Burek – chorwacka przekąska

Burek to wypiek z cieniutkich warstw ciasta filo z nadzieniem – najczęściej mięsnym albo serowym – który w Chorwacji je się na śniadanie i jako szybką przekąskę. Kupicie go w niemal każdej piekarni (pekarnica), np. w Daruvarze za 2,50–3 € (stan na 2025), a do Chorwacji trafił z kuchni osmańskiej, która rozpowszechniła go na całych Bałkanach.

Jeśli odwiedzaliście kiedyś północną Chorwację, z pewnością zauważyliście każdego poranka tłumy turystów i mieszkańców w lokalnych piekarniach. Za czym stoją te kolejki? Oczywiście za świeżym i ciepłym burkiem!

Chorwacja | Burek z mięsem (Trip to Croatia-Day 1-Zagreb-Burek by Coralie Ferreira na licencji CC BY 2.0)

Czym jest burek i skąd się wziął?

Burek to, podobnie jak štruklji, popularna chorwacka potrawa. Jest to rodzaj wypieku czy też placka z ciasta filo, wypełnionego wytrawnym lub słodkim nadzieniem. To tradycyjna przekąska na Bałkanach i w Turcji – rozpowszechniła się w regionie w czasach Imperium Osmańskiego. W Chorwacji burek sprzedawany jest w wielu formach: podłużnych, okrągłych przypominających drożdżówki czy w trójkątach jak pizza. Jest to sycący wybór na śniadanie, lunch albo kolację.

Nazwa pochodzi od tureckiego czasownika bürmek, czyli „zwijać, skręcać”, a najstarszą znaną wzmiankę o börku zawdzięczamy Mevlanie z XIII wieku. Pochodzenie potrawy nie jest pewne – o jego autorstwo spiera się wiele kuchni.

Burek, sirnica czy zeljanica?

W krajach byłej Jugosławii nazwa zależy od nadzienia: burek w ścisłym znaczeniu to wypiek z mięsem, sirnica – z serem, a zeljanica – ze szpinakiem i serem. W chorwackich piekarniach tych nazw używa się jednak swobodnie, więc przed zakupem warto zapytać, co jest w środku.

Burek z mięsem, serem, jabłkami – jakie są rodzaje nadzienia?

Burek w Chorwacji sprzedawany jest w wielu różnych smakach. Z wytrawnych wymienić można wersję z mięsem, serem, cebulą, fetą i szpinakiem czy o smaku pizzy. W wersji na słodko występuje w dwóch wariantach z nadzieniem jabłkowym lub wiśniowym.

Jak smakuje burek i z czym go jeść?

Ciasto jest kruche i chrupiące. Ze względu na wielość cieniutkich warstw odrobinę przypomina ciasto francuskie, ale jest od niego o wiele bardziej delikatne. W Europie Południowo-Wschodniej burek najczęściej podaje się z jogurtem lub ajranem, a w Chorwacji także jako samodzielne śniadanie z piekarni.

Gdzie kupić burek w Chorwacji i ile kosztuje?

Burek w Chorwacji kupić można w piekarniach, ciastkarniach oraz kawiarniach. Najpopularniejszy jest ten o smaku pizzy. Cena zależy od wielkości, gramatury i rodzaju nadzienia. W 2019 r. płaciło się zwykle 8–10 kun za sztukę; od 2023 r. w Chorwacji obowiązuje euro, więc dziś ceny w piekarniach podawane są w euro. Burek to jedna z tańszych przekąsek w kraju – więcej o kosztach pobytu przeczytacie w artykule o cenach w Chorwacji, a o innych lokalnych daniach w tekście o kuchni chorwackiej. Jako orientacyjny przykład: w lutym 2025 roku w Daruvarze burek w lokalnej piekarni kosztował 2,50–3 € (stan na 2025). W dużych miastach turystycznych ceny są zwykle wyższe.

Chorwacja | Burek z mięsem z piekarni w Makarskiej – często je się go z jogurtem (Burek i jogurt Makarska by Macic7, Wikimedia Commons, na licencji CC BY-SA 3.0)

Przepis na domowy burek z serem – składniki

Aby upiec własny, domowy burek potrzebne będą:

Składniki na ciasto:

• Ok. 500g mąki pszennej

• 300ml ciepłej wody

• 1 łyżeczka soli

• Roztopione masło do smarowania ciasta (ok. ½ kostki)

Składniki na nadzienie:

• 250g sera feta

• 400g twarogu półtłustego, zmielonego

• sól i pieprz do smaku

• 1-2 łyżki jogurtu (opcjonalnie)

Jak upiec domowy burek krok po kroku?

Z podanych składników należy zagnieść ciasto a następnie podzielić je na 15-17 mniejszych części. Każdą z części ciasta należy rozwałkować na jak najcieńszy placek, a następnie delikatnie rękoma rozciągać je aż stanie się niemal przezroczyste.

Składniki na nadzienie należy dokładnie utłuc i wymieszać.

Każdy placek smarujemy masłem i przykrywamy kolejnym plackiem. Spód burka powinien składać się z kilku takich warstw. Tak przygotowany spód układamy w wysmarowanej masłem formie do pieczenia. Następnie wykładamy połowę farszu i przykrywamy kolejnymi plackami, smarując każdy masłem. Wykładamy drugą połowę farszu i przykrywamy pozostałymi plackami. Wierzchnią warstwę smarujemy masłem i wstawiamy do piekarnika. Pieczemy ok. 30 minut w temperaturze 200 stopni.

Jeśli chcemy zaoszczędzić sobie czas i pracę, możemy użyć gotowego ciasta filo, które tak jak np. ciasto francuskie kupić można w marketach.

Chorwacja | Duży wybór smaków gwarantuje, że każdy znajdzie coś dla siebie (Burek heaven by Tom Anderson na licencji CC BY 2.0)

Najczęstsze pytania o burek

Czym różni się burek od sirnicy i zeljanicy?

W krajach byłej Jugosławii nazwa zależy od nadzienia: burek w ścisłym znaczeniu to wypiek z mięsem, sirnica – z serem, a zeljanica – ze szpinakiem i serem. W chorwackich piekarniach używa się tych nazw swobodnie, więc warto zapytać, co jest w środku.

Ile kosztuje burek w Chorwacji?

W lutym 2025 r. w Daruvarze burek w lokalnej piekarni kosztował 2,50–3 € (stan na 2025). W dużych miastach turystycznych ceny są zwykle wyższe.

Z czym je się burek?

W Europie Południowo-Wschodniej najczęściej podaje się go z jogurtem lub ajranem. W Chorwacji je się go też jako samodzielne śniadanie z piekarni.