Jak smakuje Lizbona? O pasteis de nata słów kilka

Pasteis de nata (w liczbie pojedynczej pastel de nata), znane także jako pasteis de Belém, to małe tartaletki z chrupiącego ciasta francuskiego wypełnione kremem z żółtek, posypywane cukrem pudrem i cynamonem. Wymyślili je mnisi z klasztoru Hieronimitów w lizbońskiej dzielnicy Belém, a według oryginalnej, tajnej receptury od 1837 r. wypieka je cukiernia Pastéis de Belém przy Rua de Belém 84–92.

Pasteis de nata to najpopularniejsze portugalskie słodycze i kulinarna wizytówka Lizbony. Dostaniemy je w piekarniach i kawiarniach w całym kraju, a cukiernia w Belém sprzedaje je od 1837 roku według receptury z pobliskiego klasztoru Hieronimitów. Najlepiej smakują jeszcze ciepłe, posypane cynamonem i cukrem pudrem.

Lizbona | Słynne lizbońskie ciastka z budyniem pasteis de nata (Pastéis de Nata at Margaret’s Café e Nata by kaige na licencji CC BY-ND 2.0)

Kto jeszcze nie zgłodniał, może czytać dalej…

Lizbońskie babeczki z kremem

Słynne lizbońskie babeczki czy tartaletki, jak w skrócie możemy określić pasteis de nata, dostępne są w stolicy Portugalii praktycznie na każdym kroku, ale ich oryginalna receptura znana jest ponoć tylko nielicznym.

Jeśli już dany specjał kulinarny staje się symbolem miasta, można być pewnym, że związana jest z nim jakaś historia…

Słodka historia

Jak głosi legenda, pierwszy oryginalny przepis na pasteis de nata powstał najprawdopodobniej w XVIII w. na terenie klasztoru Hieronimitów w lizbońskiej dzielnicy Belém.

Skąd zamiłowanie duchownych do słodkich wypieków? Okazuje się, że powody są bardziej praktyczne niż romantyczne: mieszkańcy dawnych klasztorów używali bowiem na co dzień mnóstwa jaj, a konkretnie ich białek, które doskonale sprawdzały się przy krochmaleniu szat. Aby żółtka jaj się nie marnowały, wykorzystywano je do tworzenia wypieków.

Lizbona | Słodki symbol stolicy Portugalii (One left… sprinkled with powdered sugar & cinnamon by André Luís na licencji CC BY 2.0)

W obliczu rewolucji liberalnej na początku XIX w., klasztorom zaczęło wieść się gorzej i mnisi, by ratować budżet, zaczęli sprzedawać swoje słodkie wyroby szerszemu gronu.

Po zamknięciu klasztoru w 1834 r. tajemna, mnisza receptura na pasteis de nata została sprzedana założycielom cukierni Antiga Confeitaria de Belém (napis nad wejściem głosi: Unica Fábrica dos Pastéis de Belém) – wypieki sprzedają tu od 1837 r., a potomkowie założycieli zajmują się tym słodkim biznesem do dziś.

Odwiedzając lizbońską dzielnicę Belém, nie możemy zatem ominąć miejsca, gdzie dostaniemy oryginalne, jeszcze ciepłe ciastka z kremem.

Gdzie zjeść pasteis de nata w Lizbonie

• Pastéis de Belém – Rua de Belém 84–92, kilka minut spacerem od klasztoru Hieronimitów i Torre de Belém. Cukiernia jest czynna codziennie. Przed wejściem ustawia się długa kolejka po wypieki na wynos; często szybciej jest wejść do środka i usiąść przy stoliku w jednej z sal.
• Manteigaria – popularna cukiernia z lokalem w Chiado, słynąca z tartaletek wyjmowanych z pieca na oczach klientów.
• Niemal każda pastelaria w mieście – pasteis de nata kupimy w zwykłych kawiarniach i piekarniach, najlepiej rano, gdy są świeże.

Do pastel de nata Portugalczycy zamawiają zwykle małą czarną kawę (bica).

Historia powstania pasteis de nata przekazywana bywa w różnych wersjach, zawsze jednak wiąże się z dzielnicą Belem i tamtejszym klasztorem Hieronimitów.

Lizbona | Pasteis de nata – kruche miseczki ze słodkim kremem (DSC_4873 by Trishhhh na licencji CC BY 2.0)

Jak poprawnie nazywać pasteis de nata

Możemy się spotkać z następującymi nazwami słynnych lizbońskich wypieków: “pastéis de nata” lub “pastéis de Belém”. To drugie określenie wiąże się oczywiście z nazwą dzielnicy, w której powstały (zachodnie przedmieścia Lizbony). Nazwy “pastel de nata” i “pastel de Belém” to nic innego, jak liczba pojedyncza.

Lizbona | Antiga Confeitaria de Belém, tu kupimy wypieki według oryginalnej receptury (Antiga Confeitaria de Belém by jennifer wu na licencji CC BY 2.0)

Przepis na pastel de nata

Prosty przepis na budyniowe babeczki na przestrzeni dziejów zyskał wiele wariantów, ale jak już wspomniano, jego oryginalna wersja jest pilnie strzeżoną tajemnicą.

Zazwyczaj pasteis de nata mają formę niewielkiego, okrągłego ciastka ze spodem w kształcie miseczki wypełnionej słodkim kremem. Krem może być zupełnie gładki lub lekko grudkowaty. Najlepiej, gdy ciasto jest lekko kruche a krem jeszcze ciepły.

Własnoręcznie można wykonać te ciasteczka przy pomocy gotowego ciasta francuskiego i foremek do muffinek. Do przygotowania kremu potrzebne będą: mleko, laska wanilii, skórka cytryny, 4 żółtka, 1 całe jajko, cukier i mączka kukurydziana. Kruchą podstawę wypełnioną kremem pieczemy w piekarniku do momentu, aż górna warstwa babeczki zrobi się lekko brązowa. Całość posypujemy cukrem pudrem i cynamonem. Inne słodkości znajdziesz w tekście o portugalskich ciastach i deserach, a pełny przegląd dań – w artykule o kuchni portugalskiej.

Lizbona | Kulinarna podróż do Portugalii (The Pastel has landed by Photocapy na licencji CC BY-SA 2.0)

Najczęstsze pytania

Czym różni się pastel de nata od pastel de Belém?

To w zasadzie ten sam wypiek. Nazwa „pastel de Belém” jest zastrzeżona dla tartaletek z cukierni Pastéis de Belém, pieczonych według oryginalnej klasztornej receptury. Wszystkie pozostałe, sprzedawane w całej Portugalii, nazywa się pasteis de nata.

Gdzie kupić oryginalne pasteis de Belém?

Tylko w cukierni Pastéis de Belém przy Rua de Belém 84–92 w Lizbonie, blisko klasztoru Hieronimitów. Lokal jest czynny codziennie; kolejka po wypieki na wynos bywa długa, ale w środku zwykle łatwiej o stolik.

Jak się je pasteis de nata?

Najlepiej na ciepło, posypane cynamonem i cukrem pudrem, które stoją w dozownikach na stolikach. Portugalczycy jedzą je o każdej porze dnia, najczęściej z małą czarną kawą.