Ciasta i desery

Słodkie desery są niezwykle ważnym elementem portugalskiej kuchni, bo mieszkańcy tego kraju po prostu kochają słodycze. Najsłynniejszym portugalskim deserem są pastéis de nata – babeczki z kruchego ciasta z kremem budyniowym, których lizbońska odmiana, pastéis de Belém, jest sprzedawana w dzielnicy Belém od 1837 roku. Wiele innych słodkości, jak jajeczne kremy i ciasta, wywodzi się z dawnych przepisów klasztornych.

A jak powiedzieć po portugalsku: kocham słodycze? To nie takie trudne: Eu amo doces.

Portugalia | Pastéis de Belém, czyli babeczki z kremem budyniowym, podane z kawą w lizbońskiej cukierni w Belém (Pastel de Nata / Pastéis de Belém by Yusuke Kawasaki na licencji CC BY 2.0)

Ciasta, ciastka, ciasteczka

„Deser” to po portugalsku: sobremesa. Na portugalskich stołach, tuż po daniu głównym, rozpoczynają swe królowanie przeróżne ciasta, ciasteczka, gęste, słodkie śmietany, budynie i musy. Do popularnych deserowych przekąsek należą też świeże owoce: ananasy, pomarańcze, wiśnie, winogrona i truskawki.

Ze wspaniałych słodyczy słynie przede wszystkim Lizbona. Grzechem byłoby nie spróbować tutejszych pastéis de Belém (Belém to jedna z dzielnic Lizbony), czyli tradycyjnych ciasteczek z budyniem. Przybierają one zwykle postać małej tarty ze słodkim wnętrzem, posypanej cukrem i cynamonem. Idealna babeczka ma kruche ciasto i jeszcze ciepły, rozpływający się w ustach, krem.

Autorami przepisu byli mnisi z Klasztoru Hieronimitów w lizbońskiej dzielnicy Belém. Po zamknięciu klasztorów w Portugalii w 1834 roku sekretną recepturę przejęła pobliska cukiernia, która od 1837 roku wypieka pastéis de Belém do dziś. Nazwę „pastéis de Belém” może nosić wyłącznie wypiek z tej wytwórni (Fábrica de Pastéis de Belém); podobne babeczki z innych cukierni to po prostu pastéis de nata. Według Wikipedii w Belém sprzedaje się ponad 20 tys. sztuk dziennie, a w 2011 roku pastel de Belém znalazł się wśród siedmiu zwycięzców plebiscytu „7 Maravilhas da Gastronomia”. Więcej o tych babeczkach piszemy w artykule Jak smakuje Lizbona? O pasteis de nata słów kilka, a o słodyczach z południa kraju – w tekście Słodkości z Algarve.

Inne desery, których warto spróbować

Ovos moles

Słodka masa z żółtek jaj i cukru, specjalność miasta Aveiro, często podawana w cienkich wafelkach w kształcie muszelek i ryb. Od 2008 roku Ovos Moles de Aveiro mają w UE status Chronionego Oznaczenia Geograficznego (ChOG), jako pierwszy portugalski wyrób cukierniczy.

Arroz doce

Ryż gotowany na mleku z cukrem i skórką cytryny, posypany cynamonem – deser obecny na rodzinnych stołach, zwłaszcza w święta.

Pão de ló

Puszysty biszkopt, w niektórych regionach pieczony tak, by w środku pozostał lekko wilgotny. Pão de Ló de Ovar, wypiekany w gminie Ovar, ma od 2016 roku w UE status ChOG; to okrągłe ciasto na żółtkach, pieczone w formie wyłożonej białym papierem, o puszystym, kremowym wnętrzu i cienkiej złocistobrązowej skórce.

Queijadas i travesseiros z Sintry

Queijadas to małe babeczki z serowym nadzieniem, a travesseiros („poduszki”) – ciastka z ciasta francuskiego z kremem migdałowo-jajecznym. Oba przysmaki najlepiej kupić w cukierniach w Sintrze, np. w Casa Piriquita (Rua das Padarias 1), która działa od 1862 roku. Travesseiros wymyślono w latach 40. XX wieku i robi się je z ciasta francuskiego, kremu jajecznego i migdałów.

Bolo rei

„Królewskie ciasto” z kandyzowanymi owocami i orzechami, pieczone na Boże Narodzenie i Święto Trzech Króli.

Portugalia | Stoliczku nakryj się! - świąteczny festyn w Ericeira (Ericeira, Portugal by ricardo na licencji CC BY 2.0)

Jeden ze znanych prozaików pisał: „Lizbona jest miastem słodyczy, tak jak Paryż jest miastem intelektu. Paryż wymyśla idee, a Lizbona ciasteczka…”. (Eça de Queiros, Osy)

Aby słowom pisarza stała się zadość, spróbujmy przygotować w zaciszu naszych polskich kuchni typowo portugalski deser o wdzięcznej nazwie.

Przepis: espera marido („Czekając na męża”)

Na początku należy wsypać 25 dag cukru do ½ szklanki wody. Mieszaninę gotuje się na małym ogniu aż do uzyskania rzadkiego lukru, następnie odkłada do ochłodzenia. Kolejnym krokiem w przygotowaniu deseru jest dokładne ubicie sześciu jaj i połączenie ich ze schłodzonym lukrem. Masę należy ponownie postawić na małym ogniu i ubijać aż zacznie rosnąć. Gotowy krem wylewa się na półmisek i podaje na zimno lub ciepło posypując cynamonem.

Smacznego!

Najczęstsze pytania o portugalskie desery

Czym różni się pastel de nata od pastel de Belém?

Nazwa „pastéis de Belém” przysługuje tylko wypiekom z wytwórni Fábrica de Pastéis de Belém w Lizbonie, działającej od 1837 roku. Pozostałe babeczki z kremem budyniowym, sprzedawane w całym kraju, nazywają się pastéis de nata.

Co to są ovos moles?

To słodka masa z żółtek i cukru, specjalność miasta Aveiro, pakowana w wafelki w kształcie muszelek i ryb. Od 2008 roku ma w UE status Chronionego Oznaczenia Geograficznego.

Gdzie kupić travesseiros i queijadas?

W cukierniach w Sintrze. Jedną z najstarszych jest Casa Piriquita przy Rua das Padarias 1, założona w 1862 roku.