Miasto Funchal – stolica Madery

Funchal to stolica i największe miasto Madery, liczące ok. 106 tys. mieszkańców (spis 2021), położone amfiteatralnie nad zatoką na południowym wybrzeżu wyspy. To stąd wjeżdża się kolejką linową na Monte, zjeżdża słynnymi wiklinowymi saniami (30 euro za osobę, stan na 2026) i odwiedza targ Mercado dos Lavradores oraz piwnice wina madera.

Miasto ma ważny port handlowy i rybacki i jest ośrodkiem administracyjnym Região Autónoma da Madeira – Regionu Autonomicznego Madery. Osadę założył na początku lat 20. XV wieku João Gonçalves Zarco, a prawa miejskie Funchal otrzymał w 1508 roku. Nazwa pochodzi od portugalskiego funcho, czyli kopru, który rośnie w okolicy.

Portugalia | Pod taką górkę w upalne dni nie łatwo jest wejść… (Calcada de Santa Clara by David Stanley na licencji CC BY 2.0)

Informacje ogólne

Miasto ma powierzchnię ok. 76 km² i według spisu z 2021 r. zamieszkuje je ok. 106 tys. osób.

Osadę założył na początku lat 20. XV wieku odkrywca Madery João Gonçalves Zarco, a w 1508 r. Funchal otrzymał prawa miasta. Nazwa Funchal pochodzi od portugalskiego słowa funcho, oznaczającego koper, którego pełno rośnie w okolicy. Miasto można podzielić na trzy główne części: port z wieloma restauracjami, zabytkowe Stare Miasto oraz Monte.

Miejskie atrakcje

Zwiedzając Funchal warto przejechać się kolejką linową, łączącą Stare Miasto z dzielnicą Monte, podziwiając po drodze panoramę miasta.

Niezapomnianych wrażeń dostarczy z pewnością zjazd drewnianymi, plecionymi saniami – tzw. toboganami (carreiros do Monte). Zjazd z Monte do Livramento kosztuje 30 euro za jedną osobę, 40 euro za dwie i 60 euro za trzy (stan na 2026). Sanie kursują od poniedziałku do soboty w godz. 9–18, bilety kupuje się wyłącznie na miejscu, a trasa biegnie stromymi uliczkami i liczy ok. 2 km.

Odrobinę wytchnienia i relaksu można odnaleźć spacerując po pięknych i kwitnących ogrodach Funchal – Quinta do Palheiro Ferreiro, Quinta do Monte czy Jardim Municipal do Funchal. Można tu podziwiać wiele gatunków egzotycznych roślin jak orchidee, kamelie, opuncje figowe czy strelicje królewskie.

Portugalia | Panorama Funchal (Funchal madeira by Mal B na licencji CC BY-ND 2.0)

Spragnieni obcowania z kulturą portugalską powinni wybrać się do wybudowanego w XIX wieku Teatru Miejskiego.

Na słynnym targu Mercado dos Lavradores, można zakupić świeże ryby, kwiaty oraz tropikalne owoce i ich przeróżne krzyżówki. Budynek targowy ukończono w listopadzie 1940 roku i stanowi ciekawy przykład architektury w stylu Art Deco i modernizmu.

Osoby zainteresowane produkcją wina, z którego słynie Madera, powinny koniecznie odwiedzić The Old Blandy’s Wine Lodge i Adegas de São Francisco – czyli skład win św. Franciszka. Można tu zwiedzić piwnice i muzeum starej winiarni, a także spróbować różnych odmian tego trunku (w 2019 r. zwiedzanie kosztowało ok. 5 euro, aktualny cennik warto sprawdzić przed wizytą). Więcej o samym trunku piszemy w tekście Wino Madera.

W porcie można podziwiać zabytkowy okręt korsarzy. Znajduje się tu również wiele restauracji, w których można spróbować miejscowych przysmaków i napić się wina, oczywiście Madera.

Portugalia | Kolejka linowa, Funchal (Teleferico Funchal by David Stanley na licencji CC BY 2.0)

Najważniejsze zabytki i muzea

Museu de Arte Sacra – największe muzeum w Funchal. Wśród eksponatów znajdują się przede wszystkim relikwie kościelne.

