Portugalia - informacje ogólne i ciekawostki

Portugalia to republika na zachodnim krańcu Półwyspu Iberyjskiego ze stolicą w Lizbonie, licząca ok. 92,2 tys. km² i według spisu z 2021 r. ponad 10,3 mln mieszkańców. Należy do Unii Europejskiej od 1986 r., a od 2002 r. płaci się tu gotówką w euro. Poniżej zebraliśmy najważniejsze dane o kraju oraz ciekawostki o zwyczajach Portugalczyków. Szerzej o rzekach, górach i wybrzeżu piszemy w tekście Geografia Portugalii, a o najważniejszych datach – w kalendarium dziejów Portugalii.

Portugalia | Malownicze uliczki Cascais (Cascais by Jorge Franganillo na licencji CC BY 2.0)

Portugalia w pigułce: najważniejsze dane o kraju

• Rok przystąpienia do Unii Europejskiej: 1986

• Ustrój polityczny: republika

• Głowa państwa: prezydent António José Seguro (od 2026 r.); premier: Luís Montenegro (stan na 2026)

• Stolica: Lizbona

• Powierzchnia: ok. 92,2 tys. km² (92 225 km² wraz z Maderą i Azorami)

• Liczba mieszkańców: 10 343 066 (wg spisu z 2021 r.)

• Waluta: euro; wcześniej: 1 escudo = 100 centavos

• Język urzędowy: portugalski

Jaka waluta obowiązuje w Portugalii?

1 stycznia 1999 r. euro stało się wspólną walutą krajów strefy euro, początkowo w rozliczeniach bezgotówkowych. Trzy lata później, 1 stycznia 2002 r., banknoty i monety euro weszły do obiegu m.in. w Portugalii, zastępując wcześniejsze escudo. Więcej o pieniądzach i płatnościach piszemy w tekście o walucie Portugalii.

Jakie są największe miasta Portugalii?

Przez wiele lat w Portugalii istniały tylko dwa naprawdę duże ośrodki: Lizbona i Porto. Oba są centrami rozległych aglomeracji, w których mieszka duża część ludności kraju, a w samych granicach miast – stosunkowo niewiele osób. Liczba mieszkańców według spisu z 2021 r. (więcej o ludności, imigracji i wyznaniach w tekście Ludność Portugalii):

• Lizbona – ok. 546 000 mieszkańców (gmina)

• Porto – ok. 232 000 mieszkańców (gmina)

• Vila Nova de Gaia – ok. 188 000 mieszkańców (miasto)

• Amadora – ok. 171 000 mieszkańców (gmina)

• Braga – ok. 147 000 mieszkańców (miasto)

• Coimbra – ok. 107 000 mieszkańców (miasto)

• Funchal – ok. 106 000 mieszkańców (gmina)

• Setúbal – ok. 98 000 mieszkańców (miasto)

Portugalia | Belém - dzielnica Lizbony (Belem’s Tower by Pedro Ribeiro Simões na licencji CC BY 2.0)

Ciekawostki o Portugalii i zwyczajach Portugalczyków

• Portugalia należy do czołowych producentów wina i oliwy, a przede wszystkim korka – pochodzi stąd około połowy światowej produkcji. Więcej o tym surowcu przeczytasz w tekście o dębie korkowym.

• W Portugalii ogólnie przyjętym sposobem uprzejmego zwracania się do siebie są formy a senhora (pani) i o senhor (pan), do osoby młodej należy się zwracać a menina (panna). W luźniejszych kontaktach można posłużyć się słówkiem você, które oznacza mniej więcej „ty”, ale stosowane jest do osób słabo- lub nieznajomych.

• Mężczyźni witają się zwykle uściśnięciem dłoni, natomiast w kontaktach towarzyskich z kobietami i dziećmi przyjęte są dwa pocałunki w policzki. W sytuacjach służbowych wystarczy podanie ręki.

• Portugalia posiada kilka większych miast, o których jej mieszkańcy często żartują, że: „w Bradze się modlą, w Porto pracują, w Coimbrze studiują, a w Lizbonie żyją”.

• W wielu rejonach Portugalii można spotkać się z kontynuacją tradycyjnego stylu życia „narodu rybaków, budowniczych okrętów i kupców”, jakim od wieków byli Portugalczycy.

• Portugalskie kawiarnie i piekarnie (pastelarias) otwierają się wcześnie rano, a wielu Portugalczyków ma w zwyczaju jadać w nich śniadania i podwieczorki – zwykle kawę i ciastko przy barze.

• Mercados – są to słynne portugalskie targi i bazary, na których wizytę porównać można do wspaniałej przygody. Szczególnie oczy obcokrajowca zachwycą tu tony egzotycznych owoców, warkocze chili, a także nieznane gatunki ryb i owoców morza.

Najczęstsze pytania

Jaka waluta obowiązuje w Portugalii?

W Portugalii płaci się w euro. Wspólna waluta obowiązuje w rozliczeniach od 1999 r., a banknoty i monety euro zastąpiły escudo 1 stycznia 2002 r. Kartą zapłacimy w większości sklepów i restauracji, choć w małych lokalach warto mieć trochę gotówki.

Czy Polak potrzebuje paszportu, żeby pojechać do Portugalii?

Nie. Portugalia należy do Unii Europejskiej i strefy Schengen, więc obywatelowi Polski wystarczy ważny dowód osobisty. Dotyczy to także wyjazdów na Maderę i Azory, które są częścią Portugalii.

Jak przywitać się z Portugalczykiem?

Mężczyźni zwykle podają sobie rękę, a w sytuacjach towarzyskich kobiety i dzieci witają się dwoma pocałunkami w policzki. Do nieznajomych zwracamy się formami „o senhor” (pan) i „a senhora” (pani), a na powitanie mówimy „bom dia” lub „boa tarde”.