Portugalskie wino – regiony, style i co warto spróbować

Najsłynniejszym portugalskim winem jest porto – wzmacniane wino z doliny Douro, którego fermentację przerywa się dodatkiem winiaku, dzięki czemu zachowuje naturalną słodycz i ma 19–22% alkoholu. Portugalia to jednak znacznie więcej: lekkie Vinho Verde z Minho, eleganckie czerwone wina z Dão i Douro, pełne wina z Alentejo oraz madera z Atlantyku.

Już w samej nazwie kraju kryje się rdzeń „porto”, będący jednocześnie nazwą najbardziej popularnego z portugalskich win. Poniżej przegląd najważniejszych stylów i regionów.

Portugalia | Portugalska winnica (Cortes de Cima by Andre Ribeirinho na licencji CC BY-ND 2.0)

Porto – wino pierwszej klasy

Winogrona na porto rosną w wyznaczonym w XVIII wieku regionie Douro, ok. 100 km na wschód od miasta Porto, na tarasowych winnicach wpisanych na listę UNESCO. Tam wino powstaje, a potem tradycyjnie leżakuje w wielkich piwnicach (armazéns) w Vila Nova de Gaia, po drugiej stronie rzeki naprzeciw Porto – to właśnie tam turyści zwiedzają piwnice i degustują wino. Więcej o regionie przeczytacie w tekście o rzece Douro i jej dolinie.

Kolory porto zmieniają się „od mocnego, wpadającego w fiolet rubinu, po bladożółty topaz”.

Wyróżnia się trzy podstawowe typy porto:

• Ruby – młode, owocowe, o głębokiej rubinowej barwie; do tej rodziny należą też lepsze kategorie LBV (Late Bottled Vintage) i Vintage z najlepszych roczników,
• Tawny – dojrzewające dłużej w beczkach, o brunatnej barwie i nutach orzechów i suszonych owoców; najcenniejsze są tawny z oznaczeniem wieku (10, 20, 30, 40 lat) oraz rocznikowe Colheita,
• White – białe porto, jedyne klasyfikowane według słodyczy (od wytrawnego po słodkie); wytrawne pije się jako aperitif, często z tonikiem.

Przyjrzyjmy się bliżej jednemu z tradycyjnych etapów produkcji tego trunku:

„Kosze winogron opróżnia się do wyciętych w granicie prostokątnych kadzi (…) Podwinąwszy nogawki spodni mężczyźni wchodzą do kadzi, stają w krąg, chwytają się za ramiona i rozpoczynają powolny, niezgrabny taniec, w rytm monotonnych treści” (Janina Pałęcka, Oskar Sobański, Porto, sardynka i fado. Kuchnia portugalska, Warszawa 1990).

Portugalia | Porto - im starsze tym lepsze (Bottles of tawny Port wine in Lisbon by the Italian voice na licencji CC BY 2.0)

Najważniejsze regiony winiarskie Portugalii

Świat portugalskich win nie kończy się oczywiście na porto.

• Vinho Verde (Minho) – na północnym zachodzie powstają „zielone” wina (zieleń odnosi się do ich młodości, nie do koloru): lekkie, rześkie, często lekko musujące. Najbardziej ceniony szczep to Alvarinho.
• Douro – ta sama dolina, z której pochodzi porto, daje też coraz bardziej cenione wytrawne wina czerwone, m.in. z Touriga Nacional.
• Dão – w środkowej Portugalii, wśród gór, powstają eleganckie czerwone wina o dobrej kwasowości.
• Bairrada – region między Coimbrą a Aveiro, znany z win z szczepu Baga i win musujących.
• Lisboa – na północ od stolicy leżą m.in. Torres Vedras i Bucelas, z którego pochodzą cenione wina białe, a nad oceanem – Colares, słynące z winorośli rosnących na piasku.
• Alentejo – ciepłe równiny na południu dają pełne, owocowe wina czerwone.
• Setúbal – na półwyspie pod Lizboną wytwarza się słodki Moscatel de Setúbal.
• Madera – na atlantyckiej wyspie powstaje wzmacniane wino madera, znane z niezwykłej trwałości.

Butelka porto albo dobrego Vinho Verde to także jedna z najlepszych smacznych pamiątek z Portugalii. Wino można kupić i zamówić w Portugalii od 18 roku życia – szczegóły opisujemy w artykule Alkohol od 18 lat w Portugalii.

Portugalia | Smakosz wina z Sintry (The smell of the portuguese wine by Pedro Ribeiro Simões na licencji CC BY 2.0)

Najczęstsze pytania

Gdzie można zwiedzić piwnice z winem porto?

Najwięcej piwnic (caves) znajduje się w Vila Nova de Gaia, na lewym brzegu Douro naprzeciw starego miasta Porto. Większość dużych domów winiarskich oferuje zwiedzanie z degustacją; warto rezerwować z wyprzedzeniem, zwłaszcza latem. Winnice można też odwiedzić w samej dolinie Douro, np. w okolicach Pinhão.

Czym różni się porto Ruby od Tawny?

Ruby jest młodsze, owocowe i ma intensywnie rubinowy kolor, bo dojrzewa głównie w dużych kadziach bez dostępu do tlenu. Tawny dojrzewa dłużej w mniejszych beczkach, przez co nabiera brunatnej barwy oraz nut orzechów, karmelu i suszonych owoców.

Co to jest Vinho Verde?

To wino z regionu Minho na północy Portugalii. Nazwa „zielone” oznacza młode wino, a nie jego kolor – Vinho Verde bywa białe, różowe i czerwone. Jest lekkie, orzeźwiające i często lekko musujące, dlatego świetnie pasuje do ryb i owoców morza.