Region Famagusta
Opublikowano:
Aktualizacja:
Region Famagusta (gr. Επαρχία Αμμοχώστου, tur. Mağusa Bölgesi) to jeden z sześciu regionów Cypru, położony na wschodzie wyspy. Od 1974 roku większa jego część, wraz z miastem Famagusta, znajduje się pod kontrolą Cypru Północnego, a w rękach Republiki Cypryjskiej pozostaje tylko ok. 244 km² na południu – z kurortami Ayia Napa i Protaras, przylądkiem Cape Greco i wioskami Kokkinochoria. Według spisu z 2021 roku tę część regionu zamieszkiwało ok. 54 tys. osób.
Na północy, wschodzie i południu region graniczy z Morzem Śródziemnym, a na zachodzie – z regionami Kyrenii, Nikozji i Larnaki.
Cypr – Dystrykt Famagusta | Chwila relaksu w przystani Ayia Napa (A cat and a kitten on the pier at Ayia Napa - Cyprus by Glen Bowman na licencji CC BY-SA 2.0)
Podział regionu Famagusta po 1974 roku
Część regionu na południowym zachodzie zajęta jest przez brytyjską bazę wojskową Dhekelia i stanowi oddzielne terytorium. Centrum administracyjnym regionu pozostaje formalnie Famagusta.
Od roku 1974 większa część regionu, wraz z miastem Famagusta, znajduje się pod kontrolą Tureckiej Republiki Cypru Północnego. Jak przekroczyć linię demarkacyjną i co zabrać, wyjaśniamy w artykule Podróż na Cypr Północny.
Plaże regionu Famagusta i wioski Kokkinochoria
Piaszczyste plaże regionu przyciągają miłośników morza i sportów wodnych. Obszar ten – tutaj zbiera się większość ziemniaków na wyspie – znany jest też pod nazwą „Kokkinochoria”, czyli „wioski z czerwoną ziemią”. Plaże, które polecamy, opisujemy w zestawieniu najpiękniejszych plaż Cypru.
Region ma też kilka miast i miasteczek wartych odwiedzenia. Opisujemy je poniżej.
Paralimni – centrum greckiej części regionu
To niewielkie miasteczko leży w części regionu należącej do Republiki Cypru i od 1974 r. stało się de facto centrum administracyjnym greckiej Famagusty. Po podziale wyspy Paralimni znacznie zwiększyło liczbę mieszkańców, ponieważ osiedlili się tutaj greccy uchodźcy z północy regionu.
W tej właśnie miejscowości znajduje się największy plac wiejski (platia) na Cyprze. Warte zwiedzenia są też trzy kościoły. Nowy, największy kościół Agios Georgios zbudowano w latach 90. XX wieku. W jego wnętrzu znajdziemy malowidła ścienne. Drugi kościół jest poświęcony świętemu Grzegorzowi i pochodzi z XIX w. Trzeci, gotycki kościół NMP wzniesiono w XIII w. i rozbudowano w latach późniejszych. Charakteryzują go zdobienia z płyt porcelanowych.
Cypr | Na północy, wschodzie i południu Dystrykt Famagusta graniczy z Morzem Śródziemnym (Start of a nice trip by Dušan Šimonovič na licencji CC BY-SA 2.0)
Ayia Napa – kurort i średniowieczny klasztor
Ta popularna miejscowość turystyczna jeszcze niedawno była małą rybacką wioską. Wąskie uliczki wypełniają dziś sklepy i restauracje, a do dyspozycji turystów są liczne atrakcje i piaszczyste plaże, m.in. Nissi i Makronissos.
W centrum dawnej wioski stoi otoczony wysokim murem średniowieczny klasztor poświęcony „Naszej ukochanej Pani lasu”. Należący do niego kościół pochodzi z XVI w. i jest częściowo skryty pod ziemią w wykutych skałach. Na zachód od kościoła znajduje się zajazd dla gości. Drzewo sykomory przed południową bramą klasztoru liczy ok. 600 lat.
