Coimbra – co zobaczyć w mieście uniwersyteckim

Coimbra to najsławniejsze portugalskie miasto uniwersyteckie: uczelnia działa tu od XIV w., a zabudowania uniwersytetu na wzgórzu Alta i ulica Sofia od 2013 r. figurują na liście UNESCO. Miasto (ok. 140 tys. mieszkańców gminy według spisu z 2021 r.) leży nad rzeką Mondego, mniej więcej w połowie drogi między Lizboną a Porto, i w latach 1139–1385 było stolicą Portugalii.

Portugalia | Uniwersytet w Coimbrze (Universidade de Coimbra) (Universidade de Coimbra by Leandro Neumann Ciuffo na licencji CC BY 2.0)

Nie powinien zdziwić nas tu widok przemykających ulicami postaci obleczonych w czarne, zwiewne peleryny. Możemy mieć pewność, iż nie są to żadne nieziemskie istoty tylko studenci, wyjątkowo miłujący tradycyjne zwyczaje uniwersyteckie.

Jeżeli zależy nam na bliższym zapoznaniu się ze studencką bracią, warto odwiedzić Coimbrę w maju i wziąć udział w corocznym festiwalu Queima das Fitas, czyli „paleniu wstążek”. Owe wstążki symbolizują daną dziedzinę naukową. Po zadośćuczynieniu wszelkim rytuałom z pewnością czeka nas niezapomniana zabawa wśród portugalskiej młodzieży, przy obowiązkowym akompaniamencie fado – Coimbra ma zresztą własną odmianę fado, portugalskiej pieśni tęsknoty, śpiewaną tradycyjnie przez mężczyzn w studenckich pelerynach.

W Coimbrze zachwyci nas nie tylko współczesna żywiołowość miasta, ale także uroki jego dawnej historii. W miejscowości tej pozostawili po sobie ślady jej dawni mieszkańcy: Rzymianie i Maurowie – najlepiej zachowane rzymskie miasto kraju, Conímbriga, leży zaledwie kilkanaście kilometrów od centrum. Szczególne miejsce w historii zajmuje Coimbra ze względu na to, iż od 1139 do 1385 roku pełniła rolę stolicy Portugalii.

W Coimbrze każdy znajdzie coś dla siebie. Miłośnicy historii i sztuki z pewnością chętnie zwiedzą uniwersytet i starówkę, które zajmują główne wzgórze miasta, wielbiciele rozrywek, skutecznie wypełnią czas w dzielnicy handlowej – Baixa, zaś niezdecydowanym pomocy udzielą biura informacji turystycznej – Turismo.

Portugalia | Coimbra – u brzegów Rio Mondego (Rio Mondego by Leandro Neumann Ciuffo na licencji CC BY 2.0)

Miejsca, których nie możemy ominąć

Stary Uniwersytet i Biblioteca Joanina

Stary Uniwersytet (Universidade Velha) ulokowany jest na Pátio das Escolas. Do tajemniczych, zabytkowych wnętrz zaprowadzi nas XVII-wieczna brama.

Po jej przekroczeniu, staniemy najpierw oko w oko z pomnikiem Jana III, który przeniósł uniwersytet z Lizbony do Coimbry. Wokół dziedzińca rozlokowane są imponujące fasady zabudowań dawnego uniwersytetu. Szczególnym fenomenem jest Biblioteca Joanina, czyli barokowa biblioteka wzniesiona w latach 1717–1728 z fundacji króla Jana V.

Przepyszne zdobienia jej trzech olbrzymich sal zapierają dech w piersiach nie tylko miłośnikom literatury. Ludzie nauki z przyjemnością zatopią się w unikalnych, dawnych tomach (w samym gmachu jest ich ok. 200 tysięcy), zaś turyści odpoczywający od pracy umysłowej nacieszą oczy złotymi ornamentami i pięknymi freskami na suficie.

Warto zajrzeć także do kaplicy św. Michała z XVI w. i znajdującego się tuż przy niej Muzeum Sztuki Sakralnej. Jeżeli mamy dużo czasu, powinniśmy zajrzeć do każdej z udostępnionych sal uniwersyteckich. W niektórych z nich natrafimy na osobliwe muzea, np. Muzeum Fizyki. Bilety na zwiedzanie uniwersytetu kupuje się w kasie na terenie Paço das Escolas lub na stronie visit.uc.pt; wejście do Biblioteki Joanina odbywa się w małych grupach o wyznaczonej godzinie, dlatego w sezonie warto zarezerwować je z wyprzedzeniem.

