Kataklysmos, czyli Święto Potopu

Kataklysmos, czyli Święto Potopu, to cypryjskie święto obchodzone w prawosławne Zielone Świątki – 50 dni po Wielkanocy. Poniedziałek Zesłania Ducha Świętego jest na Cyprze dniem wolnym od pracy, a nadmorskie miasta organizują wtedy koncerty, jarmarki, wyścigi łodzi i zabawy w wodzie. Największe obchody odbywają się w Larnace, na promenadzie Finikoudes.

Cypr | Podczas Kataklysmos organizowane są pokazy sportów wodnych (Kostas by George M. Groutas na licencji CC BY 2.0)

Skąd się wzięło Święto Potopu?

Nazwa pochodzi od greckiego słowa kataklysmos, czyli „potop”. Święto Potopu łączy w sobie zarówno tradycje pogańskie – kult Afrodyty, bogini narodzonej według mitu z morskiej piany u wybrzeży Cypru, jak i chrześcijańskie, nawiązujące do Starego Testamentu i opowieści o Arce Noego. Kościół prawosławny połączył dawne obrzędy oczyszczenia wodą ze świętem Zesłania Ducha Świętego i tak przetrwały do dziś.

Kiedy wypada Kataklysmos?

Data święta zależy od prawosławnej Wielkanocy, więc co roku jest inna. Główny dzień obchodów to poniedziałek Zesłania Ducha Świętego:

• 2027 – 21 czerwca,
• 2028 – 5 czerwca,
• 2029 – 28 maja.

Daty wynikają z kalendarza prawosławnego: w 2027 r. Wielkanoc przypada 2 maja, w 2028 r. 16 kwietnia, a w 2029 r. 8 kwietnia, a Zielone Świątki wypadają 49 dni później, w niedzielę. Imprezy towarzyszące zaczynają się zwykle kilka dni wcześniej. W Larnace festiwal, który dawniej trwał około tygodnia, rozrósł się do mniej więcej trzech tygodni.

Obchody Kataklysmos

Festiwal odbywa się w miejscowościach położonych nad morzem oraz wszędzie tam, gdzie znaleźć można jakieś źródło wody, np. rzeki czy jeziora. Poza Larnaką popularne uroczystości mają miejsce m.in. w Ayia Napie, Pafos i Limassol. Miasteczka organizują w tym czasie koncerty i pokazy sportów wodnych.

W programie są zwykle:

• wyścigi łodzi i zawody pływackie,
• jarmark ze straganami i lokalnym jedzeniem,
• koncerty i tańce ludowe na scenach nad morzem,
• tsattista – pojedynki improwizowanych, rymowanych dwuwierszy, w których ludowi poeci odpowiadają sobie nawzajem.

Podczas Kataklysmos panuje zwyczaj oblewania się wodą oraz wskakiwania do wody. Cypryjczycy wierzą, że w ten sposób oczyszczą duszę i ciało.

Cypr | Święto Potopu odbywa się w miejscowościach położonych nad morzem (This is where Aphrodite was “born” by Dušan Šimonovič na licencji CC BY-SA 2.0)

Jak zaplanować wizytę na Kataklysmos w Larnace?

Centrum obchodów to promenada Finikoudes, biegnąca wzdłuż nadmorskiej Athenon Avenue i obsadzona rzędami palm (więcej w artykule o plaży i promenadzie Finikoudes). W czasie festiwalu stoją tu stragany, wesołe miasteczko i tymczasowe punkty z lokmą – smażonymi kulkami ciasta w syropie. Wieczorami nadmorska ulica jest zamykana dla ruchu, więc do centrum Larnaki najlepiej dojść pieszo z hotelu albo zostawić samochód nieco dalej od morza.

Pogoda sprzyja zabawie nad wodą: w maju i czerwcu na wybrzeżu jest zwykle ok. 30–32°C, a morze ma 20–24°C. Poniedziałek Zesłania Ducha Świętego jest dniem wolnym od pracy, więc przy planowaniu zakupów i załatwiania spraw warto o tym pamiętać. Pozostałe cypryjskie święta religijne omawiamy w artykule Najważniejsze święta religijne na Cyprze. Kataklysmos to jedno z wielu cypryjskich świąt – o innych okazjach do zabawy przeczytacie w tekście Jacy są mieszkańcy Cypru?, a jeśli dopiero planujecie urlop, zajrzyjcie do poradnika Kiedy jechać na Cypr?

Najczęstsze pytania o Kataklysmos

Kiedy jest Kataklysmos w 2027 roku?

Główny dzień święta, poniedziałek Zesłania Ducha Świętego, przypada w 2027 r. na 21 czerwca. Wydarzenia towarzyszące w Larnace trwają łącznie około trzech tygodni.

Gdzie na Cyprze obchody Kataklysmos są największe?

W Larnace, na promenadzie Finikoudes. Mniejsze imprezy odbywają się też w Ayia Napie, Pafos i Limassol oraz w innych miejscowościach nad wodą.

Czy Kataklysmos jest dniem wolnym od pracy?

Tak. Poniedziałek Zesłania Ducha Świętego (Whit Monday, 50 dni po Wielkanocy) jest na Cyprze świętem państwowym, więc w tym dniu obowiązuje wolne od pracy. Zasada dotyczy też kolejnych lat, bo dzień wolny zawsze przypada w poniedziałek po prawosławnych Zielonych Świątkach.

Czy podczas Kataklysmos naprawdę oblewa się wodą?

Tak, to jeden z głównych zwyczajów – ludzie oblewają się wodą i wskakują do morza, wierząc, że oczyszczają w ten sposób duszę i ciało.