Kalendarium dziejów Portugalii

Portugalia jest jednym z najstarszych państw Europy o niemal niezmienionych granicach: jako królestwo istnieje od 1143 r., a w XV i XVI w. dzięki wyprawom morskim stała się światową potęgą. Poniżej zebraliśmy najważniejsze daty jej dziejów – od pierwszych osad w dolinie Tagu, przez epokę wielkich odkryć i trzęsienie ziemi w Lizbonie w 1755 r., po rewolucję goździków i członkostwo w Unii Europejskiej.

Portugalia | Portugalia stała się potęgą dzięki słynnym wyprawom morskim (Tribute to Vasco da Gama by Sébastien Bertrand na licencji CC BY 2.0)

Portugalia w starożytności

• 8000–7000 p.n.e. – pierwsze społeczności epoki kamienia w dolinie Tagu
• ok. 900 p.n.e. – na obszarze dzisiejszej Lizbony pojawiają się kupcy feniccy
• 700–600 p.n.e. – na tereny dzisiejszej Portugalii przybywają Celtowie
• III w. p.n.e. – południowe wybrzeże Portugalii zasiedlają Kartagińczycy
• 218 p.n.e. – w czasie II wojny punickiej Rzymianie wkraczają na Półwysep Iberyjski
• 155–139 p.n.e. – plemiona Luzytanii, od 147 r. p.n.e. pod wodzą Wiriatusa, stawiają zacięty opór Rzymianom
• 61–60 p.n.e. – Juliusz Cezar jako namiestnik Hispanii Dalszej prowadzi kampanię w Luzytanii; Olisipo, późniejsza Lizbona, otrzymuje z czasem przydomek Felicitas Iulia i prawa municypium
• III–IV w. n.e. – pierwsze biskupstwa, m.in. w Bradze, Évorze i Lizbonie

Średniowiecze i narodziny królestwa

• 409 r. – na półwysep wkraczają ludy germańskie: Swebowie, Wandalowie i Alanowie; później Wizygoci
• 585 r. – Wizygoci podporządkowują sobie królestwo Swebów
• 711 r. – inwazja muzułmanów na Półwysep Iberyjski
• 722–1249 – rekonkwista; na ziemiach portugalskich kończy ją zdobycie Algarve w 1249 r.
• XI w. – Silves stolicą niezależnego emiratu (taify) Maurów
• 1095–1096 – Alfons VI, król Leónu i Kastylii, powierza hrabstwo Portugalii Henrykowi Burgundzkiemu
• 1128 r. – bitwa pod São Mamede koło Guimarães; władzę przejmuje Alfons Henryk, syn Henryka Burgundzkiego
• 1139 r. – po bitwie pod Ourique Alfons Henryk przyjmuje tytuł króla (Alfons I)
• 1143 r. – traktat z Zamory: León uznaje niezależne Królestwo Portugalii
• 1147 r. – zdobycie Lizbony z pomocą krzyżowców
• 1279–1325 – panowanie Dionizego I z dynastii burgundzkiej; w 1290 r. założył uniwersytet (dziś w Coimbrze)
• 1385 r. – bitwa pod Aljubarrotą, Portugalia obroniła niezależność od Kastylii; na tron wstępuje dynastia Avis
• 1386 r. – traktat windsorski z Anglią, najstarszy wciąż obowiązujący sojusz na świecie

Epoka wielkich odkryć

• 1415 r. – zdobycie Ceuty w Afryce Północnej, początek ekspansji zamorskiej
• XV w. – wyprawy inspirowane przez księcia Henryka Żeglarza: odkrycie Madery (1419) i Azorów (1427)
• 1488 r. – Bartolomeu Dias opływa południowy kraniec Afryki, nazwany później Przylądkiem Dobrej Nadziei
• 1497–1499 – Vasco da Gama otwiera morską drogę do Indii
• 1500 r. – Pedro Álvares Cabral dopływa do Brazylii
• 1495–1521 – panowanie Manuela I Szczęśliwego, „złoty wiek” Portugalii i rozkwit stylu manuelińskiego (klasztor Hieronimitów w Lizbonie)
• 1496–1497 – dekret o wydaleniu Żydów i przymusowe chrzty; w XVI w. działa inkwizycja

Od unii z Hiszpanią do republiki

• 1580–1640 – unia personalna z Hiszpanią; w 1581 r. Kortezy w Tomar uznają Filipa II Habsburga za króla Portugalii (jako Filipa I)
• 1640 r. – odzyskanie niepodległości, na tron wstępuje dynastia Bragança
• 1755 r. – trzęsienie ziemi, tsunami i pożar niszczą Lizbonę; odbudowę prowadzi markiz de Pombal
• 1807–1811 – inwazje francuskie; dwór królewski ucieka do Brazylii
• 1822 r. – Brazylia ogłasza niepodległość
• 1828–1834 – rządy Michała I (Miguela) i wojna domowa między absolutystami a liberałami
• 1910 r. – 5 października obalenie monarchii i proklamacja republiki

XX i XXI wiek

• 1916 r. – przystąpienie Portugalii do I wojny światowej
• 1932–1968 – António de Oliveira Salazar premierem, dyktatura Estado Novo
• 1974 r. – 25 kwietnia „rewolucja goździków” obala reżim; w latach 1974–1975 niepodległość uzyskują afrykańskie kolonie
• 1986 r. – wstąpienie Portugalii do Wspólnot Europejskich
• 1999 r. – przekazanie Makau Chinom, koniec portugalskiego imperium kolonialnego
• 2002 r. – euro zastępuje escudo jako waluta gotówkowa

Więcej o kraju przeczytacie na stronie Portugalia.

Najczęstsze pytania o historię Portugalii

Od kiedy Portugalia jest niepodległym państwem?

Za początek królestwa uznaje się traktat z Zamory z 1143 roku, w którym León uznał niezależność Portugalii pod rządami Alfonsa I. Po unii z Hiszpanią (1580–1640) kraj odzyskał niepodległość w 1640 roku.

Co to była rewolucja goździków?

To wojskowy przewrót z 25 kwietnia 1974 roku, który obalił dyktaturę Estado Novo. W latach 1974–1975 niepodległość uzyskały w jego następstwie afrykańskie kolonie Portugalii.

Kiedy Portugalia weszła do Unii Europejskiej?

W 1986 roku Portugalia wstąpiła do Wspólnot Europejskich, a od 2002 roku jej walutą gotówkową jest euro.