Deryneia – kościoły i widok na Waroszę
Wieś posiada trzy interesujące kościoły: mały kościół z kopułą Agios Georgios z XVII w., kościół Agia Marina z XV w. i kościół Mariacki z ikonami z XVII w.
Z tej wioski można też zajrzeć do „miasta duchów” Waroszy (gr. Varosha, dzielnica Ammochostos), położonej po stronie tureckiej. Ten bardzo popularny niegdyś ośrodek turystyczny opustoszał całkowicie po roku 1974, kiedy wszyscy mieszkańcy stali się uchodźcami. W październiku 2020 roku władze Cypru Północnego częściowo otworzyły Waroszę dla zwiedzających, a w kolejnych latach udostępniły następne ulice i fragment plaży Golden Sands. Można tam dziś spacerować lub jeździć rowerem wśród opuszczonych hoteli, ale większość budynków nadal jest niedostępna (stan na 2026). Najbliżej Waroszy jest przejście graniczne w Deryneii.
Cypr – Dystrykt Famagusta | Kościół Agios Georgios w Paralimni (Agios Georgios Paralimni by George M. Groutas na licencji CC BY 2.0)
Sotira – kościół Agios Mamas i świątynie na planie krzyża
Na wschodnim krańcu wioski stoi częściowo zniszczony kościół Agios Mamas, pochodzący z ok. XII wieku i odbudowany w wieku XVI. Większość zachowanych fresków pochodzi z XVI w. Około 1,5 km na zachód od miasta znajdują się wzniesione na planie krzyża kościoły: Panagia Chordakiotissa i Agios Georgios.
Liopetri – kościoły i tradycje wikliniarskie
Znajduje się tu kościół Mariacki z XVI w. oraz kościół Agios Andronikos z XV w. z ośmiokątną kopułą i malowidłami ściennymi. W Liopetri zachowały się interesujące tradycje wikliniarskie.
Frenaros – bizantyjskie kościoły z XII wieku
Szczególnie interesującymi obiektami we wsi Frenaros są małe bizantyjskie kościoły. Dwa z nich, Agios Andronikos oraz Archangelos Michail, pochodzą z XII w. W kościele Agia Marina zachowały się freski.
Cypr – Dystrykt Famagusta | Półwysep Cape Greco (cape greco viewpoint by -nightlight na licencji CC BY 2.0)
Potamos Liopetriou – przystań rybacka
Potamos Liopetriou to niewielka przystań rybacka. W pobliżu znajdują się ruiny weneckiej strażnicy.
Półwysep Cape Greco (Kap Gkreko)
Półwysep jest narodowym parkiem leśnym: wapienne klify, zatoczki, formy skalne i liczne podwodne jaskinie przyciągają nurków – więcej o tutejszych nurkowiskach w artykule Nurkowanie na Cyprze.
Najczęstsze pytania o region Famagusta
Czy można zwiedzać Waroszę?
Tak, od października 2020 roku część Waroszy jest otwarta dla zwiedzających od strony Cypru Północnego. Można spacerować lub jeździć rowerem wyznaczonymi ulicami i korzystać z fragmentu plaży Golden Sands, ale większość budynków pozostaje zamknięta (stan na 2026). Obywatele UE potrzebują dowodu osobistego lub paszportu.
Gdzie są najlepsze plaże w regionie Famagusta?
Najpopularniejsze plaże leżą w Ayia Napie (m.in. Nissi i Makronissos) oraz w Protarasie (Fig Tree Bay). Mniej zatłoczone zatoczki znajdziemy na przylądku Cape Greco, który słynie z klifów i morskich jaskiń.
Która część regionu Famagusta należy do Republiki Cypryjskiej?
Republika kontroluje tylko ok. 244 km² na południu regionu: Ayia Napę, Protaras, Paralimni, Deryneię i wioski Kokkinochoria. Miasto Famagusta i większość regionu od 1974 roku znajdują się pod kontrolą Cypru Północnego.