Tomar – dawna siedziba Templariuszy
Opublikowano:
Aktualizacja:
Tomar to niewielkie miasto w środkowej Portugalii, ok. 130–140 km na północny wschód od Lizbony, założone w XII wieku przez templariuszy. Jego największą atrakcją jest Convento de Cristo – twierdza i klasztor templariuszy, a potem Zakonu Chrystusa, wpisany na listę UNESCO. To jedna z portugalskich perełek, którą warto odwiedzić choćby na jeden dzień.
Portugalia | Widok na Klasztor Zakonu Chrystusa w Tomarze (Convento de Cristo - Tomar - Portugal by Vitor Oliveira na licencji CC BY-SA 2.0)
Gdzie leży Tomar i ilu ma mieszkańców?
Tomar leży nad rzeką Nabão, ok. 130–140 km na północny wschód od Lizbony i ok. 190 km od Porto. Gminę o powierzchni ok. 351 km² zamieszkiwało w 2021 roku 36 413 osób.
Jak templariusze założyli Tomar?
W 1159 roku ziemie nad Nabão otrzymali templariusze, a w 1160 roku ich mistrz Gualdim Pais rozpoczął budowę zamku i siedziby zakonu (miasto słynie z niej do dzisiaj), z której rycerze wyruszali do walki z Maurami. Po kasacie templariuszy w 1312 roku ich dobra i siedzibę przejął powołany w 1319 roku Zakon Chrystusa.
W XV wieku w Tomarze osiedliło się wielu Żydów, którzy w znacznym stopniu przyczynili się do rozwoju handlu i rzemiosła. Na mocy edyktu króla Manuela I z lat 1496–1497 musieli przyjąć chrzest albo opuścić Portugalię, a później wielu z nich padło ofiarą inkwizycji.
W XVIII wieku Tomar był jednym z ważniejszych miast. Rozwinął się tu przemysł włókienniczy, powstało wiele fabryk produkujących papier, szkło, mydło, jedwab i ceramikę.
W czasie wojen napoleońskich Tomar został zajęty przez Francuzów.
Jak dojechać do Tomaru z Lizbony?
Do Tomaru dojeżdżają pociągi regionalne kolei CP z Lizbony (m.in. z dworców Santa Apolónia i Oriente); podróż trwa ok. 2 godzin. Na jednodniową wycieczkę można pojechać też autobusem albo wypożyczyć w Lizbonie samochód, co jest szczególnie opłacalne przy większej liczbie osób. Tomar łatwo połączyć z niedaleką Fatimą.
Do klasztoru dostaniemy się pieszo – wchodząc pod górę, kolejką albo samochodem.
Portugalia | Tomar z lotu ptaka (Portugal - Tomar - view of old town by Harshil Shah na licencji CC BY-ND 2.0)
Co zobaczyć w Tomarze: Convento de Cristo, synagoga i muzea
Wizytówką Tomaru jest Klasztor Zakonu Chrystusa (Convento de Cristo), w 1983 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Warto tu zwrócić uwagę na pierwszą świątynię templariuszy – rotundę Charola (XII wiek), bogato zdobione manuelińskie okno, Wielki Krużganek oraz Taras Wosku. Bilet normalny kosztuje 15 € (stan na 2026). Klasztor jest otwarty od października do maja w godz. 9:00–17:30, a od czerwca do września w godz. 9:00–18:30; z powodu prac konserwatorskich część pomieszczeń bywa niedostępna.
Oprócz Klasztoru Zakonu Chrystusa, w mieście znajduje się piękna starówka, gdzie zobaczymy Igreja de São João Baptista – kościół z XV wieku.
Znajduje się tu też najlepiej zachowana średniowieczna synagoga w Portugalii (1430 rok). Po wypędzeniu Żydów służyła jako więzienie. Dziś mieści się tu muzeum żydowskie – Museu Luso-Hebraico de Abraham Zacuto.
W Tomarze znajduje się też wyjątkowe muzeum Museu dos Fósforos mieszczące się w kościele São Francisco. Zobaczymy tu… imponującą kolekcję zapałek ze 104 krajów!
W miasteczku mieści się wiele klimatycznych restauracji i kawiarenek, w których skosztujemy pysznych dań kuchni portugalskiej oraz wyśmienitego wina porto. A wszystko to przy dźwiękach fado…
Portugalia | Kompleks klasztorny znajduje się na obrzeżach miasta Tomar (Convento de Cristo by Angel de los Rios na licencji CC BY-SA 2.0)
Czym jest Festa dos Tabuleiros, czyli Święto Koszy w Tomarze?
Co cztery lata, zawsze na początku lipca, w Tomarze organizowana jest Festa dos Tabuleiros, czyli Święto Koszy (dokładny termin kolejnej edycji podaje urząd miasta). Jest to niezwykle ciekawe i barwne widowisko. Podczas procesji kobiety niosą na głowie kolorowe konstrukcje, w które umieszczane są kwiaty i chleb. Niektóre mogą ważyć nawet 15 kg!
Portugalia | XV-wieczny kościół pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela (Tomar by michael kogan na licencji CC BY-SA 2.0)
Najczęstsze pytania
Jak dojechać z Lizbony do Tomaru?
Najprościej pociągiem regionalnym kolei CP z dworca Santa Apolónia lub Oriente – podróż trwa ok. 2 godzin. Alternatywą jest autobus albo wynajęty samochód, który pozwala tego samego dnia zajrzeć też do Fatimy.
Ile kosztuje wstęp do Convento de Cristo?
Bilet normalny kosztuje 15 € (stan na 2026). Klasztor jest otwarty od października do maja w godz. 9:00–17:30, a od czerwca do września do 18:30. Jest zamknięty m.in. 1 stycznia, 1 marca, w Wielkanoc, 1 maja oraz 24 i 25 grudnia.
Czy Tomar da się zwiedzić w jeden dzień?
Tak. W jeden dzień zobaczymy Convento de Cristo, starówkę z kościołem św. Jana Chrzciciela, synagogę z muzeum żydowskim i muzeum zapałek. Na zwiedzanie samego klasztoru warto zarezerwować 2–3 godziny.
Kiedy odbywa się Święto Koszy w Tomarze?
Festa dos Tabuleiros odbywa się co cztery lata na początku lipca. Najważniejsza jest procesja, w której kobiety niosą na głowach wysokie konstrukcje z chleba i kwiatów, ważące nawet 15 kg.