Cypr w Unii Europejskiej
Opublikowano:
Aktualizacja:
Republika Cypryjska jest członkiem Unii Europejskiej od 1 maja 2004 roku – weszła do niej tego samego dnia co Polska. Od 1 stycznia 2008 roku płaci się tu w euro, ale Cypr wciąż nie należy do strefy Schengen (stan na 2026). Na okupowanej północy wyspy prawo unijne jest zawieszone, co ma znaczenie także dla turystów.
Cypr | Cypr stał się członkiem Unii Europejskiej w 2004 r., równocześnie z Polską. Do strefy Euro przystąpił w roku 2008. (European flag by fdecomite na licencji CC BY 2.0)
Plan zjednoczenia wyspy
Przed tym doniosłym wydarzeniem podjęto próbę zjednoczenia Cypru, jednak referendum w tej sprawie zakończyło się niepowodzeniem.
Plan zjednoczenia wyspy, tzw. plan Annana, zawierał wiele propozycji zdecydowanie niekorzystnych dla Greków. Za przyjęciem planu było 65% Turków cypryjskich, natomiast 75% Greków było przeciwnych zjednoczeniu kraju na proponowanych warunkach. Wskutek tego faktyczną przynależność do Unii Europejskiej uzyskała tylko Republika Cypryjska.
„Zielona linia” stała się de facto zewnętrzną granicą Unii Europejskiej, na której kontrolę celną prowadzą służby celne Republiki Cypryjskiej albo suwerennych baz brytyjskich.
Zajęcie północnej części Cypru przez Turków stanowi naruszenie granic wspólnego terytorium.
W rezultacie powstałego status quo Unia Europejska, mimo formalnego przyjęcia całego Cypru, uznała, że na północy wyspy, poza faktyczną kontrolą rządu Republiki Cypryjskiej, stosowanie prawa unijnego jest zawieszone do czasu rozwiązania konfliktu.
W konflikcie cypryjskim rząd w Ankarze wystąpił jako obrońca Turków i nie uznając formalnie Republiki Cypryjskiej znalazł się w trudnym położeniu w rokowaniach stowarzyszeniowych Turcji z Unią Europejską: Turcja odmawia rozszerzenia unii celnej na Cypr – państwo członkowskie Unii i nie otwiera portów i lotnisk dla cypryjskich statków i samolotów.
W członkostwie Cypru w Unii Europejskiej Turcja widzi najprawdopodobniej złamanie porozumień z Zurychu i Londynu (1959 r.).
Euro i strefa Schengen
1 stycznia 2008 roku Cypr przyjął euro, zastępując funta cypryjskiego – więcej o tym piszemy w tekście Waluta Cypru. Na okupowanej północy w obiegu jest turecka lira, choć euro często także jest tam przyjmowane.
Cypr jest zobowiązany traktatowo do wejścia do strefy Schengen, ale na razie (stan na 2026) pozostaje poza nią. Dlatego przy przylocie z Polski przechodzimy kontrolę dokumentów, a dowód osobisty lub paszport trzeba mieć przy sobie.
Prezydencja w Radzie UE
W pierwszej połowie 2026 roku, od stycznia do czerwca, Cypr po raz drugi w historii sprawował prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. Przejął ją od Danii, a przekazał Irlandii. Poprzednio kierował pracami Rady w drugiej połowie 2012 roku.
Co członkostwo w UE oznacza dla turysty?
Do wjazdu wystarczy dowód osobisty – szczegóły w artykule Cypr – przepisy wjazdowe i celne. Pozostałe różnice między obiema częściami wyspy (stan na 2026):
| Sprawa | Republika Cypryjska | Okupowana północ |
|---|---|---|
| Waluta | euro (od 1 stycznia 2008 r.) | turecka lira, euro często przyjmowane |
| Prawo unijne | obowiązuje | zawieszone do czasu rozwiązania konfliktu |
| Roaming | unijny – rozmowy i internet na zasadach krajowych | telefon często łączy się z sieciami tureckimi, poza unijnymi zasadami – może słono kosztować |
| Karta EKUZ | leczenie w publicznej służbie zdrowia (więcej o zdrowiu) | nie działa |
| Zakupy | towary na własny użytek z innych krajów UE bez cła | zakupy przenoszone przez linię demarkacyjną podlegają limitom |
Najczęstsze pytania
Czy Cypr jest w Unii Europejskiej?
Tak. Republika Cypryjska jest członkiem UE od 1 maja 2004 roku. Formalnie do Unii należy cała wyspa, ale na północy, niekontrolowanej przez rząd w Nikozji, prawo unijne jest zawieszone.
Czy Cypr należy do strefy Schengen?
Nie (stan na 2026). Cypr jest członkiem UE i strefy euro, ale nie strefy Schengen, dlatego na lotniskach w Larnace i Pafos obowiązuje kontrola dokumentów także dla podróżnych z Polski.
Jaka waluta obowiązuje na Cyprze?
W Republice Cypryjskiej od 1 stycznia 2008 roku obowiązuje euro. Na okupowanej północy walutą jest turecka lira, choć w wielu miejscach można płacić także w euro.