Klasztor Kykkos w górach Troodos

Klasztor Kykkos, założony pod koniec XI wieku, to najsłynniejszy i uważany za najwspanialszy klasztor Cypru. Leży na północno-zachodnich zboczach gór Troodos, na wysokości 1318 m, kilkanaście kilometrów na zachód od wsi Pedoulas, w dolinie Marathasa. Pielgrzymów i turystów przyciąga tu ikona Matki Bożej przypisywana św. Łukaszowi, bogate muzeum klasztorne oraz grób arcybiskupa Makariosa III na pobliskim wzgórzu Throni.

Cypr | Wejście do Klasztoru Kykkos (Kykko Monastery Entrance by Son of Groucho na licencji CC BY 2.0)

Historia powstania klasztoru

Klasztor został założony pod koniec XI wieku przez bizantyjskiego cesarza Alexiosa I Komnenosa, który rządził w latach 1081–1118. Według tradycji pustelnik Izajasz, mieszkający w jaskini w tym miejscu, uleczył córkę cesarza, a ten w podzięce przysłał jedną z trzech ikon przypisywanych św. Łukaszowi oraz pieniądze na budowę. Niestety do dnia dzisiejszego nie przetrwały oryginalne zabudowania klasztorne. Kościół klasztorny był w swojej historii niszczony trzykrotnie, a zabudowania wielokrotnie padały ofiarą pożarów. Obecny kościół pochodzi z 1745 roku, a wygląd całego zespołu to rezultat przebudowy przeprowadzonej po ostatnim pożarze w XIX wieku.

W skład zabudowań klasztornych wchodzą: dziedziniec, cele mieszkalne, kościół, wieża dzwonnicza oraz muzeum klasztorne.

Klasztorne Muzeum

Wstęp na teren samego klasztoru jest bezpłatny, natomiast zwiedzanie muzeum jest płatne. Obowiązuje strój zakrywający ramiona i kolana. Na terenie klasztoru znajduje się muzeum, w którym przez lata gromadzone były zabytki sztuki z okresu przedchrześcijańskiego, a także wczesnochrześcijańskiego i bizantyjskiego, a wśród nich rzeźby, naczynia, szaty i ozdoby, freski, zabytki pisma, manuskrypty, książki oraz prawosławne ikony.

Ikona Matki Bożej Miłosierdzia

Jej autorstwo przypisuje się Świętemu Łukaszowi Ewangeliście. Ikona stanowi najcenniejszą relikwię w klasztorze. To z jej powodu bizantyjski cesarz nakazał wybudować klasztor Kykkos, po tym jak ofiarował ikonę pustelnikowi Izajaszowi w podzięce za uleczenie córki. Ikona znajduje się w klasztornym kościele. Nie można jej bezpośrednio podziwiać, gdyż została ukryta w specjalnej, zabezpieczającej osłonie, wykonanej ze srebra; sama osłona stoi w kapliczce zdobionej szylkretem i masą perłową. Legenda głosi, że każdy kto spojrzy na nieosłoniętą ikonę oślepnie. Ostatnim, który według przekazów widział ją bez osłony, był w 1669 r. patriarcha Aleksandrii Gerasimos.

Godziny otwarcia i wstęp (stan na 2026)

Według Cyprus Tourism Organisation klasztor jest czynny przez cały rok, poza świętami państwowymi: od listopada do maja w godzinach 10:00–16:00, a od czerwca do października w godzinach 10:00–18:00. Wstęp na teren klasztoru jest bezpłatny, a bilet do muzeum klasztornego kosztuje 5 euro (w grupie 3 euro od osoby); muzeum ma te same godziny otwarcia co klasztor. Największe uroczystości odbywają się tu 15 sierpnia (Wniebowzięcie Matki Bożej) i 8 września (Narodzenie Matki Bożej) – to dni świąt klasztoru. Klasztor leży wysoko w górach, więc nawet latem bywa tu chłodniej niż na wybrzeżu, a po zwiedzaniu można połączyć wizytę z wycieczką po okolicznych wioskach Troodos.

Cypr | Dziedziniec klasztoru Kykkos ze studnią i arkadami zdobionymi mozaikami (Paphos_March_2013 581 by Alan Samuel na licencji CC BY 2.0)

Grób Makariosa III

Ok. 3 km na zachód od klasztoru, na wzgórzu Throni, znajduje się grób pierwszego prezydenta Republiki Cypryjskiej oraz arcybiskupa Cypru i zwierzchnika Cypryjskiego Kościoła Prawosławnego – Makariosa III. Makarios był związany z Kykkos od młodości – właśnie tu w 1926 roku, jako 13-letni nowicjusz, rozpoczął życie zakonne. Arcybiskupem Cypru został w 1950 r., prezydentem w 1960 r., a zmarł 3 sierpnia 1977 r. Pochowano go na wzgórzu Throni zgodnie z jego wolą. W 2008 r. do klasztoru przeniesiono spiżowy pomnik Makariosa, który wcześniej stał przed pałacem arcybiskupim w Nikozji.

Zivania z klasztoru Kykkos

Klasztor słynie z produkcji zivanii – tradycyjnego, mocnego alkoholu, destylowanego z pozostałości winogron, użytych przy produkcji wina, głównie z owoców lokalnych szczepów Xynisteri oraz Mavro. Zawartość alkoholu w zivanii wynosi ok. 45%.

Cypr | Klasztor Kykkos (Kykko Monastery 2 by Son of Groucho na licencji CC BY 2.0)

Najczęstsze pytania

Czy wstęp do klasztoru Kykkos jest płatny?

Wstęp na teren klasztoru jest bezpłatny. Płatny jest tylko bilet do muzeum klasztornego: 5 euro, w grupie 3 euro od osoby (stan na 2026).

Czy można zobaczyć ikonę Matki Bożej w klasztorze Kykkos?

Nie w całości. Ikona przypisywana św. Łukaszowi jest zasłonięta srebrną osłoną i według tradycji nikt nie ogląda jej odsłoniętej od 1669 r. Widać tylko kapliczkę, w której się znajduje.

Kto jest pochowany w pobliżu klasztoru Kykkos?

Na wzgórzu Throni, ok. 3 km na zachód od klasztoru, spoczywa Makarios III, pierwszy prezydent Cypru i arcybiskup, który w Kykkos rozpoczął życie zakonne.