Vasco da Gama – portugalski żeglarz i odkrywca

Vasco da Gama to portugalski żeglarz, który jako pierwszy Europejczyk dopłynął drogą morską dookoła Afryki do Indii: wyruszył z Lizbony 8 lipca 1497 roku i 20 maja 1498 roku dotarł do Kalikatu. Jego wyprawa otworzyła Portugalii drogę do handlu z Azją, a on sam należy dziś do najbardziej znanych Portugalczyków.

Portugalia | Pomnik odkrywców w Lizbonie (33268-Lisbon by xiquinhosilva na licencji CC BY 2.0)

Życie Vasco da Gamy

Vasco da Gama urodził się około 1460 lub 1469 roku w Sines, niewielkiej miejscowości w południowo-zachodniej Portugalii. Jego ojciec, Estêvão da Gama, był gubernatorem miasta oraz sędzią. Jego matka, Isabel Sodré, miała angielskie korzenie. Vasco da Gama studiował astronomię i nawigację. Część swojej młodości spędził w Lizbonie.

Jak przebiegła wyprawa Vasco da Gamy do Indii?

8 lipca 1497 roku Vasco da Gama na czele czterech statków i 170 ludzi załogi wyruszył z Lizbony (z Santa Maria de Belém) w podróż dookoła Afryki. Flotę tworzyły: São Gabriel (okręt flagowy da Gamy), São Rafael (dowodzony przez brata, Paula da Gamę), karawela Berrío (zwana też São Miguel) oraz statek zaopatrzeniowy, który miał zostać zatopiony w trakcie rejsu.

Po ponad trzech miesiącach na otwartym oceanie flota 4 listopada 1497 roku zeszła na ląd na wybrzeżu Afryki. Do okolic Kalikatu na wybrzeżu Malabarskim w Indiach dotarła 20 maja 1498 roku, otwierając tym samym morską drogę handlową do południowej Azji. Da Gama wrócił do Lizbony 29 sierpnia 1499 roku lub na początku września (źródła podają różne daty).

Rodzina i sława

Około 1501 roku poślubił Catarinę de Ataíde. Podróżnik miał siedmioro dzieci: sześciu synów i jedną córkę. Wśród synów byli m.in. Estêvão (późniejszy gubernator Indii), Paulo i Cristóvão. W 1519 roku król Manuel I mianował go pierwszym hrabią Vidigueiry.

Dzięki odkryciu drogi morskiej do Indii Vasco da Gama zyskał ogromną popularność wśród rodaków. Zaczęto pisać o nim wiersze oraz pieśni, a epopeja narodowa „Luzjady” Luísa de Camõesa opowiada właśnie o jego wyprawie. Dziś jego imię noszą hotele, mosty, place i ulice, a w wielu miastach stoją jego pomniki.

Śmierć i miejsce pochówku

W lutym 1524 roku król Jan III nadał odkrywcy tytuł wicekróla Indii Portugalskich. Da Gama zachorował na malarię wkrótce po przybyciu i zmarł 24 grudnia 1524 roku w Koczinie w Indiach. Pochowano go najpierw w kościele św. Franciszka w Fort Kochi, potem szczątki przewieziono do Portugalii, do Vidigueiry, gdzie da Gama był hrabią. Dopiero w 1880 roku przeniesiono je do Klasztoru Hieronimitów w Belém, gdzie znajduje się bogato zdobiony sarkofag Vasco da Gamy.

Portugalia | Sarkofag ze szczątkami Vasco da Gamy w Klasztorze Hieronimitów (Tumba de Vasco de Gama by Emilio García na licencji CC BY-SA 2.0)

Gdzie w Lizbonie szukać śladów Vasco da Gamy?

• Klasztor Hieronimitów w Belém – tu znajduje się grobowiec żeglarza, a sam klasztor ufundowano za pieniądze z handlu z Indiami.
• Padrão dos Descobrimentos – Pomnik Odkrywców nad Tagiem, na którym Vasco da Gama stoi wśród bohaterów epoki wielkich odkryć.
• Torre de Belém – manuelińska wieża strzegąca nabrzeża, z którego wypływały wyprawy.
• Most Vasco da Gamy i Park Narodów – teren wystawy Expo ‘98, zorganizowanej w 500. rocznicę wyprawy do Indii.

Najczęstsze pytania o Vasco da Gamę

Kiedy Vasco da Gama dopłynął do Indii?

20 maja 1498 roku flota dotarła w okolice Kalikatu na wybrzeżu Malabarskim. Wypłynęła z Lizbony 8 lipca 1497 roku.

Gdzie jest pochowany Vasco da Gama?

W Klasztorze Hieronimitów w lizbońskim Belém, dokąd szczątki przeniesiono w 1880 roku. Zmarł w 1524 roku w Koczinie w Indiach.

Kiedy urodził się Vasco da Gama?

Dokładna data nie jest znana. Autorzy podają rok około 1460 lub 1469, a miejscem urodzenia było Sines w południowo-zachodniej Portugalii.

Z ilu statków składała się flota Vasco da Gamy?

Z czterech: São Gabriel, São Rafael, karaweli Berrío i statku zaopatrzeniowego. Załoga liczyła 170 ludzi.