Dolina Nilu w Egipcie: zabytki i region
Opublikowano:
Aktualizacja:
Dolina Nilu to żyzny pas ziemi szerokości ok. 25 km wzdłuż Nilu, ciągnący się od Jeziora Nasera po okolice Kairu – razem z deltą zamieszkuje go ponad 90% ludności Egiptu. To tu leżą najsłynniejsze zabytki kraju: świątynie Luksoru i Karnaku, Dolina Królów, Edfu, Kom Ombo i wyspa Elefantyna w Asuanie. Najpopularniejszym sposobem ich zwiedzania jest kilkudniowy rejs po Nilu między Luksorem a Asuanem.
Egipt | Kom Ombo – chwila wytchnienia w cieniu ptolemejskiej świątyni (Edfu Temple by eviljohnius na licencji CC BY 2.0)
Egipt darem Nilu
Wznoszenie miast nad rzeką nie jest zjawiskiem niezwykłym, zarówno na Bliskim Wschodzie, jak i w Europie. W przypadku Egiptu możemy stwierdzić, że bez Nilu nigdy nie powstałaby tak wspaniała starożytna cywilizacja w tak suchym klimacie. Nil od zamierzchłych czasów umożliwiał w Egipcie rozwój rolnictwa. Stanowił też arterię komunikacyjną – rzeką spławiano m.in. materiał do budowy świątyń i piramid.
Tropem starożytnych zabytków
Najsłynniejsze zabytki starożytnego Egiptu znajdują się w Dolinie Nilu, od Asuanu po okolice Kairu (z Gizą na czele).
Na południu kraju leży Elefantyna – wyspa na Nilu, stanowiąca część miasta Asuan. Zobaczymy na niej m.in. piramidę schodkową z czasów III dynastii, stelę z fragmentami staroegipskiego kalendarza oraz jeden z najstarszych nilometrów.
Niedaleko Asuanu leży małe, rolnicze miasteczko Kom Ombo, w którym znajduje się ptolemejska świątynia Sobka i Haroerisa (II–I w. p.n.e.) – niezwykła, bo podwójna, z dwoma równoległymi wejściami i sanktuariami dla obu bogów.
Bardziej na północ znajduje się Edfu z imponującą świątynią boga Horusa (największą poświęconą temu bogu i jedną z najlepiej zachowanych świątyń Egiptu). Niedaleko Edfu leży miasto Esna, gdzie z kolei możemy podziwiać świątynię boga Chnuma.
Egipt | Obszar doliny oraz delty Nilu zamieszkuje ponad 90% całej populacji Egiptu (by Squirrel_photos na licencji Pixabay)
Do najważniejszych miejsc Doliny Nilu należą starożytne Teby.
Wschodnia część tego miasta leżała w obrębie dzisiejszego Luksoru – znajdują się tam dwie świątynie Amona: w Karnaku oraz Luksorska.
Zachodnia część Teb (położona na lewym brzegu Nilu) to przede wszystkim nekropola, której najsłynniejsze części to Dolina Królów oraz Dolina Królowych.
W Tebach Zachodnich zobaczymy też Świątynię Milionów Lat królowej Hatszepsut, Kolosy Memnona, zespół świątyń w Medinet Habu czy ruiny Ramesseum (kompleksu świątynnego Ramzesa II).
Niedaleko miasta Al-Minja leży wioska Beni Hassan. Znajdują się w niej skalne grobowce z czasów Średniego Państwa. Liczne malowidła odkryte w tych grobowcach przybliżyły nam życie codzienne w starożytnym Egipcie.
Bliżej Kairu, w okolicach miasta Beni Suef, zobaczymy niezwykłą piramidę w Meidum, przypisywaną faraonowi Snofru.
Egipt | Kom Ombo (Egypt, Kom Ombo by alh1 na licencji CC BY-ND 2.0)
Rejs po Nilu: Luksor–Asuan
Najwygodniejszym sposobem zwiedzania południowej części Doliny Nilu jest rejs statkiem wycieczkowym między Luksorem a Asuanem. Typowy rejs trwa 3–4 noce (w kierunku Luksor → Asuan zwykle 4, w przeciwnym 3), a statki zatrzymują się m.in. w Esnie, Edfu i Kom Ombo. W cenie są zwykle posiłki i zwiedzanie z przewodnikiem. Najprzyjemniej płynąć od października do kwietnia, kiedy temperatury są umiarkowane. Więcej praktycznych informacji znajdziesz w artykule o rejsie po Nilu.
Kościoły i meczety
Miasta Doliny Nilu słyną przede wszystkim z zabytków starożytnych, nie można jednak pominąć pięknych przykładów architektury – zwłaszcza sakralnej – z późniejszych epok.
W położonej na północ od Luksoru Kinie znajduje się słynny meczet Maghrebi Abd el-Rahima, wzniesiony w XII w.
Z klasztorów oraz meczetów słynie miasto Sohag (Sauhadż). Meczet Sidi Arifa został wzniesiony w XIV wieku; w XX wieku przechodził poważne prace rekonstrukcyjne i renowacyjne. Niedaleko znajduje się nowy budynek, meczet Al-Farshutiego ze strzelistym minaretem wysokim na 53 m. Wnętrze meczetu jest bogato zdobione ornamentami, zwraca uwagę zwłaszcza kolorowy mihrab.
Dwa najważniejsze kościoły w Sohag to budynki wybudowane w XX wieku na potrzeby zamieszkującej miasto mniejszości koptyjskiej. Kościół Świętej Dziewicy odznacza się pięknymi, drewnianymi ikonostasami. Drugim ważnym kościołem jest kościół św. Jerzego.
O wiele starsze są klasztory koptyjskie, położone na zachód od miasta. Biały Klasztor został założony w 442 r. Odkryta w nim biblioteka musiała być jedną z największych bibliotek chrześcijańskich w Egipcie.
Ok. 5 km na północ od Białego Klasztoru znajduje się Czerwony Klasztor, zbudowany prawdopodobnie jeszcze w IV w.
Egipt | Imponująca Świątynia w Edfu (Egypt, Edfu temple by alh1 na licencji CC BY-ND 2.0)
Najczęstsze pytania
Ile trwa rejs po Nilu z Luksoru do Asuanu?
Typowy rejs statkiem wycieczkowym trwa 3–4 noce. Po drodze statki zatrzymują się w Esnie, Edfu i Kom Ombo, a program obejmuje zwykle zwiedzanie Luksoru, Karnaku, Doliny Królów oraz zabytków Asuanu.
Kiedy najlepiej zwiedzać Dolinę Nilu?
Najlepiej od października do kwietnia. Latem w Luksorze i Asuanie temperatura w dzień często przekracza 40ºC, co bardzo utrudnia zwiedzanie odkrytych stanowisk archeologicznych.
Które zabytki Doliny Nilu są najważniejsze?
Na pierwszym miejscu są zabytki starożytnych Teb w Luksorze: Karnak, świątynia Luksorska i Dolina Królów. Dalej świątynie w Edfu i Kom Ombo, Elefantyna i świątynia File w Asuanie, a na południu – Abu Simbel.