Pafos

Pafos (Paphos) to czwarte co do wielkości miasto Cypru, położone na południowo-zachodnim wybrzeżu wyspy, ok. 68 km od Limassol. W starożytności było stolicą Cypru, a jego zabytki – rzymskie mozaiki, Groby Królewskie i ruiny Nea Pafos – od 1980 r. figurują na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Miasto dzieli się na dwie główne części: nadmorskie Kato Pafos z portem, hotelami i stanowiskami archeologicznymi oraz położoną na wzgórzu Ktimę z muzeami i pałacem biskupim.

Cypr | Theo Sunset Bay Holiday Village – ośrodek wypoczynkowy położony w pobliżu Pafos (ok. 18 km od Paphos International Airport) (View from our apartment at Theo Sunset Bay #cyprushol by Karen Bryan na licencji CC BY-ND 2.0)

Dzielnice Pafos

Kato Pafos jest dzielnicą leżącą nad morzem. Tutaj znajduje się większość hoteli i zabytków starożytności.

Ktima Pafos jest oddalone o ok. 3,2 km od portu i leży na wzgórzu.

W roku 1980 Pafos zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO, znajdziemy tu bowiem pamiątki niemal z każdego okresu istnienia miasta.

Większość zabytków Pafos mieści się w dzielnicy Kato Pafos – najważniejsze z nich skupia Park Archeologiczny Kato Pafos. Opisujemy je poniżej.

Twierdza portowa w Kato Pafos

Twierdza przy porcie powstała w połowie XIII wieku, po trzęsieniu ziemi z 1222 roku, które zniszczyło pobliski zamek Saranta Kolones; rozbudowali ją Lusignanowie. Przed tureckim najazdem w 1570 roku Wenecjanie zburzyli jej zachodnią wieżę, a Turcy odbudowali fort w 1592 roku. Po przybyciu Brytyjczyków w 1878 roku służył jako magazyn soli, a od 1935 roku jest chronionym zabytkiem. Z murów widać port i Kato Pafos.

Katakumby kościoła Agia Solomoni

Kościół ma budowę katakumbową, na którą składa się otwarte podwórze i kilka wykutych w skałach pomieszczeń. W jednym z nich znajduje się źródełko, w innych znajdziemy pozostałości malowideł ściennych o treści religijnej – przed kilkuset laty miejsce to zmieniono bowiem w kościół.

Według legendy, Agia Solomoni (αγια=święta) była jedną z pierwszych kobiet, które przeszły na chrześcijaństwo, porzucając tym samym pogaństwo. Właśnie w tej jaskini schroniła się ona przed rzymskimi prześladowcami. Zamurowali oni wejście groty, pewni śmierci swojej ofiary, jednak gdy po ok. 200 latach udało się ją otworzyć, okazało się, że kobieta nadal żyje.

Koło świątyni znajduje się drzewo, któremu wierni przypisują moc uzdrawiania (trzeba na jednej z jego gałęzi zwiesić coś, co jest naszą własnością).

Cypr | Ruiny zamku Saranta Kolones (Saranta Kolones Castle (Fortress) - Pafos Archaeological Site, Nea Pafos, Kato Pafos (Paphos), Cyprus by Glen Bowman na licencji CC BY-SA 2.0)

Groby Królewskie – nekropolia na północ od portu

Groby Królewskie to osobne stanowisko archeologiczne z własnym biletem, położone ok. 2 km na północ od portu. Nekropolia położona była w odległości ok. kilometra od ówczesnych murów miejskich. Grzebano tu zmarłych od IV wieku p.n.e. do III wieku n.e.

Niektóre z tutejszych katakumb są tak rozbudowane, że przypominają domy z pomieszczeniami otwartymi na otoczone kolumnami atrium. Naukowcy dostrzegają tu podobieństwo do grobów odkrytych w Aleksandrii, co potwierdza ścisłe związki tych miast w okresie helleńskim.

Określenie „Groby królewskie” nie oddaje do końca prawdy, ponieważ nie zostali tutaj pochowani żadni królowie, a jedynie miejscowa arystokracja i wysocy urzędnicy. Nazwa nawiązuje raczej do rozmachu tych budowli.

Zamek Saranta Kolones – ruiny po trzęsieniu ziemi z 1222 roku

Nazwa zamku Saranta Kolones oznacza: „czterdzieści kolumn” i odnosi się do odkrytych w tym miejscu elementów konstrukcyjnych dawnej agory.

Zamek wznosi się w pobliżu pafijskiego portu, po jego północnej stronie.

Pierwszą, bizantyjską twierdzę wzniesiono tu prawdopodobnie pod koniec VII wieku do ochrony miasta przed najazdami Arabów. Ruiny, które oglądamy dziś, to w dużej mierze zamek przebudowany przez Lusignanów po 1191 roku. Funkcję obronną potwierdzają grube na trzy metry ściany, osiem wież oraz otaczająca zamek fosa.