Fortaleza de São Tiago – jedna ze zrekonstruowanych XVII-wiecznych twierdz, wybudowanych w celach obronnych przed piratami.

Museu de Arte Contemporânea do Funchal, muzeum prezentujące kolekcję sztuki współczesnej od 1960 roku do dnia dzisiejszego.

Capela do Corpo Santo – XVI-wieczna kaplica z zachowanym do dziś gotyckim portalem. Wewnątrz można podziwiać ściany i sufity prezbiterium, pokryte malowidłami, przedstawiającymi sceny z życia jej patrona. W zakrystii znajduje się pomieszczenie zwane “sanktuarium trzech kluczy”.

Núcleo Museológico a Cidade do Açucar – czyli Muzeum Cukru, poświęcone historii produkcji i eksportu tego surowca.

Portugalia | Dzwonnica i dachy Funchal, w tle ocean i replika żaglowca (Tower of Se Cathedral by David Stanley na licencji CC BY 2.0)

Praça do Município – czyli plac miejski, stoi tu dawny Pałac Biskupi, Ratusz Miejski oraz XVII-wieczny Kościół Kolegialny. Po środku placu znajduje się fontanna i obelisk.

Convento de Santa Clara – klasztor św. Klary przy stromej uliczce Calçada de Santa Clara, założony w XV wieku przez João Gonçalves da Camara. Znajdują się tu groby pierwszych władców Madery. Ściany i stropy wewnątrz budynku zdobią XVII-wieczne płytki azulejos.

Sé Catedral – XVI-wieczna katedra w późnogotyckim stylu. W środku podziwiać można piękne mozaiki oraz rzeźby z drewna, przedstawiające świętych, proroków i apostołów. Przed katedrą znajduje się pomnik Jana Pawła II.

Igreja do Nossa Senhora do Monte – XIX-wieczny kościół, zbudowany na miejscu kaplicy z XV wieku. Posiada barokową fasadę i długie schody, ze szczytu których rozpościera się widok na panoramę miasta.

Portugalia | Kościół Igreja do Nossa Senhora do Monte (Igreja de Nossa Senhora do Monte by David Stanley na licencji CC BY 2.0)

Ciekawostki związane z Funchal

• Na wyspie przebywał i został pochowany ostatni cesarz Austrii Karol I Habsburg. Jego grób znajduje się w kościele Najświętszej Maryi Panny w Monte na przedmieściach Funchal (Nossa Senhora do Monte).

• Na przełomie 1930 i 1931 roku na wyspie, w willi Quinta Bettencourt, przebywał na kuracji Józef Piłsudski.

• Miasto odwiedził także brytyjski polityk Winston Churchill.

• W Funchal urodził się Cristiano Ronaldo, były zawodnik m.in. Manchesteru United i Realu Madryt oraz kapitan reprezentacji Portugalii w piłce nożnej.

Portugalia | Ogród botaniczny, Jardim Botanico da Madeira (Jardim Botanico da Madeira by David Stanley na licencji CC BY 2.0)

Najczęstsze pytania

Ile kosztuje zjazd toboganem z Monte?

Zjazd wiklinowymi saniami z Monte do Livramento kosztuje 30 euro za jedną osobę, 40 euro za dwie i 60 euro za trzy (stan na 2026). Sanie kursują od poniedziałku do soboty w godz. 9–18, a bilety kupuje się tylko na miejscu, w dniu przejazdu.

Jak dostać się z centrum Funchal na Monte?

Najwygodniej kolejką linową (gondolą), która startuje przy nabrzeżu na Starym Mieście i wwozi pasażerów na Monte – po drodze można podziwiać panoramę miasta. Z Monte kursuje też druga kolejka, do ogrodu botanicznego.

Co warto zobaczyć w Funchal?

Obowiązkowe punkty to targ Mercado dos Lavradores, katedra Sé, Stare Miasto z portem, kościół Nossa Senhora do Monte z grobem cesarza Karola I oraz piwnice Blandy’s Wine Lodge, w których można spróbować wina madera.