Pamiątki z Madery

Z Madery najczęściej przywozi się słynne wino madera, likiery i poncha, egzotyczne owoce oraz nasiona i cebulki kwiatów z targu Mercado dos Lavradores w Funchal (hala z 1940 roku). Wśród rękodzieła wyróżniają się haftowane obrusy, koronki, malowana ceramika i wyroby z wikliny. Oto kilka pomysłów na oryginalne pamiątki z wiecznie kwitnącej wyspy.

Portugalia | Kolorowe i pachnące stoisko pełne owoców i pamiątek (2011-03-05 03-13 Madeira 153 Funchal, Mercado dos Lavradores by Allie_Caulfield na licencji CC BY 2.0)

Dla miłośników kwiatów i owoców

Na targu miejskim Mercado dos Lavradores w Funchal można zakupić egzotyczne owoce, w tym krzyżówki różnych owoców np. marakui i ananasa, a także wiele pięknych kwiatów – nasiona, sadzonki i cebulki, które po powrocie można zasadzić w naszych domach czy ogrodach. Hala targowa, otwarta w listopadzie 1940 r., powstała w stylu art déco według projektu Edmunda Tavaresa i ma trzy poziomy; elewację, wejście główne i halę rybną zdobią panele z azulejos o regionalnych motywach. Oprócz owoców, warzyw i kwiatów sprzedaje się tu także ryby. 23 grudnia, w tzw. noc targu, w pobliskich barach śpiewa się kolędy i tańczy do rana.

Wino Madera i tradycyjne trunki

Madera słynie z produkowanego tu wina. Turyści przebywający na wyspie mogą zwiedzić winiarnię oraz poznać tajniki produkcji tego trunku. Wino dostępne jest w kilku odmianach – wytrawne Sercial, półwytrawne Verdelho, deserowe Boal oraz słodkie Malvasia (po angielsku Malmsey). Na etykiecie warto sprawdzić wiek: kategorie Fine i Reserve mają co najmniej 3 i 5 lat dojrzewania, Special Reserve – co najmniej 10, a Extra Reserve – ponad 15 lat. Rocznikowe Frasqueira leżakują co najmniej 19 lat w beczce i rok w butelce. Madera dobrze znosi przechowywanie: otwarta i szczelnie zakorkowana butelka rocznikowego wina może przetrwać nawet dziesiątki lat. Można je kupić w wielu sklepach na wyspie, w tym również na lotnisku; butelki najlepiej zapakować do bagażu rejestrowanego, a zasady przewozu płynów sprawdzić u przewoźnika.

Oprócz wina wyspa słynie z trunku o nazwie poncha, czyli alkoholu na bazie wódki z trzciny cukrowej (aguardente de cana), miodu i soku z cytryny. Tradycyjnie przygotowuje się ją, rozgniatając skórkę cytryny z cukrem za pomocą drewnianego przyrządu zwanego mexelote (caralhinho). Spotkamy też wersje z sokiem pomarańczowym lub z innymi owocami, a mieszkańcy uważają ponchę za domowy sposób na przeziębienie. Bardzo popularne są również lokalnie wytwarzane (miasteczko Curral das Freiras) likiery w wielu różnych smakach – likier kasztanowy castanha, o smaku cytryny, aloesu czy marakui.

Portugalia | Kubek prosto z Madery (orange ~ 29 coffee mug by Upupa4me na licencji CC BY-SA 2.0)

Przysmaki z Madery

Może niekoniecznie uda się je dowieźć do domu, ale na pewno warto ich wszystkich spróbować w czasie pobytu na wyspie. Do tradycyjnych przysmaków Madery należą espetada czyli wołowe szaszłyki, espada – ryby głębinowe, bolo de mel – ciasto miodowe oraz wypieki z jadalnych kasztanów.

Bolo de mel tradycyjnie robi się z melasy z trzciny cukrowej (dziś często z miodem), z dodatkiem orzechów włoskich, migdałów i przypraw, takich jak goździki, cynamon czy anyż. Wypieka się je zwykle około 8 grudnia, żeby zjeść je w święta, a na Maderze nie kroi się go nożem, tylko odrywa kawałki ręką. Ciasto z melasą dobrze się przechowuje, więc nadaje się do walizki jako prezent.

Rzemiosło z Madery: hafty i wiklina

Z przedmiotów ręcznie wykonanych, charakterystyczne dla Madery są koronki, tradycyjne nakrycia głowy i instrumenty, a także wyroby z wikliny. Oprócz tego, na wyspie można zakupić różnego rodzaju haftowane obrusy oraz malowaną ceramikę (motywy kwiatowe jak strelicje, hortensje lub oliwki).

Hafty z Madery

Haft znano na wyspie od czasów osadnictwa w XV w., ale z rzemiosła domowego stał się gałęzią eksportu dopiero w połowie XIX w. W 1854 r. angielska mieszkanka wyspy Elizabeth Phelps otworzyła szkołę haftu i uczyła miejscowe kobiety nowych wzorów. Wyroby z Madery pokazano m.in. na Wielkiej Wystawie w Londynie w 1851 r., a w 1860 r. haftowało tu ok. 70 tysięcy osób. Haftuje się na lnie, jedwabiu, bawełnie i organdynie: obrusy, serwetki, koszule, pościel i chusteczki. Część wyrobów powstaje w fabrykach w Funchal, a część nadal w domach na całej wyspie, dlatego przed zakupem warto zapytać sprzedawcę, czy haft wykonano ręcznie.

Portugalia | A może kupić aromatyczne zioła? (Spices & Herbs by Alexander Baxevanis na licencji CC BY 2.0)

Najczęstsze pytania o pamiątki z Madery

Jakie wino madera kupić na prezent?

Zależy od gustu: Sercial jest wytrawne, Verdelho półwytrawne, Boal deserowe, a Malvasia najsłodsza. Im starsza kategoria (od 3-letniego Fine po 15-letni Extra Reserve i roczniki Frasqueira), tym dłuższe dojrzewanie.

Gdzie w Funchal kupić owoce, kwiaty i nasiona?

Na hali Mercado dos Lavradores, otwartej w 1940 r. W jednym budynku sprzedaje się owoce, warzywa, kwiaty i ryby.

Czym jest poncha?

To tradycyjny trunek z Madery z wódki z trzciny cukrowej (aguardente de cana), miodu i soku z cytryny lub pomarańczy. Mieszkańcy piją go także jako domowy lek na przeziębienie.

Dlaczego nie kroi się bolo de mel nożem?

Na Maderze zwyczajowo odrywa się kawałki tego ciasta rękami. Tradycyjnie robi się je z melasy, orzechów i przypraw.