Valletta – małe królestwo zabytków

Valletta, stolica Malty, to zbudowane przez joannitów w XVI wieku miasto-twierdza, w którym na obszarze zaledwie 61 ha mieści się około 320 zabytków – od 1980 roku całe miasto jest wpisane na listę UNESCO. Najważniejsze atrakcje to Konkatedra św. Jana z obrazami Caravaggia, Pałac Wielkich Mistrzów i ogrody Upper Barrakka z widokiem na Wielki Port. Na zwiedzenie centrum wystarczy jeden dzień – to miasto pełne pięknej architektury, w którym można zakochać się od pierwszego wejrzenia.

Malta | Widok na Vallettę (Valletta, Malta (139830665) by Paul Stephenson from London, Wikimedia Commons, na licencji CC BY 2.0)

Valletta – podstawowe informacje o stolicy Malty

La Valletta to stolica Malty położona na półwyspie Sciberras. Często nazywa się ją najdalej wysuniętą na południe stolicą Europy, choć ten tytuł kwestionuje Nikozja na Cyprze, która leży jeszcze dalej na południe. Zamieszkuje ją około 5,2 tys. osób (dane z lipca 2024 roku). Jest to główny ośrodek administracji, handlu i biznesu.

Na obszarze ok. 61 ha mieści się około 320 zabytków. Nie bez powodu w 1980 roku miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

La Valletta położona jest nad Wielkim Portem (Grand Harbour), jednym z największych naturalnych portów Morza Śródziemnego.

Historia Valletty: miasto joannitów z 1566 roku

Valletta została założona w 1566 roku przez rycerzy z zakonu joannitów według projektu ucznia Michała Anioła – Francesca Laparellego; po jego śmierci budowę nadzorował maltański architekt Girolamo (Glormu) Cassar. Charakterystyczne dla miasta są przecinające się pod kątem prostym ulice, które często kończą się schodami (miało to uniemożliwić poruszanie się konno rycerzom). Miasto od strony lądu otoczone jest fosą.

Co zobaczyć w Valletcie?

Główną ulicą Valletty jest Triq ir-Repubblika, która zaczyna się przy bramie miejskiej a kończy pod murami Fortu św. Elma. To właśnie przy niej znajduje się większość zabytków, sklepów i urzędów.

Malta | W stolicy Malty znajduje się 320 zabytków (Malta (Valletta) by Jose A. na licencji CC BY 2.0)

Jednym z zabytków stolicy Malty jest Konkatedra świętego Jana. Wybudowana została w latach 1573–1578 według projektu Glormu Cassara. W konkatedrze znajduje się dziewięć kaplic – osiem poświęconych patronom poszczególnych „języków” (oddziałów) zakonu i kaplica Matki Bożej z Fileremos – a w pobliżu wejścia zobaczymy wspaniały pomnik Wielkiego Mistrza Joannitów. W oratorium wisi „Ścięcie św. Jana Chrzciciela” – największe płótno Caravaggia i jedyne przez niego podpisane. Wstęp dla zwiedzających jest płatny; osoby przychodzące wyłącznie na mszę nie płacą.

Swoje kroki warto też skierować do Pałacu Wielkich Mistrzów, gdzie będziemy mogli podziwiać zbrojownię z ogromną kolekcją broni i zbroi rycerskich oraz pięknie zdobione sale. Dziś w pałacu mieści się urząd prezydenta Malty, a do 2015 roku obradował tu parlament.

W Valletcie znajduje się jeden z najstarszych czynnych teatrów w Europie – Teatr Manoel. Obiekt wybudowany został w 1731 roku z inicjatywy Wielkiego Mistrza Antónia Manoela de Vilheny.

Z Valletty łatwo dojechać do „cichego miasta” Mdiny, dawnej stolicy wyspy – proponujemy połączyć je ze zwiedzaniem w ramach planu 4 dni na Malcie.

Malta | Jachty w marinie na wyspie Manoel w Gżirze, tuż obok Valletty (Malta - Gzira - Manoel Island - Yacht Marina 03 ies by Frank Vincentz, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 3.0)

Muzea w Valletcie

W mieście znajduje się też wiele muzeów i instytucji kultury:

• Biblioteka Narodowa

• Muzeum Zabawek

• Muzeum Konkatedry św. Jana

• Narodowe Muzeum Archeologii

• Narodowe Muzeum Wojny

• Narodowe Muzeum Sztuk Pięknych (National Museum of Fine Arts)

Co zjeść w Valletcie?

Gdy już zmęczy nas zwiedzanie warto udać się do jednej z licznych restauracji, w których skosztujemy tradycyjnych maltańskich potraw, np. wyśmienitej zupy rybnej Aljotta, Ross fil-forn (ryż z wołowiną, jajami, pomidorami i szafranem) czy zrazów wołowych Braġjoli. Do picia obowiązkowo trzeba wziąć rodzime piwo lub wino albo Kinnie – maltański napój gazowany z nutą gorzkiej pomarańczy. Więcej lokalnych smaków opisujemy w tekście Maltańskie przysmaki, czyli co warto spróbować.

Jak dojechać do Valletty i ile czasu zarezerwować?

• Dojazd: autobusy z niemal całej wyspy, także z lotniska, kończą bieg na dworcu przy Bramie Miejskiej. Bilet kupiony u kierowcy kosztuje 2,50 euro latem i 2 euro zimą (stan na 2026). Ze Sliemy i z Trzech Miast do Valletty płyną katamarany – 3 euro w jedną stronę w dzień. Więcej w artykule Transport na Malcie.
• Ile czasu: na najważniejsze zabytki wystarczy jeden dzień; kto chce zwiedzić muzea, powinien zarezerwować dwa.
• Salwy armatnie: z baterii Saluting Battery pod ogrodami Upper Barrakka oddawane są codziennie oprócz niedziel o 12:00 i 16:00.

Malta | Urokliwe kamienice (Valletta, Malta by Infinite Ache na licencji CC BY-SA 2.0)

Najczęstsze pytania

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Valletty?

Na spacer po centrum i najważniejsze zabytki – Konkatedrę św. Jana, Pałac Wielkich Mistrzów i ogrody Upper Barrakka – wystarczy jeden dzień. Valletta zajmuje tylko ok. 61 ha, więc wszędzie dojdziemy pieszo. Osoby, które chcą zwiedzić także muzea, powinny zaplanować dwa dni.

O której godzinie strzelają armaty w Upper Barrakka?

Salwy z baterii Saluting Battery, położonej tuż pod ogrodami Upper Barrakka, oddawane są codziennie oprócz niedziel o 12:00 i 16:00. Warto przyjść kilkanaście minut wcześniej, by zająć dobre miejsce na tarasie widokowym nad Wielkim Portem.

Gdzie w Valletcie zobaczyć obrazy Caravaggia?

Dwa obrazy Caravaggia – „Ścięcie św. Jana Chrzciciela” i „Św. Hieronim piszący” – znajdują się w oratorium Konkatedry św. Jana. „Ścięcie” to największe płótno artysty i jedyne przez niego podpisane. Wstęp do konkatedry jest płatny.

Jak dojechać do Valletty?

Do Valletty dojedziemy autobusem z niemal każdego miejsca na Malcie, także z lotniska w Luqa – autobusy kończą bieg przy Bramie Miejskiej. Ze Sliemy i z Trzech Miast wygodniej przepłynąć katamaranem, który w dzień kosztuje 3 euro w jedną stronę (stan na 2026).