Klasztor Hieronimitów – symbol Lizbony
Opublikowano:
Aktualizacja:
Klasztor Hieronimitów (Mosteiro dos Jerónimos) w lizbońskiej dzielnicy Belém to najwspanialszy przykład stylu manuelińskiego i jeden z symboli Portugalii. Król Manuel I ufundował go na początku XVI w. jako wotum za wyprawę Vasco da Gamy do Indii, a dziś w klasztornym kościele spoczywają sam żeglarz, poeta Luís de Camões i królowie z dynastii Avis. W 1983 roku klasztor, razem z pobliską Torre de Belém, wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Portugalia | Klasztor Hieronimitów, Lizbona (Jeronimos Monastery, Lisbon, Portugal by balavenise na licencji CC BY 2.0)
Klasztor Hieronimitów położony jest w lizbońskiej dzielnicy Belém, nad brzegiem Tagu, kilka kilometrów na zachód od centrum.
Historia klasztoru
Budowę obiektu rozpoczął na przełomie 1501 i 1502 roku król Manuel I. Było to w pewnym sensie wotum dziękczynne za szczęśliwą wyprawę do Indii, prowadzoną przez Vasco da Gamę. W 1551 roku syn króla, Jan III, ograniczył finansowanie prac, ale budowa z przerwami trwała jeszcze kilkadziesiąt lat i zakończyła się dopiero około 1601 roku.
Budowę prowadzili kolejno m.in.: Diogo de Boitaca, twórca stylu manuelińskiego, João de Castilho, Diogo de Torralva oraz Jerónimo de Ruão.
Kto sfinansował budowę klasztoru?
Manuel I opłacił budowę z podatku zwanego Vintena da Pimenta – 5% opłaty od handlu z Afryką i Wschodem, który przynosił równowartość ok. 70 kg złota rocznie. Klasztor miał być miejscem spoczynku dynastii Avis i wsparciem duchowym dla żeglarzy wypływających z Restelo. Zakon hieronimitów mieszkał tu przez ponad cztery stulecia, aż do rozwiązania zakonów 28 grudnia 1833 roku.
Co zobaczyć w kościele Santa Maria i w krużgankach?
Trzynawowy kościół Santa Maria zaskakuje sklepieniem: żebrowa pokrywa nawę główną jednym przęsłem o szerokości 19 m. Portal południowy, dzieło Castilho, ma 32 m wysokości i 12 m szerokości, a w jego rzeźbach pojawia się św. Hieronim oraz figura Henryka Żeglarza. W głównej kaplicy sarkofagi królów spoczywają na marmurowych słoniach.
Dwukondygnacyjne krużganki mają kształt kwadratu o boku ok. 55 m. Zdobią je symbole dynastii, m.in. sfera armilarna i krzyż Zakonu Chrystusa. Klasztor przetrwał trzęsienie ziemi w 1755 roku niemal bez szkód – naprawy wymagały tylko balustrada i fragmenty chóru. W jego krużgankach 13 grudnia 2007 roku podpisano Traktat Lizboński, a w 1985 roku odbyły się tu uroczystości związane z przystąpieniem Portugalii do Wspólnot Europejskich.
Perła stylu manuelińskiego
Budowa klasztoru pochłonęła ogromne wydatki, ale za to dziś uważany jest on za perłę stylu manuelińskiego. Wielu twierdzi, że krużganki klasztorne należą do najpiękniejszych nie tylko w Portugalii, ale i w całej Europie.
Ściany, filary i balkony klasztoru zdobione są motywami stylizowanych zwierząt morskich: żółwi, ryb czy potworów z głębin.
Portugalia | Klasztor Hieronimitów jest jednym z symboli Portugalii (Jerónimos Monastery from inside by Naval S na licencji CC BY 2.0)
W 1907 roku Klasztor Hieronimitów został uznany za zabytek narodowy.
Groby królów, poety i żeglarza
W Klasztorze Hieronimitów znajdują się groby króla Manuela I i jego żony Marii Aragońskiej, a także króla Jana III i jego żony Katarzyny Habsburżanki. W 1880 roku przeniesiono tu także szczątki największego poety literatury portugalskiej – Luísa de Camõesa – oraz żeglarza, odkrywcy drogi morskiej do Indii – Vasco da Gamy.
W skrzydłach dawnego klasztoru mieszczą się dziś Narodowe Muzeum Archeologiczne oraz Muzeum Morskie.
Jak zwiedzać Klasztor Hieronimitów? Godziny i bilety
Według oficjalnej strony klasztor jest czynny od wtorku do niedzieli w godz. 9:30–17:30, w poniedziałki jest zamknięty (stan na październik 2026). Ostatnie wejście przypada o 17:00, a kasy zamykają się o 16:30. Obiekt nie działa też 1 stycznia, w Niedzielę Wielkanocną, 1 maja, 13 czerwca i 25 grudnia. Zwiedzanie krużganków jest płatne, a aktualne ceny biletów warto sprawdzić przed wizytą na oficjalnej stronie zabytku. W sezonie przed wejściem ustawiają się długie kolejki, dlatego najlepiej przyjść rano. Po zwiedzaniu warto zajrzeć do pobliskiej cukierni przy Rua de Belém, słynącej z pasteis de nata, które wymyślili właśnie tutejsi mnisi.
Portugalia | Sarkofag ze szczątkami Vasco da Gamy (Vasco Da Gama by Christine und Hagen Graf na licencji CC BY 2.0)
Najczęstsze pytania
Kto jest pochowany w Klasztorze Hieronimitów?
W klasztornym kościele spoczywają król Manuel I z żoną Marią Aragońską, król Jan III z żoną Katarzyną Habsburżanką, a także przeniesieni tu w 1880 roku żeglarz Vasco da Gama i poeta Luís de Camões.
Jak długo trwała budowa Klasztoru Hieronimitów?
Prace rozpoczęto na przełomie 1501 i 1502 roku z inicjatywy Manuela I, a z przerwami trwały one blisko sto lat – zakończono je około 1601 roku. Kolejni architekci łączyli styl manueliński z elementami renesansu.
Co jeszcze zobaczyć w Belém obok klasztoru?
W zasięgu krótkiego spaceru są Torre de Belém, Pomnik Odkrywców, Muzeum Morskie w skrzydle klasztoru i słynna cukiernia Pastéis de Belém. Na zwiedzanie dzielnicy warto zarezerwować co najmniej pół dnia.