Rzeka Douro

Douro (hiszp. Duero) to druga co do wielkości rzeka Portugalii: wypływa w głębi Hiszpanii, a przez ponad 200 km płynie przez północną Portugalię, by w Porto uchodzić do Atlantyku. Jej dolina to najstarszy wyznaczony region winiarski świata (1756) i ojczyzna wina porto, a krajobraz tarasowych winnic Alto Douro od 2001 roku znajduje się na liście UNESCO.

Dolinę najlepiej poznać podczas rejsu z Porto albo jadąc malowniczą linią kolejową Linha do Douro do Peso da Régua i Pinhão. Winnice rosną tu na tarasach, a wino porto dojrzewa w piwnicach Vila Nova de Gaia, na lewym brzegu rzeki tuż przed jej ujściem do Atlantyku.

Portugalia | Widok na rzekę Douro (IMG_4136-1 Vallée du Douro by Véronique Mergaux na licencji CC BY-SA 2.0)

Historia rzeki Douro

Z historią rzeki nierozerwalnie związana jest historia drugiego pod względem wielkości miasta Portugalii, Porto, leżącego u ujścia Douro. W dawnych wiekach głębokie koryto rzeki pozwalało statkom handlowym wchodzić głęboko w głąb półwyspu. Obecnie Douro stała się płytsza i dostępna tylko dla jednostek o niewielkim zanurzeniu.

Winnice w pobliżu rzeki

Stoki doliny Douro, ułożone w tarasy, od stuleci służą do uprawy winogron, z których wytwarza się portwein (wzmacniane wino o zawartości alkoholu 19–22%) – jeden z najbardziej znanych symboli Portugalii. Więcej o nim i o innych trunkach kraju przeczytacie w tekście o portugalskim winie. Trzeba zauważyć, że na terytorium Hiszpanii rzeka nosi nazwę Duero, a od niej właśnie wziął swoją nazwę znany z uprawy winorośli region Ribera del Duero, którego czerwone wina słyną na świecie. Przy ujściu rzeki, po prawej stronie znajduje się Porto, na lewym zaś brzegu – drugie znane miasto Vila Nova de Gaia. Często bywa nazywane miastem-satelitą Porto.

Vila Nova de Gaia przez ponad dwa stulecia, aż do 1986 roku, była jedynym miejscem, z którego wolno było eksportować portwein, i do dziś to tu leżakuje w piwnicach większość tego wina. Winogrona zebrane w dolinie Douro przechodziły pierwszą obróbkę w miejscowych winnicach, a stamtąd beczki z młodym winem były spławiane rzeką do Vila Nova de Gaia. Tam też powstały słynne domy portweinu - Sandeman, Offley, Barros, Ferreira i wiele innych.

Całe wino porto pochodzi z winnic w dolinie rzeki Douro. Dzięki „winnej” reformie markiza de Pombal (1699–1782), który w 1756 roku wyznaczył granice regionu, dolina rzeki Douro stała się jednym z pierwszych miejsc na świecie, gdzie wprowadzono klasyfikację wina według miejsca pochodzenia. Oznacza to, że klient kupując butelkę wina z napisem „Douro” wie, że wytworzono je z winogron rosnących właśnie w dolinie rzeki Douro.

Portugalia | Tarasowe winnice nad rzeką Douro (Douro (do Museu do Côa) 3 by Aires Almeida na licencji CC BY 2.0)

Jak wygląda trasa w górę rzeki Douro?

Podróż w górę rzeki rozpoczyna się w Porto, gdzie kończą bieg jej wody, ale gdzie też spływają stołowe wina i wytrawne portweiny z lokalnych winnic. Trasa prowadzi przez winnice i wioski aż do Miranda do Douro, gdzie rzeka zaczyna swój bieg na terenie Portugalii.

Na rzece można też podziwiać tradycyjne łodzie tego regionu – barco rabelo, będące jedynym środkiem transportu wina z winnic do ujścia rzeki zanim zbudowano kilka zapór umożliwiając żeglowanie większych statków.

