. 4000-letnie pozostałości pracowni perfum, którą odkrywczyni uznała za najstarszą na świecie. W glinianych fragmentach wykryto aromaty cynamonu, laurów, mirtu, anyżu i bergamotki.
• Na Cyprze czczony jest św. Mamas z Morfu, uważany za patrona osób szukających ulg podatkowych. Według legendy mieszkał w jaskini i odmówił płacenia podatku; gdy prowadzono go do sądu, miał dojechać na lwie, więc sędzia uwolnił go od podatku.
• W 1836 roku w okolicy starożytnego miasta Tamassos znaleziono brązowy posąg Apolla, który w czasie transportu rozpadł się na części. Głowa (tzw. Chatsworth Head) trafiła do British Museum, a noga – do Luwru.
• Amerykański badacz Robert Sarmast twierdził w 2004 roku, że na dnie morza między Cyprem a Syrią, na głębokości ok. 1500 m, leżą ruiny Atlantydy. Geolodzy wykazali jednak, że struktury widoczne na zdjęciach sonarowych to naturalne fałdy dna, a basen cypryjski jest zalany morzem od milionów lat.
• W średniowieczu kalafior kojarzono z Cyprem: za panowania Lusignanów z wyspy eksportowano do Europy nasiona tego warzywa, a w XVI-wiecznej Anglii nazywano go „cypryjską kapustą” (Cyprus colewort).

Cypr | W XVI-wiecznej Anglii kalafior nazywano „cypryjską kapustą” (White cauliflower with green leaves by Horia Varlan na licencji CC BY 2.0)

Przyroda i zwyczaje

• Na półwyspie Karpaz (Karpas) spotkać można dzikie osły, potomków zwierząt domowych pozostawionych bez opieki. Nie należy ich mylić z muflonami – dzikimi owcami, które żyją w lasach gór Troodos i są symbolem wyspy.
• Na Cyprze żyje jadowita żmija Macrovipera lebetina lebetina, której podgatunek nominatywny występuje tylko na tej wyspie. W zaroślach i na szlakach górskich lepiej uważać, gdzie stawia się stopy. Więcej o miejscowych zwierzętach w artykule o świecie zwierzęcym Cypru.
• Psy mogą się kąpać tylko na kilku plażach wyznaczonych przez gminy, m.in. Kassianes koło Larnaki, Acheleia koło Pafos i Potamia w Kapparis; na plaży psa trzeba trzymać na smyczy, a w obszarach sieci Natura 2000 obowiązują ostrzejsze zasady.
• Cypr nazywany jest wyspą Afrodyty – według mitu bogini wyłoniła się z morza u jego wybrzeży. Dawniej obchodzono święta na jej cześć, dziś ich echem jest Anthestiria, czyli wiosenny festiwal kwiatów.
• Tradycyjne cypryjskie wesele to wydarzenie całej społeczności: według relacji z wyspy uczestniczy w nim co najmniej kilkaset osób, a zdarzały się wesela z kilkoma tysiącami gości.

Cypr | Tradycyjne cypryjskie wesele może liczyć nawet kilka tysięcy osób! (img_5803 by Leonid Mamchenkov na licencji CC BY 2.0)

Najczęstsze pytania o Cypr

Którą wyspą Morza Śródziemnego jest Cypr?

Cypr jest trzecią pod względem wielkości wyspą Morza Śródziemnego, po Sycylii i Sardynii. Ma ok. 9,25 tys. km² powierzchni.

Czy Atlantyda leży koło Cypru?

Nie. W 2004 roku Robert Sarmast twierdził, że ruiny Atlantydy leżą na dnie morza między Cyprem a Syrią, ale geolodzy wykazali, że struktury widoczne na zdjęciach sonarowych to naturalne fałdy dna.

Czy na Cyprze można kąpać się z psem?

Tylko na plażach wyznaczonych przez gminy, np. Kassianes koło Larnaki czy Acheleia koło Pafos, i z psem na smyczy. Na pozostałych plażach, zwłaszcza zorganizowanych, psy nie mogą wchodzić do wody.