Asuan w Egipcie: Wielka Tama i Elefantyna
Opublikowano:
Aktualizacja:
Asuan to miasto nad Nilem na południu Egiptu, przy pierwszej katarakcie, ponad 800 km od Kairu – przez tysiąclecia stanowiło granicę między państwem faraonów a Nubią. Dziś przyjeżdża się tu przede wszystkim dla zabytków wyspy Elefantyny, świątyni na wyspie File, Wielkiej Tamy i Jeziora Nasera. Asuan jest też punktem startowym wycieczek do Abu Simbel i rejsów po Nilu do Luksoru.
Egipt | Asuan znajduje się w południowej części kraju, na prawym brzegu Nilu (by klausdie na licencji Pixabay)
Gdzie leży Asuan i skąd jego nazwa?
Asuan jest jednym z ważniejszych miast Egiptu. Znajduje się w południowej części kraju, na prawym brzegu Nilu, przy pierwszej katarakcie. Jest stolicą muhafazy Asuan, która według szacunków CAPMAS liczyła w 2023 r. ok. 1,66 mln mieszkańców.
W starożytności Asuan był znany jako Swenet. Nazwa ta pochodziła od imienia lokalnej bogini, utożsamianej w późniejszych czasach przez Greków z boginią połogu, Ejlejtyją. Przez długi czas Swenet było południowym miastem granicznym Egiptu faraonów.
Asuan w starożytności
W czasach starożytnych Swenet było znane ze swych kamieniołomów. Pozyskiwany z nich materiał – zwłaszcza czerwony granit (sjenit) – wykorzystywano do wznoszenia posągów, obelisków, piramid i wielu innych zabytków kamiennych. W starożytnym kamieniołomie odnaleziono fragmenty rzeźb oraz nieukończony obelisk.
Miasto było ważnym punktem pod względem militarnym, handlowym oraz transportowym. Od łodzi płynących w górę lub w dół rzeki pobierano tu cło.
Egipt | Elefantyna to jedna z dwóch większych wysp na Nilu leżących w pobliżu Asuanu (Island of Elephantine by Hannah Pethen na licencji CC BY-SA 2.0)
Pogoda w Asuanie
Asuan jest dziś najbardziej suchym i gorącym zamieszkanym miejscem Egiptu. Spada tu tylko 1-2 mm deszczu na 5 lat. Nic dziwnego, że w tutejszych wioskach nubijskich domy bez dachów są często spotykanym widokiem.
Średnia temperatura zimą wynosi tu 11ºC nocą i 25ºC w ciągu dnia. Latem temperatura wzrasta do 25ºC nocą i 40ºC w ciągu dnia. Dlatego najlepszą porą na zwiedzanie są miesiące od października do kwietnia – więcej o pogodzie w poszczególnych regionach piszemy w artykule kiedy jechać do Egiptu.
Nilowe panoramy Asuanu: palmy i fontanny
Typowe dla krajobrazu miasta są posadzone rzędami drzewa palmowe oraz piękna panorama wybrzeży Nilu. Chwilę ochłody mogą zapewnić fontanny.
Egipt | Skarabeusze na targu w Asuanie (Mission: Aswan/Luxor by Mohd Tarmizi na licencji CC BY 2.0)
Jak dojechać do Asuanu i poruszać się po mieście?
W mieście znajduje się międzynarodowy port lotniczy, a także dworce kolejowy i autobusowy. Transport w obrębie Asuanu zapewniają taksówki i riksze.
Z Kairu najwygodniej dojechać nocnym pociągiem sypialnym, który wyrusza wieczorem i dociera do Asuanu rano – podróż trwa ok. 12–14 godzin. Szybszą opcją jest lot krajowy. Z Asuanu wyruszają też wycieczki do świątyń w Abu Simbel (ok. 280 km na południe) oraz statki wycieczkowe płynące do Luksoru – szczegóły opisujemy w artykule o rejsie po Nilu.
Wielka Tama Asuańska
Jest to jedna z dwóch tam wzniesionych na Nilu. Była budowana w latach 1960-1971. W wyniku przegrodzenia rzeki tamą powstało Jezioro Nasera – jedno z największych sztucznych jezior na świecie.
Tama ma 3600 m długości i 111 m wysokości. Dzięki tej inwestycji powstała ogromna elektrownia wodna. Tama wraz z jeziorem Nasera pomogły uregulować bieg Nilu; udało się dzięki nim zapobiegać powodziom, rozwinąć żeglugę.