Portugalia | Douro między skalistymi zboczami, odbijającymi się w wodzie (Alto Douro 1 by Aires Almeida na licencji CC BY 2.0)

Co warto zobaczyć?

W Peso da Régua warto odwiedzić muzeum (Museu do Douro), aby spojrzeć na kulturę uprawy winorośli i wytwarzania wina z innej strony. Niedaleko, na południe od rzeki, leży Lamego, miasto znane z ogromnych schodów prowadzących do sanktuarium Nossa Senhora dos Remédios. Z kolei w Pinhão, nad samym brzegiem rzeki, można zajrzeć na dworzec kolejowy ozdobiony starymi azulejos (ceramicznymi płytkami ozdobnymi).

Bardziej na wschód znajduje się park archeologiczny (Parque Arqueológico do Vale do Côa) z galerią prehistorycznej sztuki naskalnej, a także muzeum Côa. Począwszy od Barca de Alva zaczyna się Międzynarodowy Park Przyrodniczy Douro, ponieważ od tego miejsca aż do Miranda do Douro rzeka stanowi granicę między Portugalią i Hiszpanią.

Co zrobić w dolinie rzeki Douro?

• Odwiedzić niektóre winne quintas, zajmujące się ekoturystyką.

• Zatrzymać się na noc w jednym z hoteli, gdzie wszystko związane jest z tradycją winiarstwa.

• Wziąć udział w winobraniu.

• Odbyć ekologiczny rejs po rzece koło Miranda do Douro.

• Odwiedzić wioski z winnicami – na przykład Barcos, Favaios, Ucanha albo Trevões.

Portugalia | Rzeka Douro, Porto (Rio Douro - Porto - Portugal ???????? by Vitor Oliveira na licencji CC BY-SA 2.0)

Jak zwiedzać dolinę Douro

• Pociąg: linia kolejowa Linha do Douro, zbudowana w latach 1875–1887, prowadzi z Porto (dworce São Bento i Campanhã) wzdłuż rzeki aż do Pocinho. Trasa biegnąca tuż nad rzeką zaczyna się za Peso da Régua; do Régua jedzie się ok. 2 godzin, do Pinhão nieco dłużej.
• Rejs: z nabrzeża Ribeira w Porto wypływają zarówno krótkie rejsy „sześciu mostów”, jak i całodniowe wycieczki statkiem w górę rzeki do Régua lub Pinhão, zwykle z powrotem pociągiem lub autokarem.
• Samochód: daje największą swobodę w odwiedzaniu winnic (quintas) i punktów widokowych, np. São Leonardo de Galafura czy Casal de Loivos.
• Termin: sezon trwa od maja do października, a we wrześniu i na początku października odbywa się winobranie.

Więcej o samym ujściu rzeki przeczytacie w tekście o starym mieście w Porto.

Najczęstsze pytania

Jak dojechać z Porto do doliny Douro?

Najwygodniej pociągiem linii Linha do Douro z dworca São Bento lub Campanhã – do Peso da Régua jedzie się około 2 godzin, a trasa za Régua biegnie tuż nad rzeką. Alternatywą jest całodniowy rejs statkiem z Porto albo wynajęty samochód.

Kiedy najlepiej jechać w dolinę Douro?

Najlepszy czas to wrzesień i początek października, gdy trwa winobranie, a winnice przybierają jesienne barwy. Wiosna jest zieleńsza i spokojniejsza, natomiast lipiec i sierpień bywają w głębi doliny bardzo upalne.

Gdzie zwiedzać piwnice z winem porto?

Najwięcej piwnic znajduje się w Vila Nova de Gaia, naprzeciw starego miasta Porto, gdzie wino tradycyjnie leżakuje. Winnice (quintas) z degustacjami działają też w samej dolinie, szczególnie w okolicach Peso da Régua i Pinhão.

Ile dni potrzeba na dolinę Douro?

Na jednodniową wycieczkę z Porto wystarczy pociąg lub rejs do Régua czy Pinhão. Aby odwiedzić kilka winnic, Lamego i punkty widokowe bez pośpiechu, warto zostać w dolinie 2–3 dni.