Desery i słodycze z Cypru

Najbardziej charakterystyczne cypryjskie słodycze to galaktoboureko (ciasto filo z kremem z semoliny), puddingi mahalebi i rizogalo, winogronowe soutzoukos, loukoumi oraz owoce w syropie, czyli glyko. Typowymi składnikami deserów są ciasto filo, woda różana, orzechy, konfitury, owoce, słodki syrop karobowy i przyprawy, takie jak wanilia oraz cynamon. Poniżej przegląd przysmaków, których warto spróbować na wyspie – od puddingów po ciasteczka.

Cypr | Mahalebi to deser o różanym smaku i aromacie (‘Mahalepi’ prepared by me..hmm by Marios Tziortzis na licencji CC BY-SA 2.0)

Puddingi i desery z ciasta filo

Na Cyprze bardzo popularne są desery w postaci przeróżnych legumin i puddingów. Przyrządza się je na bazie mleka oraz semoliny lub ryżu. Jednym z tradycyjnych deserów, który potrafi przyrządzić każda cypryjska pani domu, jest galaktoboureko (galaktopoureko), czyli połączenie ciasta filo i kremowego nadzienia – puddingu z semoliny, najczęściej o smaku cytrynowym, pomarańczowym lub różanym. Z wierzchu deser oblany jest słodkim syropem. Galaktoboureko wyglądem przypomina nieco polską kremówkę.

Innym przykładem deseru z ciasta filo jest kandaifi (kataifi). Do jego przyrządzenia używa się specjalnego rodzaju ciasta w formie cieniutkich nitek, z których formuje się ruloniki i zanurza w słodkim syropie.

Najpopularniejsze puddingi na Cyprze to mahalebi oraz rizogalo. Pierwszy to kremowy pudding z mąki kukurydzianej i mleka z dodatkiem wody różanej lub syropu różanego. Rizogalo natomiast przyrządza się z mleka i ryżu z dodatkiem wanilii, skórki z cytryny lub pomarańczy i cynamonową posypką.

Do legumin zaliczyć można także różaną chałwę, czyli deser o zwartej, galaretkowej konsystencji, przyrządzany z wody, cukru, semoliny i masła (w stosunku 4:3:2:1).

Bardzo smacznym i prostym w przyrządzeniu deserem, przypominającym sposobem przyrządzania tiramisu, jest Sharlotta, czyli deser na bazie biszkoptów nasączonych brandy i wodą różaną z kremem, gruszkami i prażonymi migdałami.

Cypr | Galaktoboureko z wyglądu przypomina nieco polską kremówkę (Galaktoboureko by Joe Szilagyi na licencji CC BY-SA 2.0)

Słodycze z soku winogronowego

Na straganach i targach kupić można tradycyjne, cypryjskie słodycze takie jak soutzoukos (soutjouko), palouzze i kiefterka. Do ich produkcji wykorzystuje się sok winogronowy, tłoczony z resztek owoców użytych przy produkcji wina. Na bazie winogronowego soku gotuje się słodką, lepką leguminę, aromatyzowaną wodą różaną i doprawioną cynamonem. Można ją podawać na ciepło lub przestudzoną, z posypką z orzechów. Deser ten nazywa się wówczas palouzze. Kiedy masa zostanie mocno schłodzona i stężeje, kroi się ją w niewielkie kostki – tak powstaje kiefterka. Przypominające woskowe świece soutzoukos to natomiast orzechy nawleczone na sznurek i zanurzane w gorącej masie, aż do uzyskania odpowiedniego kształtu i grubości.

Inny słodki przysmak to wywodzące się z kuchni tureckiej loukoumi, czyli galaretkowe kostki o owocowym smaku obsypane cukrem pudrem. Najsłynniejsze wyrabia się w Geroskipou koło Pafos – historię, smaki i miejsca zakupu opisujemy w artykule o cypryjskich loukoumi.

Cypr | Loukoumi, czyli cypryjska wersja turkish delights (2008.10.20 - The beautiful lefkara by Adrian Clark na licencji CC BY-ND 2.0)

Ciasta i ciasteczka

W kuchni cypryjskiej odnaleźć można także kilka ciekawych przepisów na wyjątkowo smakowite ciasta i ciasteczka! Jeśli jesteśmy fanami słodkiego twarogu, to koniecznie skosztować musimy boureki (pourekia). Ciasto to wypełnione jest nadzieniem z sera anari, wody różanej i cynamonu. Miłośnicy kokosowych smaków z pewnością zasmakują w tourvi, czyli cieście kokosowym.

Cypryjska „pasta flora” to natomiast uczta dla podniebienia i oczu. Ta popularna w Grecji i na Cyprze tarta z konfiturą nie tylko wybornie smakuje, ale także pięknie się prezentuje. Można ją zrobić w wielu wariantach, używając za każdym razem innej marmolady czy powideł. W cypryjskiej wersji tarta nadziewana jest konfiturą morelową. Wierzch ciasta dekoruje się cienkimi paskami z ciasta, układając je w kratkę.

Cypr | Przepyszny pudding ryżowy, czyli rizogalo (Impossible Rice Pudding by RBerteig na licencji CC BY 2.0)

Ciekawą propozycją jest także portokali, czyli babka o smaku pomarańczowym, przyrządzana z semoliny i musu pomarańczowego, oblana syropem na bazie cukru, wody i anthonero - wody z kwiatu pomarańczy.

Pod długą nazwą koulouria me teratsomelo (xaroupomelo) kryją się ciastka, kształtem przypominające ślimaczki, które podaje się zanurzone w słodkim syropie karobowym. Z kolei pishies to cynamonowe ciastka smażone w głębokim tłuszczu i maczane w aromatycznym syropie na bazie cukru, wody, wody różanej i miodu. Na Cyprze popularne są również kattimeri, czyli rodzaj cienkich placków z cynamonem i miodem smażonych bez użycia tłuszczu na specjalnej patelni, zwanej satzi.

Glykó tou koutalioú, czyli słodkie konfitury

Tę grecką nazwę można dosłownie przetłumaczyć jako „słodycze z łyżeczki” – to przetwory z owoców, warzyw lub orzechów w gęstym syropie, najczęściej z niedojrzałych orzechów włoskich, skórki arbuza czy fig, podawane gościom do kawy. Więcej piszemy o nich w artykule o cypryjskich słodkościach z łyżeczki, a pomysły na słodkie prezenty z wyspy znajdziesz w tekście Słodkie przysmaki prosto z Cypru.

Cypr | Owoce w syropie podane w szklanej miseczce (food at the beach by Christian Heilmann na licencji CC BY 2.0)

Najczęstsze pytania o cypryjskie desery

Jaki deser trzeba spróbować na Cyprze?

Na początek galaktoboureko (ciasto filo z kremem z semoliny w syropie), mahalebi (pudding z różaną wodą) i loukoumi, najsłynniejsze z Geroskipou koło Pafos.

Czym są soutzoukos?

To orzechy nawleczone na sznurek i zanurzane w gęstej masie z soku winogronowego, aż przypominają woskowe świece. Sprzedaje się je na straganach i targach.

Co to są „słodycze z łyżeczki”?

Glykó tou koutalioú to owoce, orzechy lub skórki w gęstym syropie, najczęściej z niedojrzałych orzechów włoskich, fig lub arbuza. Podaje się je gościom do kawy.