Budowa tamy przyniosła jednak i szkody. Konieczne było przesiedlenie 60 tys. ludzi oraz przetransportowanie zabytków z Abu Simbel oraz wyspy File na tereny niezagrożone zalaniem. Tama zahamowała też naturalny proces transportu żyznych namułów przez wody Nilu, które to od tysiącleci umożliwiały rozwój rolnictwa na tym obszarze. Obecnie pas żyznych terenów kurczy się, a rolnicy zmuszeni są używać nawozów sztucznych. Brak namułów wpływa negatywnie na ekosystem całej wschodniej części Morza Śródziemnego.
Egipt | Stanowisko archeologiczne na Elefantynie (Exposed excavations by Hannah Pethen na licencji CC BY-SA 2.0)
Wyspa Elefantyna i jej zabytki
Elefantyna to jedna z dwóch większych wysp na Nilu leżących w pobliżu Asuanu. Starożytni Egipcjanie nazywali ją „Abu” lub „Yebu”. Nazwa „Elefantyna” pochodzi z greki i została nadana wyspie prawdopodobnie ze względu na jej kształt, przypominający kieł słonia. Elefantyna była w starożytności centrum handlu kością słoniową.
Wykopaliska archeologiczne na wyspie doprowadziły do odkrycia wielu zabytków pochodzących z różnych epok, w tym z okresu predynastycznego. Wiele spośród znalezisk znajduje się w Muzeum Asuańskim.
Najstarszymi ruinami znajdującymi się na wyspie są piramida schodkowa z czasów III dynastii oraz kaplica z czasów VI dynastii.
Do innych ważnych zabytków Elefantyny należą: jeden z najstarszych nilometrów, stela z fragmentami Kalendarza Elefantyńskiego (przydatnego do datowania sotisowego, czyli datowania na podstawie cyklu Syriusza, którego heliakalny wschód był momentem wyznaczającym początek nowego roku egipskiego), a także ruiny świątyni Chnuma – bóstwa, które według mitologii egipskiej zamieszkiwało wyspę i stąd sprawowało władzę nad wylewami Nilu.
Na Elefantynę można dotrzeć z Asuanu promem, motorówką lub łodzią żaglową.
Egipt | Kwiaty na Dżazirat an-Nabatat, zwanej “Wyspą Roślin” (DSC_7779.jpg by Sigurd Gartmann na licencji CC BY-SA 2.0)
Wyspa Kitchenera
Wyspa znana w Egipcie pod nazwą Dżazirat an-Nabatat („Wyspa Roślin”), a w Europie jako Wyspa Kitchenera, jest małą wyspą znajdującą się niedaleko Asuanu. W całości stanowi ona ogród botaniczny, którego zaczątki stworzył sam lord Kitchener, który otrzymał ten kawałek lądu jako nagrodę za zasługi w kampanii sudańskiej (1896-98).
Wyspa jest cichym, spokojnym, zielonym miejscem, idealnym na odpoczynek czy weekendowy piknik. Jest lubiana zarówno przez turystów, jak i mieszkańców Asuanu. Na wyspę można dotrzeć promem, motorówką lub łodzią żaglową.
Świątynia na wyspie File
Najpiękniejszym zabytkiem okolic Asuanu jest świątynia Izydy z wyspy File, zbudowana głównie w epoce ptolemejskiej. Po budowie Wielkiej Tamy zagroziło jej zalanie, dlatego w latach 70. XX w. przeniesiono ją blok po bloku na pobliską wyspę Agilkia. Dopływa się tam łodzią z przystani na południe od miasta; wieczorami odbywa się pokaz „Światło i Dźwięk”. Świątynia jest częścią obiektu z listy UNESCO „Zabytki nubijskie od Abu Simbel do File”.
Najczęstsze pytania o Asuan
Jak dojechać z Kairu do Asuanu?
Najpopularniejszy jest nocny pociąg sypialny, który wyjeżdża z Kairu wieczorem i dociera do Asuanu rano po ok. 12–14 godzinach. Tańsze są zwykłe pociągi dzienne, a najszybsze – loty krajowe trwające ok. 1,5 godziny.
Kiedy najlepiej jechać do Asuanu?
Najprzyjemniej jest od października do kwietnia, gdy w dzień jest ok. 25ºC. Latem temperatura często przekracza 40ºC, więc zwiedzanie trzeba ograniczyć do wczesnych godzin porannych i wieczoru.
Ile dni warto spędzić w Asuanie?
Na Elefantynę, Wyspę Kitchenera, świątynię File, Wielką Tamę i nieukończony obelisk wystarczą dwa dni. Trzeci dzień warto przeznaczyć na wycieczkę do Abu Simbel.