Zamek został zniszczony przez trzęsienie ziemi w 1222 roku i nigdy go nie odbudowano.

Cypr | Τάφοι των Βασιλέων, czyli Grobowce Królewskie, znajdują się w odległości ok 2 km na północny zachód od miasta Pafos (Tombs of the Kings 2 by Son of Groucho na licencji CC BY 2.0)

Klasztor Chrysorrogiatissa

Nazwę klasztoru tłumaczy się w przybliżeniu jako „Świętej Panny Złotego Jabłka Granatu”. Leży ok. 40 km na północny wschód od Pafos, na wysokości ok. 820 m n.p.m., koło wsi Panagia, z której pochodził arcybiskup Makarios.

Klasztor założył w 1152 roku mnich Ignatios, który – jak głosi legenda – znalazł u wybrzeży cudowną ikonę Marii Panny, którą do Cypru przywiodły morskie fale. Obecny budynek pochodzi z 1770 roku.

W klasztorze znajdziemy freski oraz zbiór ikon i dzieł sztuki.

Stara klasztorna winiarnia została ponownie otwarta w połowie lat 80. XX wieku i działa komercyjnie, produkując wino z własnych winnic.

Mozaiki w Pafos – Dom Dionizosa, Tezeusza i Aiona

Mozaiki podłogowe, przypadkowo odkryte przez pewnego rolnika w czasie prac polowych, datowane są na III–V wiek n.e. i zdobiły najprawdopodobniej wille ówczesnych arystokratów.

Zobaczymy tu sceny z greckiej mitologii, ukazujące m.in. Dionizosa – boga wina (Dom Dionizosa) czy Tezeusza walczącego z Minotaurem (Dom Tezeusza). Mozaiki zachowały się też w Domu Orfeusza i Domu Czterech Pór Roku; przed wizytą warto sprawdzić, które domy są akurat otwarte dla zwiedzających.

Cypr | Pafos – mozaika ukazująca Tezeusza i Minotaura (Villa of Theseus 2 by Son of Groucho na licencji CC BY 2.0)

Co zobaczyć w Ktimie – pałac biskupi i muzea?

W Ktimie zabytki są skromniejsze niż w nadmorskiej części miasta, ale warto zajrzeć do kilku miejsc opisanych poniżej.

Pałac biskupi

Pałac znajduje się w pobliżu placu Akropolis, obok kościoła Agios Theodoros i jest siedzibą biskupa Paphos. W pałacu znajduje się zbiór manuskryptów, ikon i innych obiektów religijnych.

Muzeum Bizantyjskie

W salach wystawowych pokazano przedmioty z czasów bizantyjskich oraz ikony z XII–XVIII wieku.

Muzeum Regionu Pafos

W muzeum zgromadzono eksponaty znalezione w całym regionie Pafos. Przedmioty pochodzą z epoki neolitycznej, epoki brązu, helleńskiej, rzymskiej i bizantyjskiej.

Muzeum Etnograficzne

Znajdują się tu prywatne zbiory przedmiotów pochodzących od czasów kamiennych do współczesności.

Cypr | Jedno z pomieszczeń świątyni Agia Solomoni (Chamber Detail 1 by Son of Groucho na licencji CC BY 2.0)

Pafos to także dobra baza do wypadów po całym regionie Pafos – na plaże Zatoki Koralowej, na półwysep Akamas czy do Skały Afrodyty.

Najczęstsze pytania o Pafos

Co zobaczyć w Pafos w jeden dzień?

Na jeden dzień wystarczy Kato Pafos: rano Park Archeologiczny z mozaikami z Domu Dionizosa i Tezeusza oraz ruinami Saranta Kolones, potem Groby Królewskie, a na zachód słońca spacer promenadą do twierdzy portowej.

Czym różni się Kato Pafos od Ktimy?

Kato Pafos to nadmorska część miasta z portem, hotelami i większością zabytków starożytnych. Ktima leży na wzgórzu kilka kilometrów od portu – to centrum administracyjne z pałacem biskupim, muzeami i bazarem.

Czy Groby Królewskie są częścią Parku Archeologicznego?

Nie. Groby Królewskie to osobne stanowisko ok. 2 km na północ od portu, z własną kasą i biletem. Oba miejsca należą jednak do wspólnego wpisu UNESCO z 1980 r.

Jak daleko jest z lotniska do centrum Pafos?

Międzynarodowe lotnisko Pafos leży kilkanaście kilometrów na południowy wschód od miasta. Do Kato Pafos i centrum dojedziemy autobusem miejskim, taksówką lub wynajętym samochodem.