Fatima – sanktuarium, historia objawień i zwiedzanie
Opublikowano:
Aktualizacja:
Fatima to najważniejsze sanktuarium maryjne Portugalii i jedno z największych w Europie: leży ok. 120 km na północ od Lizbony i przyjmuje co roku ponad 6 mln pielgrzymów (w 2025 r. w co najmniej jednej celebracji wzięło udział ok. 6,48 mln osób). Sławę przyniosły jej objawienia Matki Bożej, których w 1917 r. doświadczyło troje pastuszków – Łucja dos Santos oraz rodzeństwo Franciszek i Hiacynta Marto, kanonizowani 13 maja 2017 r. przez papieża Franciszka. Na terenie sanktuarium zobaczymy Kaplicę Objawień, Bazylikę Matki Bożej Różańcowej i nowoczesną Bazylikę Trójcy Przenajświętszej.
Portugalia | W 1917 r. trójce wiejskich dzieci ukazała się Matka Boska (Fatima by Krisztina.Konczos na licencji CC BY-SA 2.0)
Objawienia fatimskie
Wszystko zaczęło się 13 V 1917 r., gdy trójce wiejskich dzieci ponad konarami dębu ukazała się Matka Boska i jednemu z nich przekazała trzy „tajemnice fatimskie”. Szczegółowo opisujemy te wydarzenia w tekście o historii objawień fatimskich. Dla upamiętnienia tego cudownego wydarzenia i w trosce o rzesze przybywających wiernych, w 1953 r. wzniesiono w Fatimie monumentalną bazylikę w stylu neoklasycystycznym.
Bazylika Matki Bożej Różańcowej
Wieża budowli mierzy 65 m wysokości, a po bokach zdobią ją przepiękne arkady, łączące liczne budynki klasztorne i szpitalne. Budowę bazyliki rozpoczęto 13 maja 1928 roku, lecz ukończono ją dopiero po ponad 20 latach. W jej wnętrzu znajdują się groby „dzieci fatimskich”: Hiacynty Marto (zmarłej w 1919 r.), jej brata – Franciszka Marto (zmarłego w 1920 r.) i Łucji dos Santos (zmarłej w 2005 roku). Franciszek i Hiacynta zostali ogłoszeni świętymi przez papieża Franciszka 13 maja 2017 r., w setną rocznicę pierwszego objawienia.
Szczegółowa historia objawień, ukazana w 28 scenkach znajduje się w pobliskim Fatimskim Muzeum Figur Woskowych.
Rozkwit turystyki religijnej
Fatima jest miastem położonym w samym sercu Portugalii, ok. 187 km na południe od Porto i ok. 120 km na północ od Lizbony. Choć jest to niewielka miejscowość o dawniej wiejskim charakterze – parafia Fatima liczyła według spisu z 2021 r. ok. 13,2 tys. mieszkańców, a prawa miejskie otrzymała w 1997 r. – doskonale rozwija się w niej infrastruktura turystyczna, a to dzięki licznie przybywającym tu pielgrzymom. Z roku na rok przybywa hoteli, restauracji i sklepów z pamiątkami.
Ta niegdyś niepozorna portugalska miejscowość, ze względu na związaną z nią historię objawień, jest dziś niezwykle interesującym miejscem, szczególnie dla miłośników turystyki religijnej.
Portugalia | Bazylika w Fatimie (Portugal by Gilles Roy na licencji Public Domain Mark 1.0)
Sanktuarium Fatimskie
Jak głosi historia objawień, Sanktuarium w Fatimie wybudowano na wyraźną prośbę Matki Boskiej. Początkowo, w miejscu objawienia się Jej małym mieszkańcom portugalskiej wioski, wzniesiono prostą kapliczkę, w której z czasem znalazła się figura Matki Bożej Fatimskiej.
Obecnie wspaniałe sanktuarium jest wciąż rozbudowywane, ze względu na przybywające tu rok rocznie rzesze turystów.
