Pamiątki z Cypru, które można zjeść

Jadalne pamiątki z Cypru to m.in. ser halloumi, słodycze z moszczu winogronowego (soutzoukos i kiefterka), loukoumi, słodkie wino Commandaria, wódka zivania, syrop z karobu, miód tymiankowy oraz wędliny lountza i hiromeri. Większość z nich kupimy na targach i w supermarketach, a dobrze zapakowane przetrwają podróż samolotem.

Oto, co warto zabrać z wyspy, aby po powrocie odtworzyć jej smak.

Cypr | Miód tymiankowy i cytrusowy to jedna ze specjalności Cypru (honey wands by brando na licencji CC BY 2.0)

Sery z Cypru – halloumi i kefalotyri

Na Cyprze produkuje się tradycyjne sery z mleka hodowanych tam owiec i kóz. Do najbardziej znanych należy ser halloumi, od 2021 roku objęty w Unii Europejskiej chronioną nazwą pochodzenia (ChNP): tak mogą nazywać się tylko sery wytwarzane w wyznaczonych częściach Cypru. Ma wysoką temperaturę topnienia, więc można go smażyć i grillować bez rozpuszczania. Pasuje do kanapek, sałatek i makaronów, a najlepiej smakuje z grilla, w towarzystwie warzyw, oliwek i pieczywa.

Drugi ser, który warto przywieźć, to kefalotyri: twardy, żółty, długo dojrzewający, o mocniejszym smaku niż halloumi. Podobnie jak halloumi można go smażyć lub grillować, a na zimno podaje się go jako przystawkę z owocami, kiełbasą i winem.

Słodycze z Cypru – soutzoukos, kiefterka i loukoumi

Tradycyjnie wyrabiane słodycze kupimy na targach. Należą do nich soutzoukos (soutjouko) i kiefterka, robione z moszczu winogronowego, który się zagęszcza i aromatyzuje – w cypryjskim soutzoukos dodaje się często wodę różaną lub migdały. Soutzoukos wyglądem przypominają woskowe świece: to nawleczone na sznurek orzechy, wielokrotnie zanurzane w zagęszczonym moszczu i suszone przez kilka dni lub tygodni. Kiefterka to natomiast schłodzona masa winogronowa pocięta w niewielkie kostki.

Innym słodyczem na pamiątkę jest cypryjska wersja galaretek turkish delight, zwana loukoumi. Loukoumi z Geroskipou ma w UE chronione oznaczenie geograficzne, a produkuje się je głównie w Geroskipou i Pano Lefkara.

Cypr | Ser halloumi najlepiej smakuje z grilla (halloumi salad-2 by jules na licencji CC BY 2.0)

Wino i alkohol z Cypru – Commandaria i zivania

Tradycyjny cypryjski trunek do domowego barku to Commandaria, uznawana za najstarsze nazwane wino, które do dziś jest produkowane. Powstaje ze słonecznie suszonych winogron odmian xynisteri i mavro, uprawianych w 14 wsiach na południowych zboczach gór Troodos, i ma w UE chronioną nazwę pochodzenia. Jest słodka, o aromacie suszonych owoców i przypraw, dobra jako wino do deseru.

Drugim tradycyjnym trunkiem jest zivania – destylat z wytłoków winogron, porównywany do grappy czy greckiego tsipuro. Typowa zawartość alkoholu to 45%, a aromat jest owocowy. Zivanię produkuje m.in. klasztor Kykkos w górach Troodos.

Cypr | Loukoumi to słodkie galaretki - w sam raz na prezent z podróży (Wine Festival 2009 Lemesos by George M. Groutas na licencji CC BY 2.0)

Miód tymiankowy i syrop karobowy z Cypru

Charoupomelo, czyli słodki syrop z karobu (chleba świętojańskiego), to oryginalna pamiątka z Cypru. Podaje się go m.in. do świeżego sera anari, a można używać podobnie jak syrop klonowy – do słodzenia ciast, deserów, lodów czy mlecznych koktajli.

Cypr, jak inne kraje śródziemnomorskie, produkuje miody. Ze względu na klimat i roślinność tutejsze miody mają aromat dzikich ziół. Na pamiątkę warto zabrać słoiczek cypryjskiego miodu tymiankowego lub cytrusowego.

Wędliny z Cypru – loukanika, lountza i hiromeri

Cypr słynie nie tylko z serów, ale też z wędzonych kiełbas i wędlin. Z tradycyjnych wyrobów warto kupić loukanikę, czyli wędzoną lub suszoną kiełbasę, dobrą z pieca lub z grilla. Lountza to wędzona polędwica wieprzowa, solona i marynowana w czerwonym winie, czasem doprawiana kolendrą; podaje się ją m.in. z grillowanym serem halloumi. Hiromeri to wędzona szynka z udźca, o mocniejszym smaku niż lountza, również doprawiana winem – pasuje do kieliszka zivanii.

Cypr | Syrop karobowy może być oryginalną pamiątką z podróży na Cypr (Basket of carobs by Guillaume Paumier na licencji CC BY 2.0)

Jeśli oprócz przysmaków szukasz koronek, ceramiki czy srebra, zajrzyj do przeglądu pamiątek z Cypru.

Najczęstsze pytania o jadalne pamiątki z Cypru

Czy można przewieźć halloumi i wędliny z Cypru samolotem?

Tak. Cypr należy do Unii Europejskiej, więc przywóz sera i wędlin na własny użytek do Polski nie jest ograniczony. Produkty warto kupić próżniowo zapakowane i włożyć do bagażu rejestrowanego lub podręcznego.

Jak przewieźć Commandarię, zivanię lub miód?

Płyny i produkty półpłynne, takie jak wino, zivania, miód czy syrop karobowy, powyżej 100 ml trzeba zapakować do bagażu rejestrowanego (stan na 2026). Butelki najlepiej owinąć ubraniem albo kupić w sklepie wolnocłowym za kontrolą bezpieczeństwa.

Gdzie najlepiej kupić jadalne pamiątki na Cyprze?

Najszerszy wybór oferują targi miejskie i sklepy z produktami regionalnymi, a soutzoukos i loukoumi kupimy też na festynach i w wioskach w górach Troodos. Halloumi i wędliny są dostępne w każdym supermarkecie.