Portugalia - Coimbra | Malownicze uliczki miasta (Coimbra by Jairo na licencji CC BY 2.0)

Nowa i Stara Katedra

Po wizycie na uniwersytecie nie tak prędko odpoczniemy od estetycznych wrażeń, gdyż w pobliżu czekają na nas wrota Nowej Katedry (Sé Nova). Budowlę tę wznieśli na przełomie XVI i XVII w. jezuici, a katedrą jest od 1772 r. Warto porównać ją z romańską Starą Katedrą (Sé Velha) z 1184 r.

Baixa i klasztor Santa Cruz

Również w Baixa – dzielnicy handlowej nie brak zabytkowych miejsc. Z eleganckimi sklepami, pośród gwarnych ulic, sąsiaduje założony w 1131 r. klasztor Mosteiro de Santa Cruz, w którym spoczywają pierwsi królowie Portugalii. Jeżeli chcemy odpocząć w cieniu drzew ogrodu, powstałego z najbardziej nietypowego planu, udajmy się do Jardim da Manga zwanego „Ogrodem na Rękawie”. Na tej właśnie części garderoby wyrysował niegdyś jego plan Jan III.

Portugal dos Pequenitos i rzeka Mondego

W dzielnicy Santa Clara, po drugiej stronie rzeki Mondego, czeka na nas niezwykłe muzeum Portugal dos Pequenitos, zbierające miniatury domów i zabytków Portugalii. Przy moście Santa Clara znajduje się ponadto klub wioślarski, z którego wypożyczyć można kajaki i rozpocząć aktywne zwiedzanie Coimbry z zupełnie innej perspektywy.

Portugalia - Coimbra | Coimbra jest najsławniejszym portugalskim miasteczkiem uniwersyteckim (Coimbra dos estudantes by Feliciano Guimarães na licencji CC BY 2.0)

Jak dojechać do Coimbry

Coimbra leży przy głównej linii kolejowej Lizbona–Porto. Pociągi dalekobieżne (Alfa Pendular, Intercidades) zatrzymują się na stacji Coimbra-B, skąd do centrum (stacja Coimbra) dojeżdża się krótkim pociągiem podmiejskim. Z Lizbony droga zajmuje zwykle ok. 2 godzin, z Porto ok. 1–1,5 godziny. Samochodem to ok. 200 km autostradą A1 z Lizbony i ok. 120 km z Porto.

Coimbrę często łączy się w jednej podróży z innymi miastami Portugalii, takimi jak Porto, albo z wycieczką do sanktuarium w Fatimie. Jadąc koleją w stronę Porto, można zatrzymać się w Aveiro – mieście kanałów i łodzi moliceiro, które leży przy tej samej linii (Linha do Norte).

Najczęstsze pytania

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Coimbry?

Na najważniejsze zabytki – uniwersytet z Biblioteką Joanina, obie katedry i klasztor Santa Cruz – wystarczy jeden pełny dzień. Jeśli chcemy dodatkowo zobaczyć Portugal dos Pequenitos, popłynąć kajakiem po Mondego i pojechać do ruin Conímbrigi, warto zaplanować dwa dni.

Kiedy odbywa się Queima das Fitas?

Queima das Fitas, czyli studenckie „palenie wstążek”, odbywa się co roku w maju i trwa około tygodnia. W programie są parada studentów w tradycyjnych strojach, koncerty i serenada fado. W tym czasie noclegi w mieście szybko się wyprzedają.

Czy do Biblioteki Joanina trzeba rezerwować bilet?

Wejście do biblioteki jest częścią biletu na zwiedzanie uniwersytetu i odbywa się w małych grupach o wyznaczonej godzinie. W sezonie letnim wolne terminy potrafią się skończyć, dlatego bezpieczniej kupić bilet wcześniej przez stronę uniwersytetu.

Jak dojechać do Coimbry z Lizbony?

Najwygodniej pociągiem Alfa Pendular lub Intercidades z dworców Santa Apolónia lub Oriente do stacji Coimbra-B – podróż trwa około dwóch godzin. Alternatywą są autobusy dalekobieżne i samochód (autostrada A1, ok. 200 km).