Słodkie przysmaki prosto z Cypru

Najbardziej charakterystyczne słodycze Cypru powstają z zagęszczonego soku z winogron: to podobny do świecy soutzoukos z orzechami lub migdałami, kisielowate palouze i krojona w kostki kiefterka. Obok nich na straganach królują loukoumi, czyli owocowe galaretki w cukrze pudrze, z których słynie region Pafos. Wszystkie te przysmaki są też popularną jadalną pamiątką z wakacji.

Cypr | Pudełko loukoumi z napisem „Cyprus Delights” (2008.10.20 - The beautiful lefkara by Adrian Clark na licencji CC BY-ND 2.0)

Soutzoukos, palouze i kiefterka

Do tradycyjnych przysmaków, z których słynie wyspa należą: soutzoukos (soutjouko), palouze i kiefterka. Wygląd tych pierwszych z pewnością przyciągnie naszą uwagę – kojarzą się trochę z długimi, cienkimi, woskowymi świeczkami.

Jak powstają te pyszne słodycze?

Te wspaniałe, nietypowe przysmaki, pod którymi uginają się cypryjskie stragany, powstają z soku z winogron. Najczęściej do jego pozyskania wykorzystywane są owoce, które pozostały z produkcji wina. Jak wiele można wyczarować z takich drogocennych „resztek”, przekonamy się za chwilę.

Sok z winogron podgrzewa się z dodatkiem mąki, wody różanej i cynamonu. Gdy mikstura uzyska lepką konsystencję, można w niej zanurzyć nawleczone na sznurek orzechy czy migdały (wówczas powstanie soutzoukos) lub spożyć jeszcze na ciepło (albo po przestygnięciu), posypaną bakaliami (w takiej sytuacji będziemy kosztować palouze).

Cypr | Soutzoukos (traditional desert_Soutzoukos 2 by CTO Zurich na licencji CC BY 2.0)

Soutzoukos, gdy już osiągnie się planowaną grubość i kształt „woskowych” pałeczek, suszy się przez kilka dni na słońcu.

Wspomnianą wcześniej kiefterkę przyrządza się ze stężałej masy, którą kroi się w niewielkie prostokąty (około 2-4-centymetrowe). Deser ten przypomina w swej konsystencji galaretkę. Czyli tak naprawdę skład pozostaje ten sam, a zmienia się tylko forma i nazwa przysmaku.

Soutzoukos i kiefterka doskonale komponują się z lampką słynnego cypryjskiego alkoholu – zivanii.

Zagęszczonym sokiem z winogron – który nosi nazwę moustari lub epsimo – można także smarować kanapki, zupełnie jak miodem.

Cypr | Cypryjskie słodycze wyrabiane są z soku winogronowego (Closeup of grapes on the vine by RVWithTito.com na licencji CC BY 2.0)

Te pyszne słodycze pochodzą z niewielkich, górskich wiosek, słynących przede wszystkim z produkcji win. Docierając do nich możemy nie tylko skosztować lokalnych przysmaków, ale także przyjrzeć się procesowi ich produkcji.

W miejscowości Arsos (dystrykt Limassol) odbywa się nawet specjalny festiwal poświęcony cypryjskim słodkościom – Festival of Palouzze.

Loukoumi, czyli cypryjskie rachatłukum

Kto był na Cyprze z pewnością długo wspomina jeszcze jeden przysmak – loukoumi (Cyprus Delights). To słodka owocowa galaretka oprószona cukrem pudrem, z zanurzonymi w niej bakaliami. Galaretka powstaje z cukru, skrobi i wody z dodatkiem soku owocowego. W tym przysmaku specjalizuje się region Pafos, a więcej o jego historii i odmianach piszemy w artykule Cypryjskie loukoumi. Inne tradycyjne wypieki i desery opisujemy w tekście Desery i słodycze z Cypru.

Loukoumi z Geroskipou i Pano Lefkara

Główne ośrodki produkcji loukoumi to Geroskipou (Yeroskipou) koło Pafos oraz Pano Lefkara w dystrykcie Larnaka. Loukoumi z Geroskipou (Λουκούμι Γεροσκήπου) ma status chronionego oznaczenia geograficznego (ChOG) Unii Europejskiej, więc tylko wyroby stamtąd mogą nosić tę nazwę. Nazwa wsi pochodzi od greckich słów oznaczających „święty ogród” i nawiązuje do kultu Afrodyty.

Inne cypryjskie desery i konfitury łyżeczkowe

Poza słodyczami z moszczu Cypryjczycy jedzą na deser m.in. loukoumades (smażone kulki ciasta w syropie), ravani (ciasto z kaszy manny z cytrusami) i baklawę. Tradycyjną specjalnością są też słodycze łyżeczkowe (glyka tou koutaliou): owoce lub warzywa, takie jak pomarańcza gorzka (bergamota), figi, malutkie bakłażany, młode orzechy włoskie, arbuz czy dynia, gotowane w syropie podobnie jak dżem, ale bez nadmiernego rozgotowania. Kolejnym lokalnym przysmakiem jest pasteli z chleba świętojańskiego, którego wytwarzanie pokazuje małe muzeum we wsi Anogyra w regionie Limassol.

Najczęstsze pytania o cypryjskie słodycze

Z czego robi się soutzoukos?

Z zagęszczonego soku winogronowego gotowanego z mąką, wodą różaną i cynamonem. Na sznurku zanurza się w nim orzechy lub migdały, a gotowe „świeczki” suszy się kilka dni na słońcu.

Czym różnią się palouze od kiefterki?

Skład jest ten sam. Palouze je się jeszcze ciepłe lub po przestygnięciu, posypane bakaliami, a kiefterkę kroi się w prostokąty ze stężałej masy.

Gdzie kupić prawdziwe loukoumi z Cypru?

Najlepiej w Geroskipou koło Pafos, bo tylko stamtąd pochodzi loukoumi z chronionym oznaczeniem geograficznym. Soutzoukos i palouze pochodzą z górskich wsi winiarskich, np. z okolic Arsos.

Cypr | Orzechy i migdały są częścią składową wyśmienitych cypryjskich deserów (Almonds by Jessica Merz na licencji CC BY-ND 2.0)