Religie na Cyprze
Opublikowano:
Aktualizacja:
Dominującą religią na Cyprze jest prawosławie: w spisie z 2021 r. do Kościoła prawosławnego przyznało się 74,5% mieszkańców południowej części wyspy, a na północy większość stanowią muzułmanie. Konstytucja wyróżnia ponadto trzy wspólnoty religijne – Ormian, maronitów i katolików obrządku łacińskiego. Na wyspie żyją też m.in. protestanci, buddyści, Żydzi, bahaici i Świadkowie Jehowy.
Cypr | Wnętrze meczetu Selimiye w Nikozji (Selimiye Mosque (St. Sophia Cathedral) Interior 1 by Son of Groucho na licencji CC BY 2.0)
Jak konstytucja Cypru traktuje religię?
Konstytucja Republiki Cypru zakazuje dyskryminacji religijnej i gwarantuje wolność wyznawania, nauczania i praktykowania wiary. Kościół Cypru ma prawo samodzielnie regulować swoje sprawy wewnętrzne, a majątkiem religijnym społeczności muzułmańskiej zarządza odrębna instytucja – Fundacja Wakf (Cyprus Foundations Administration). W 2023 r. organizacja Freedom House oceniła wolność religijną na Cyprze na 4 punkty na 4 możliwe.
Prawosławni na Cyprze – Autokefaliczny Kościół Cypru
Większość mieszkańców Cypru to chrześcijanie należący do Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego Cypru. Według spisu z 2021 r. w części wyspy kontrolowanej przez Republikę Cypru prawosławie deklarowało ok. 688 tys. osób, czyli 74,5% mieszkańców (17% nie podało wyznania). Kościół ma metropolie m.in. w Nikozji, Pafos, Kition, Kyrenii, Limassol i Morfu, a także kilkaset parafii. Rytm życia religijnego wyznaczają najważniejsze święta prawosławne, przede wszystkim Wielkanoc.
Kościół Cypru jest autokefaliczny, czyli ma pełną samodzielność administracyjną pod własnym arcybiskupem; autokefalię potwierdził sobór w Efezie w 431 r., a założycielem Kościoła był według tradycji apostoł Barnaba. Od 2022 r. arcybiskupem jest Jerzy III z siedzibą w Nikozji. W strukturze Kościoła działa dziewięć metropolii, trzy diecezje i ok. 67 klasztorów. Kościół ma też duże znaczenie polityczne: arcybiskup Makarios III był w latach 1960–1977 pierwszym prezydentem Republiki Cypru. Po inwazji tureckiej w 1974 r. ponad 500 kościołów, kaplic i klasztorów znalazło się na terenie okupowanej północy, a część z nich zamieniono na meczety, magazyny lub zostawiono opuszczone.
Cypr | Kościół Ayios Rafael w Erimi (Άγιος Ραφαήλ (Agios Raphael) by S. Rae na licencji CC BY 2.0)
Muzułmanie i meczety na Cyprze
Muzułmanie stanowią drugą najliczniejszą grupę wyznaniową na Cyprze. To przede wszystkim Turcy cypryjscy i osadnicy z Turcji, zamieszkujący północną część wyspy; według szacunków Pew Research Center z 2010 r. stanowili ok. 25% mieszkańców całego Cypru. Na południu, w spisie z 2021 r., islam deklarowało ok. 19,5 tys. osób (2,1%). Do najważniejszych miejsc kultu muzułmańskiego należą meczet Hala Sultan Tekke koło Larnaki (XVIII w.), meczet Arabahmet w Nikozji (XVI w.) oraz meczet Lali Mustafy Paszy w Famaguście. Więcej o strukturze narodowościowej piszemy w artykule Ludność Cypru.
Ormianie – Apostolski Kościół Ormiański na Cyprze
Cypryjczycy pochodzenia ormiańskiego tradycyjnie należą do Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego. W spisie z 2021 r. do Kościoła ormiańskiego przyznało się ok. 2000 osób (w tym ok. 1700 obywateli Cypru). Zamieszkują oni przede wszystkim Nikozję, Limassol i Larnakę.
Maronici – wschodni katolicy na Cyprze
Kościół maronicki jest jednym z katolickich Kościołów wschodnich. Uznaje on zwierzchnictwo Rzymu, dzieli tę samą doktrynę co Kościół rzymskokatolicki, posiada jednak własną liturgię i hierarchię. Według spisu z 2021 r. na Cyprze żyje ok. 4500 maronitów. Kościoły maronickie znajdują się m.in. w Nikozji, Pafos, Limassol i Larnace.
Katolicy obrządku łacińskiego na Cyprze
W spisie z 2021 r. katolicyzm zadeklarowało ok. 13,9 tys. osób (1,5% mieszkańców), w dużej części cudzoziemców mieszkających na wyspie. Wspólnota ma cztery parafie w Nikozji, Pafos, Larnace i Limassol.
Inne wspólnoty religijne na Cyprze
Na wyspie działają też mniejsze wspólnoty: protestanci, bahaici, sikhowie i Żydzi. Społeczność żydowska liczy ok. 6 tys. osób, ma synagogi w pięciu miastach, a na jej czele stoi naczelny rabin Cypru Arie Zeev Raskin.
Cypr | Mężczyźni należący do wspólnoty maronickiej (Maronites in Kormacit / Kormakitis by Alkan de Beaumont Chaglar na licencji CC BY-SA 2.0)
Najczęstsze pytania o religie na Cyprze
Jaka religia dominuje na Cyprze?
Na południu wyspy dominuje prawosławie – w spisie z 2021 r. zadeklarowało je 74,5% mieszkańców. Na północy, pod administracją turecką, większość stanowią muzułmanie.
Kto stoi na czele Kościoła prawosławnego na Cyprze?
Arcybiskup Cypru. Od 2022 r. jest nim Jerzy III, a siedziba Kościoła mieści się w Nikozji.
Ilu katolików mieszka na Cyprze?
W spisie z 2021 r. katolicyzm zadeklarowało ok. 13,9 tys. osób, a maronitów naliczono ok. 4500. Katolicy obrządku łacińskiego mają na wyspie cztery parafie.