W planie sanktuarium wyróżnić można następujące obiekty:
- zadaszoną Kapliczkę Objawień z figurą Matki Bożej Fatimskiej,
- dąb skalny zachowany w oryginalnym miejscu z czasów objawień (za kapliczką),
- Bazylikę Matki Bożej Różańcowej (główna budowla) z grobami Łucji, Hiacynty i Franciszka,
- pomnik ku czci Świętego Serca Jezusa (na placu przed bazyliką),
- tzw. Drogę Próśb (przemierzaną przez pielgrzymów na klęczkach),
- Krzyż będący pamiątką Roku Świętego 1950,
- Bazylikę Trójcy Przenajświętszej – nowoczesną, okrągłą świątynię konsekrowaną w 2007 r., z ok. 8,6 tys. miejsc siedzących, jedną z największych świątyń katolickich na świecie.
Portugalia | Fatima jednych zachwyca pewną niewypowiedzianą, metafizyczną siłą, innych zraża stopniem komercjalizacji (Fátima by Jan S0L0 na licencji CC BY-SA 2.0)
Czy warto jechać do Fatimy?
Ta niewielka miejscowość położona na północ od Lizbony, utrzymująca się niegdyś głównie z uprawy oliwek, jest dziś jednym z najpopularniejszych w Europie ośrodków turystyki religijnej.
Odpowiedź na pytanie „Czy warto jechać do Fatimy?” nie jest prosta. Oczywiście osoby wierzące chętnie odwiedzają Fatimę ze względów religijnych i miejsce to ma dla nich o wiele głębszy, niż tylko turystyczny, wymiar.
Fenomen Fatimy, która z niewielkiej osady pasterskiej przekształciła się w wysoko rozwinięty ośrodek religijny odwiedzany przez miliony turystów, intryguje zarówno wierzących, jak i ludzi nie związanych z Kościołem. Miejsce to skłania do refleksji niezależnie od poglądów religijnych.
Na pewno warto zobaczyć wspaniałą bazylikę Matki Boskiej Różańcowej (Cova da Iria) czy domy, w których mieszkali pastuszkowie (Aljustrel). Jeśli nie przybyliśmy tu by umocnić się w wierze, możemy zastanowić się nad jej siłą, obserwując innych. Fatima z pewnością posiada wiele walorów poznawczych. Osobnym wątkiem będzie z pewnością osobista ocena stopnia komercjalizacji tego miejsca.
Kiedy jechać do Fatimy?
Najwięcej osób przybywa tu w maju, czyli w rocznicę pierwszego objawienia (13 maja 1917 roku). Bardzo popularnym wśród pielgrzymów miesiącem jest także październik. Poza tym 12 i 13 dnia każdego miesiąca od maja do października odnotować można w Fatimie zwiększoną liczbę gości. Indywidualną decyzją pozostaje więc, czy wolimy odwiedzić to miejsce w licznej grupie innych pielgrzymów, czy też zależy nam na uniknięciu tłumów. Dojazd, godziny nabożeństw i pogodę omawiamy w tekstach Fatima – informacje praktyczne oraz Jak dotrzeć do Fatimy?.
Najczęstsze pytania
Gdzie leży Fatima i jak daleko jest od Lizbony?
Fatima leży w środkowej Portugalii, w dystrykcie Santarém, ok. 120 km na północ od Lizbony i ok. 187 km na południe od Porto. Z Lizbony dojedziemy tu autobusem lub samochodem w ok. 1,5 godziny, dlatego wiele osób odwiedza sanktuarium w ramach jednodniowej wycieczki.
Kim byli pastuszkowie z Fatimy?
To troje dzieci z wioski Aljustrel: Łucja dos Santos oraz jej kuzynostwo Franciszek i Hiacynta Marto. W 1917 r. doświadczyli objawień Matki Bożej. Franciszek i Hiacynta zmarli w młodym wieku i zostali kanonizowani w 2017 r.; Łucja zmarła w 2005 r. Wszyscy troje spoczywają w Bazylice Matki Bożej Różańcowej.
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Fatimy?
Na samo sanktuarium z Kaplicą Objawień i obiema bazylikami wystarczy pół dnia. Jeśli chcemy przejść Drogą Krzyżową do Aljustrel i zobaczyć domy pastuszków albo wziąć udział w wieczornej procesji ze świecami, warto zostać na cały dzień lub na noc.