Specjały kuchni węgierskiej

Kuchnia węgierska opiera się na słodkiej i ostrej papryce, cebuli, smalcu i kwaśnej śmietanie, a jej najbardziej znane dania to zupa gulyás, gulasz pörkölt, zupa rybna halászlé i smażony placek lángos. Na deser Węgrzy podają m.in. tort Dobosa i somlói galuska, a do jedzenia – wino Tokaji Aszú, Egri Bikavér albo owocową pálinkę. Poniżej przewodnik po potrawach, których warto spróbować podczas wyjazdu.

Niezwykle popularna w środkowej części Europy kuchnia węgierska zrobiła furorę głównie dzięki swojemu wyrazistemu smakowi i przyprawom, wśród których najmocniej wyróżnia się czerwona papryka – od słodkiej po bardzo ostrą.

Kuchnie | Jedna z wielu wariacji gulaszu (by Einladung_zum_Essen na licencji Pixabay)

Gulyás, pörkölt i paprykarz

Warto od razu wyjaśnić najczęstsze nieporozumienie: węgierski gulyás (gulyásleves) to gęsta zupa z wołowiny, ziemniaków, marchwi i papryki, tradycyjnie gotowana w kociołku (bogrács) nad ogniskiem – stąd nazwa bográcsgulyás. To, co w Polsce nazywamy gulaszem, na Węgrzech nazywa się pörkölt – to duszone mięso (wołowina, wieprzowina, cielęcina) w gęstym sosie z cebuli i papryki, podawane zwykle z kluseczkami nokedli.

Gdy do sosu doda się kwaśnej śmietany, powstaje paprikás – najbardziej znany jest paprikás csirke, czyli kurczak w sosie paprykowo-śmietanowym. Wśród domowych dań popularne są też töltött káposzta (gołąbki z kiszonej kapusty) i töltött paprika, czyli faszerowana papryka w sosie pomidorowym.

Leczo i halászlé

Tradycyjne leczo (lecsó) przyrządza się z papryki, cebuli i pomidorów, często z dodatkiem kiełbasy lub jajek. Jest samodzielnym daniem albo dodatkiem do mięs.

Halászlé, czyli zupa rybacka, to ostra, czerwona od papryki zupa z ryb słodkowodnych – najczęściej karpia, suma i szczupaka. Każdy region ma swoją wersję: w Segedynie przeciera się ryby na gęsty wywar, w Baji dodaje się do zupy makaron.

Smaczne przekąski

Węgrzy lubią przekąsić pogácsę, czyli małe, słone bułeczki z ciasta drożdżowego lub kruchego, często z serem, a także ze skwarkami (tepertős pogácsa). Uliczną klasyką jest lángos – smażony placek z ciasta drożdżowego, czasem z dodatkiem ziemniaków, podawany z kwaśną śmietaną, tartym serem i sosem czosnkowym. Najłatwiej kupić go na targach, kąpieliskach i nad Balatonem.

Warto też spróbować kolbász – suszonych kiełbas z papryką, w tym słynnego salami z Segedu – oraz túrós csusza, czyli makaronu z twarogiem, kwaśną śmietaną i skwarkami.

Kuchnie | Na Węgrzech można skosztować wielu dań z dodatkiem papryki (by EME na licencji Pixabay)

Węgierskie desery

Węgrzy gustują w słodkich tortach i ciastach na biszkopcie. Najsłynniejszy jest tort Dobosa (Dobos torta) – przekładany kremem czekoladowym, z wierzchem z twardego karmelu. Równie popularne są somlói galuska (biszkopt z orzechami, kremem waniliowym, sosem czekoladowym i bitą śmietaną) oraz naleśniki à la Gundel (Gundel palacsinta) z nadzieniem orzechowym, polane sosem czekoladowym.

Na targach i jarmarkach kupimy kürtőskalács – pieczone na wałku nad żarem ciasto drożdżowe w kształcie komina, obtoczone w cukrze, cynamonie lub orzechach. Posmakować można również strudla (rétes) z jabłkami, wiśniami lub serem oraz makowca.

Wina i trunki

Węgry słyną z wina Tokaji Aszú – słodkiego, deserowego trunku z regionu Tokaj, wytwarzanego z winogron porażonych szlachetną pleśnią. Z Egeru pochodzi czerwone Egri Bikavér, czyli „Bycza Krew”. Popularna jest owocowa wódka pálinka (np. z moreli, śliwek lub gruszek), a także ziołowy likier Unicum.

Tysiące odmian papryki

Znający dziesiątki odmian papryki Węgrzy na śniadanie często jadają kanapki z wędliną, szczególnie lubiąc plasterki salami. Na obiad podaje się zwykle zupę, a potem mięso z kluseczkami lub ziemniakami. W restauracjach warto zwrócić uwagę na tzw. főzelék – gęste warzywne potrawy w stylu jarzynowej „papki”, podawane z jajkiem lub kiełbasą.

Jeśli skusimy się na specjały restauracji podającej dania węgierskie, możemy spróbować też wątróbek gęsich smażonych we własnym tłuszczu czy zupy fasolowej z wędzoną golonką (Jókai bableves). Ceny w lokalach podawane są w forintach – o walucie i płatnościach przeczytasz w artykule Waluta Węgier (forint).

Węgry | Węgrzy znają i kochają wiele odmian papryki (by falco na licencji Pixabay)

Kuchnia to tylko jeden z powodów, by odwiedzić ten kraj – więcej o regionach i atrakcjach piszemy w artykule Węgry – wakacje w rytmie czardasza, a lángosa najlepiej spróbować po kąpieli w Balatonie.

Najczęstsze pytania

Czym się różni gulyás od pörkölt?

Gulyás to na Węgrzech zupa – gęsty wywar z wołowiny, ziemniaków i papryki. Pörkölt to duszone mięso w gęstym sosie paprykowo-cebulowym, czyli danie, które w Polsce nazywamy gulaszem. Zamawiając „gulasz” w węgierskiej restauracji, dostaniemy więc zupę.

Co warto zjeść na Węgrzech jako pierwsze?

Na dobry początek warto spróbować zupy gulyás, pörköltu z kluseczkami nokedli, kurczaka paprikás oraz ulicznego lángosa. Na deser – tort Dobosa albo somlói galuska, a z trunków kieliszek Tokaji Aszú lub pálinki.

Czy kuchnia węgierska jest bardzo ostra?

Nie zawsze. Podstawą większości dań jest słodka papryka, która nadaje kolor i aromat, ale nie pali. Ostre są przede wszystkim niektóre zupy, np. halászlé, oraz dodatki z pikantnej papryki, które zwykle podaje się osobno, by każdy doprawił danie według uznania.