Portugalskie imiona i nazwiska

Portugalczycy mają zwykle co najmniej dwa nazwiska: najpierw zapisuje się nazwisko rodowe matki, a na końcu nazwisko ojca, które w codziennym użyciu jest najważniejsze. Prawo pozwala nadać dziecku do dwóch imion i do czterech nazwisk, a imiona wybiera się z urzędowej listy dopuszczalnych form.

Portugalia | Bodaj najpopularniejszym portugalskim imieniem żeńskim jest Maria. Zdarza się także, że jest ono jednym z członów imienia męskiego (Beautiful girl by Pedro Ribeiro Simões na licencji CC BY 2.0)

Kolejność nazwisk

Tradycyjne portugalskie imię składa się z jednego lub dwóch imion nadanych przez rodziców i dwóch nazwisk rodowych. Pierwsze nazwisko wywodzi się zwykle z rodziny matki, drugie – z rodziny ojca.

Nie jest to jednak regułą, gdyż w Portugalii spotkać możemy osoby z odwrotną kolejnością nazwisk lub posiadające ich trzy lub nawet cztery.

Ze względów praktycznych, w szkole, w pracy i w codziennych kontaktach używane jest zwykle pierwsze z imion i ostatnie z nazwisk.

Nazwisko po ślubie

Podobnie jak ma to miejsce u nas w Polsce, wychodząca za mąż kobieta (o zwyczajach ślubnych piszemy w tekście Ślub i wesele w Portugalii) może dodać nazwisko (lub nazwiska) męża tuż po swoim, nie jest to jednak obowiązkiem (w Portugalii kobieta sama o tym decyduje od 1977 r.). Zdarza się także, choć niezwykle rzadko, że to mąż stawia po swoim nazwisku nazwisko żony.

Portugalia | Dziewczynki w tradycyjnych strojach ludowych na ulicy w Portugalii (Saloinhas da Malveira by Francisco Antunes na licencji CC BY 2.0)

Do rekordzistek należą mieszkanki Portugalii, które mają dwa imiona nadane przez rodziców i sześć nazwisk: dwa z rodziny matki, dwa z rodziny ojca i dwa przyjęte po mężu. Jeśli dodatkowo zdarzy się, że któreś z nazwisk jest dwuczłonowe, może okazać się, że pełne imię niektórych mieszkanek Portugalii będzie składało się z ponad 12 wyrazów, np. (cytując za Wikipedią): Maria do Carmo Mão de Ferro e Cunha de Almeida Santa Rita Santos Abreu.

Tak więc do rzadkości należą Portugalczycy posiadający tylko jedno nazwisko. Zdarza się to wówczas, gdy zarówno ojciec, jak i matka mają to samo nazwisko np. Santos i, aby uniknąć niepotrzebnych komplikacji nazywając dziecko np. António Santos Santos, nadają mu pojedyncze nazwisko (aczkolwiek podwójne, jednakowo brzmiące, byłoby jak najbardziej akceptowalne) (źródło: Wikipedia).

Skąd pochodzą nazwiska

Wiele portugalskich nazwisk wywodzi się od nazw drzew np. Oliveira (Oliwka), Figueira (Figowiec) czy Macieira (Jabłoń). O innych słowach i ich znaczeniu przeczytasz w tekście o języku portugalskim.

Inną grupę tworzą nazwiska patronimiczne, czyli „syn kogoś”. Kończą się zwykle na -es (Rodrigues, Fernandes, Lopes, Nunes, Mendes, Henriques, Pires), rzadziej na -ins (Martins) lub -iz (Muniz, Ruiz). Najczęstsze nazwiska w Portugalii to Silva (ok. 9,4% mieszkańców), Santos (ok. 6%) i Oliveira (ok. 5,3%).

Co oznaczają „de”, „da”, „do” i „dos” w nazwiskach?

Przyimki te należą do nazwiska złożonego i zapisuje się je małą literą. Przy porządkowaniu list i w zwracaniu się do kogoś pomija się je, więc Luiz Pereira da Silva to po prostu pan Silva, a nie pan da Silva. Przyda się to przy szukaniu rezerwacji lub nazwiska na liście gości.

Jakie imiona wolno nadać dziecku w Portugalii?

Portugalia ma urzędową listę dopuszczalnych imion, co odróżnia ją od Brazylii, gdzie ograniczenia dotyczą tylko imion obscenicznych lub ośmieszających. Dziecko musi dostać co najmniej jedno imię i jedno nazwisko któregoś z rodziców. W imionach często łączy się odniesienie religijne z imieniem osobistym, np. José Maria, a Maria bywa też członem imion męskich.

Najczęściej nadawane imiona w Portugalii

Imiona Portugalczyków nie są zbyt zróżnicowane: w starszych pokoleniach dominują José, Manuel oraz Maria. Wśród noworodków w 2008 r. najczęściej wybierano imiona João, Rodrigo i Martim oraz Maria, Beatriz i Ana. Identyfikację poszczególnych osób umożliwia indywidualna kombinacja kilku imion i nazwisk. Wielu znanych przykładów dostarczają biografie znanych Portugalczyków.

Portugalia - Lizbona | Niektóre portugalskie nazwiska wywodzą się od nazw drzew np. Oliveira (Oliwka) (in the shadow of an olive tree close to the Monastery of Jerónimos by Madalena Pestana na licencji CC BY 2.0)

Najczęstsze pytania o portugalskie imiona i nazwiska

Którego nazwiska Portugalczyka używa się na co dzień?

Zwykle ostatniego, czyli nazwiska ojca, razem z pierwszym imieniem. Przyimki „de”, „da”, „do” pomija się: Luiz Pereira da Silva to pan Silva.

Ile imion i nazwisk można nadać dziecku w Portugalii?

Prawo dopuszcza do dwóch imion i do czterech nazwisk, z czego co najmniej jedno nazwisko musi pochodzić od któregoś z rodziców.

Czy portugalska żona musi przyjąć nazwisko męża?

Nie. Od 1977 roku kobieta sama decyduje, czy dodać nazwisko męża do swojego.