Bazyliki Agios Georgios
Opublikowano:
Aktualizacja:
Bazyliki Agios Georgios to trzy wczesnochrześcijańskie świątynie z VI wieku z mozaikowymi posadzkami, odkryte na przylądku w pobliżu miejscowości Pegeia, ok. 19 km na północny zachód od Pafos. Są częścią stanowiska archeologicznego po dawnym portowym miasteczku na szlaku z Egiptu do Konstantynopola. Nad ruinami stoi dziś kamienna cerkiew św. Jerzego, a obok leży mały port rybacki – dobry przystanek w drodze na półwysep Akamas.
Cypr | Jedna z trzech wczesnochrześcijańskich bazylik odkrytych w okolicach miejscowości Pegeia w pobliżu Pafos (Agios Georgios by Marios Tziortzis na licencji CC BY-ND 2.0)
Stanowisko archeologiczne Agios Georgios koło Pegei
Budowle z mozaikowymi podłogami odkryto na początku lat 50. ubiegłego stulecia – wykopaliska Departamentu Starożytności trwały w latach 1952–1955, a w 1992 roku badania uzupełniła grecka misja archeologiczna. Bazyliki stanowią część większego stanowiska archeologicznego – Agios Georgios of Pegeia. Stanowisko znajduje się w odległości ok. 4,5 km od miejscowości Pegeia.
Poza trzema wczesnochrześcijańskimi bazylikami, archeolodzy odkryli tu jeszcze łaźnię i pozostałości rozległego osiedla, nie zaopatrzonego w budowle obronne. W okolicy znajduje się też nekropolia z wykutymi w skale grobami.
Osiedle zostało założone prawdopodobnie między okresem rzymskim i wczesnochrześcijańskim.
Pośrodku dawnego osiedla, na grzbiecie przylądka, znajduje się duża bazylika z trzema chórami w północnej części i kaplicą chrzcielną po stronie zachodniej.
W północno-wschodniej części osiedla znajdują się ruiny mniejszej bazyliki z trzema chórami. Kolejna bazylika stoi u podnóża południowego zbocza przylądka.
Było to zapewne niewielkie miasto o funkcji portu przeładunkowego na trasie Egipt-Konstantynopol (prawdopodobnie przeładowywano tu zboże). Swój rozkwit przeżyło w VI w., za panowania cesarza Justyniana I (527–565), a w pierwszej połowie VII w. zostało stopniowo opuszczone.
Podłogi bazylik zdobią mozaiki ze scenami zwierząt. Nekropolię tworzą monumentalne groby wykute w skale nad zachodnim i północno-zachodnim wybrzeżem, m.in. typu arkosolium; na grobowcach znaleziono rzeźbione krzyże i inskrypcje.
Cypr | Grecka świątynia w Agios Georgios Pegeia (Cyprus - Agios Georgios Church by muffinn na licencji CC BY 2.0)
Jak dojechać i zwiedzanie
Z Pafos jedzie się nadmorską drogą na północ, mijając Pegeię i Zatokę Koralową, a potem kierując się na wioskę Agios Georgios – dojazd samochodem zajmuje zwykle ok. pół godziny. Przy cerkwi jest parking i punkt widokowy nad morzem, a w dole mały port rybacki z tawernami serwującymi świeże ryby. Nieopodal, u wybrzeży, leży wysepka Geronisos. Z Agios Georgios łatwo pojechać dalej, w stronę Parku Narodowego Akamas i wąwozu Avakas.
Według serwisu Visit Cyprus stanowisko jest otwarte od 16 kwietnia do 15 września w godzinach 8.30–16.00, a od 16 września do 15 kwietnia w godzinach 9.30–17.00; bilet kosztuje 2,50 euro (stan na październik 2026). Godziny i cenę warto sprawdzić przed wizytą na stronie cypryjskiego Departamentu Starożytności. Zwiedzanie ruin zajmuje ok. godziny; latem lepiej przyjechać rano, bo na przylądku nie ma cienia. Kto interesuje się mozaikami, powinien połączyć wizytę z Parkiem Archeologicznym Kato Pafos.
Cerkiew św. Jerzego i miejsce pielgrzymek
Między bazylikami a nekropolią leży miejsce pielgrzymkowe. Niewielka kaplica pod wezwaniem św. Jerzego powstała w końcu XIII lub na początku XIV wieku, a obok stoi nowsza, kamienna cerkiew o tym samym wezwaniu. Agios Georgios jest znanym celem pielgrzymek w zachodniej części Cypru.
Port rybacki i wysepka Geronisos
Do stanowiska przylega tradycyjny port rybacki z niewielką piaszczystą plażą. Naprzeciw portu leży wysepka Geronisos, na której od ponad 25 lat prowadzi się badania archeologiczne; jest też ostoją ptaków morskich, zwłaszcza mew. W 2017 roku podwodne badania prowadzono wokół wysepki i starożytnego portu Maniki.
Najczęstsze pytania o Agios Georgios
Ile kosztuje wstęp do bazylik Agios Georgios?
Według serwisu Visit Cyprus bilet kosztuje 2,50 euro, a dla grup przewidziano zniżki (stan na październik 2026). Cenę najlepiej potwierdzić przed wizytą.
Z czego znane są bazyliki Agios Georgios?
To trzy wczesnochrześcijańskie bazyliki z VI wieku z mozaikowymi posadzkami, łaźnia i nekropolia po dawnym osiedlu portowym, które rozkwitło za Justyniana I.
Czy bazyliki Agios Georgios leżą daleko od Pafos?
Do wioski Pegeia jest ok. 11 km na północ od Pafos, a stanowisko leży jeszcze ok. 4,5 km dalej, nad morzem. Samochodem dojazd zajmuje zwykle ok. pół godziny.